Кіріспе

Венгр психоаналитигі (1896–1970)

Майкл Балинт (Bálint Mihály, ; 3 желтоқсан 1896 – 31 желтоқсан 1970) – ересек өмірінің көп бөлігін Англияда өткізген венгр психоаналитигі. Ол объектілік қатынастар мектебінің қолдаушысы болды.

Өмір

Балинт Будапештте дәрігердің ұлы болып дүниеге келді. Ол әкесінің қалауына қарсы есімін Балинт Михайли деп өзгертті. Сондай-ақ, ол дінін өзгертті, яғни яһуди дінінен унитариян христиан дініне көшті. Бірінші дүниежүзілік соғыста Балинт алдымен Ресейде, содан кейін Доломит аймағында майданға аттанды. 1918 жылы Будапештте медициналық білімін аяқтады. Болашақ әйелі Алиса Секели Ковачтың ұсынысымен Балинт Зигмунд Фрейдтің "Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie" (1905) және "Totem und Tabu" еңбектерін оқыды. Ол сондай-ақ 1919 жылы әлемдегі алғашқы психоанализ университетінің профессоры болған Сандор Ференцидің лекцияларына қатыса бастады. Балинт Алиса Секели Ковачқа үйленді және шамамен 1920 жылы жұбайлар Берлинге көшіп барды, онда Балинт 1931 жылы Нобель сыйлығын жеңіп алған Отто Генрих Варбургтың (1883–1970) биохимиялық зертханасында жұмыс істеді. Оның әйелі халықтық мұражайда жұмыс істеді. Балинт биохимия саласында докторлық диссертациясын қорғап, сонымен бірге Берлин психоанализ институтында жартылай уақыт жұмыс істеді. Осы кезеңде ол және оның әйелі Алиса психоанализді оқыды. 1924 жылы Балинттер Будапештке оралды, ол көп ұзамай венгр психоанализінде жетекші рөлге ие болды және оның ұлы Джон дүниеге келді. Ол Будапешт психоаналитикалық институтында жұмыс істеді, 1935 жылы Ференци қайтыс болғаннан кейін институт директоры болды. Венгриядағы саяси жағдай еврейлер үшін өмір мен психотерапияны қиын етіп берді. Джон Рикман барлық еврей сарапшыларына Майкл Балинттің орнын тастап кетуді кеңес берді. Майкл Балинт осы топтың жетекшісі болды және олар бірге қазір "Балинт тобы" деп белгілі болған нәрсені жасады: жалпы тәжірибе проблемаларын бөлісетін дәрігерлер тобы, дәрігерлердің пациенттерге жауап беруіне баса назар аударады; тәжірибелі дәрігерлердің алғашқы тобы 1950 жылы құрылды. Майкл мен Энид 1958 жылы үйленді. 1968 жылы Балинт Британдық психоаналитикалық қоғамының президенті болды. Гамбургтегі Майкл Балинт психоанализ, психотерапия және балалар мен жасөспірімдер психотерапиясы институты оның құрметіне аталды.

Үш кезең

Балинт ана мен нәресте арасындағы қарым-қатынасқа ерте қызығушылық танытты, ал "Бастапқы объект махаббаты" туралы маңызды еңбегі 1937 жылға дейін жатады. Содан кейін, Джон Рикманның идеясын дамыта отырып, ол "мидың функциясы үш және екі адамдық қарым-қатынастарда мүлдем өзгеше, оны әртүрлі сипаттау қажет, сондай-ақ шығармашылық қызметте де" деп тұжырымдады. Лакан (шамалы мақұлдаумен) былай деп жазды: "Майкл Балинт теория мен техниканың күрделі өзара әрекеттесуін, жаңа талдау тұжырымдамасының қалыптасуын терең талдады, Рикманнан алынған "екі дене психологиясы" деген сөз тіркесін қолданып". Осы негізде Балинт кейіннен "негізгі ақау" деп атаған идеяны зерттеді: бұл екі адамдық қарым-қатынастың алғашқы кезеңдерінде бірдеңе дұрыс емес немесе жетіспейтін сезім жиі туындайды, және бұл Эдип кезеңіне (2–5 жас) көшеді. 1968 жылға қарай Балинт "әрқайсысының қарым-қатынас жасаудың, ойлаудың және тиісті терапиялық процедуралардың өзіндік жолдары бар үш тәжірибе деңгейін ажыратты". "Психоанализ 3-деңгейден басталады – адамның үш жақты тәжірибеге, яғни өзі, анасы және әкесі арасындағы Эдип проблемаларына қабілетті болатын деңгей". Керісінше, "негізгі ақау аймағы ерекше, тек екі адамдық қарым-қатынаспен сипатталады", ал "үшінші аймақ сыртқы объектілердің жоқтығымен сипатталады" – 1-деңгей. Балинт терапиялық сәтсіздікті "аналитиктың негізгі ақау деңгейіне түскен науқастың тыныш қажеттіліктерін ұстап алуға" келмеуіне байланысты деп есептейді, және ол "негізгі ақауды науқас аналитикке ауыздық тәуелділікке оралып, жаңа бастама жасауға рұқсат берілген жағдайда ғана жеңуге болады" деп мәлімдеді.

Фокалды психотерапия

Әйелі Энид Балинт және Пол Орнштейнмен бірге Балинт қысқа психотерапия процесін жасады, оны "фокалды психотерапия" деп атады, онда "пациент ұсынған нақты бір мәселе түсіндірудің негізгі фокусы ретінде таңдалады". Терапия осы негізгі мәселеге мұқият бағытталды, ішінара "фокалды терапия ұзақ мерзімді психотерапияға немесе психоанализге ұласуы мүмкін" деген қауіптен сақтану үшін. Мұнда, әдетте, түсіндіру "толығымен ересек адам деңгейінде қалды, терапиялық қарым-қатынастағы сезімдердің қарқындылығын азайту мақсатында болды". "Британдық тәуелсіз перспективасы" деп аталатын В.Р.Д. Фэрберн және Д.В. Винникотт сияқты басқа мүшелердің ойынша, пациенттің фокалды терапиядағы шығармашылық рөліне ерекше мән берілді: "Біздің ойымызша, пациенттің "өздігінен жасайтын ашылуы" ең жоғары динамикалық күшке ие". "Майкл Балинт пен оның әріптестерінің жұмысы уақытпен шектелген терапиялардың қайта ашылуына себеп болды" деген пікір бар.

Окнофилия және филобатизм

Майкл Балинт өзінің «Трилл және регрессия» кітабында психоаналитикалық тілге екі жаңа ұғымды енгізді: окнофилия және филобатизм. Бұл екі термин объектілік қатынастарға бағытталғандықтың екі түрін көрсетеді, мұнда окнофилия заттарға мызғымай жабысудан тұрады және мұндай заттарсыз кеңістікте болуға құштарлық танытпайды, ал филобатизм керісінше, адамның заттардан толыққанды қашықтықта болатын саналық жағдайын білдіреді. Балинт былай деп жазады: «[ ] филобат үшін әлем қауіпсіз қашықтық пен көру арқылы құрылады, ал окнофил үшін физикалық жақындық пен сезіну арқылы. Қорқу немесе алаңдау туындағанда, окнофилдің реакциясы – өзінің нысанына мүмкіндігінше жақындап, қысылып немесе отырып, төрт аяғымен жүріп, сүйеніп немесе тіпті бүкіл денесін қорғаушы нысанға жақындату. Сонымен қатар, ол бетін бұрып, тіпті көзін жұмып, қауіпті көруден жалтарсады. Филобаттың реакциясы көбінесе батырлық деп аталады: алға жылжып келе жатқан қауіпке бет бұру, оны бақылау үшін қарсы тұру, жалған қауіпсіздік ұсынатын нысандардан алшақтау, өз күшімен тік тұру. Балинт бұл екі бейімділікті қауіпті жағдайларға, әсіресе «Ангстлуст» (алаңдау құштарлығы) деп аударылған тітіркенуге қатысты жалпы мәселеге байланыстырады, бірақ Балинт неміс тіліндегі аударманың кіріспесінде оларды ажыратуға тырысады. Балинттің пікірінше, адамдар алаңдағанда осы ескі психикалық күйлердің біріне қайта оралады және осы арқылы маңызды байланыс тәжірибесін көрсетеді. Окнофилия сөзбе-сөз бір нәрсеге жабысуға құштарлықты білдіреді және ол οκνέω (oknéo, жабысу) мен φιλιά (филия) сөздерінен құралған, ал филобатизм тағы да φιλιά (филия) сөзін батизммен біріктіреді, ол βατείν (bateín) сөзінен туындаған, яғни жүруді білдіреді. Акробат (сөзбе-сөз биіктеп жүруші) – осы мағынада филобаттың нақты мысалы, өйткені ол өзін қауіпті және серпінді, бірақ сонымен бірге алысқа бағытталған жүріс түріне береді. Балинт (еркек) акробаттың тартымды арқанда тік тұрып өнер көрсету кезінде алғашқы көріністі сомдап, соңынан жер-анаға оралып, оны күтіп тұрған «сұлу қызға» қайта оралатынын айтады.

Балинт топтары

Майкл Балинт британдық психоанализдің тәуелсіз дәстүрінің бір бөлігі ретінде, дәрігерлерге пациенттермен байланыстағы психодинамикалық факторларды талқылау үшін топтар (қазір "Балинт топтары" деп аталады) құруға зор ықпал етті. "Күрделілігі мен құны артып келе жатқан, нәтижесіз зерттеулерді қайталап, содан кейін осы адамдарға ештеңе дертіңіз жоқ деудің орнына, Балинт уайым мен бақытсыздықтың себептерін белсенді түрде іздеуге және симптомдарды жоюға бағытталған дәрілерге емес, түсінікке жетелейтін емдік білім беру арқылы емдеуге үйретті". Мұндай семинарлар жалпы тәжірибелі дәрігерлерге "бұрын олардың жетіспеушілік сезімі болған пациенттермен жұмыс істеудің әртүрлі жақтарын бір-бірімен және оның өзімен талқылауға мүмкіндік берді. Оның қайтысынан кейін осы жұмыстың жалғасуын Балинт қоғамы қамтамасыз етті".

Шығармалары

Ерте нәрестелік шақтағы мінез-құлықтың жеке ерекшеліктері. Психология ғылымдарының магистрі диссертациясы. Лондон, 1945 жыл. Бастапқы махаббат және психоаналитикалық тәсіл. 1956 жыл. Дәрігер, науқасы және ауру. Лондон: Черчилль Ливингстон, 1957 жыл. Неміс тіліне аудармасы: Der Arzt, sein Patient und die Krankheit. Штутгарт, Клет, 1966 жыл. Ылқым мен регрессия. 1959 жыл. Неміс тіліндегі аудармасы: Angstlust und Regression. Штутгарт: Клет Котта, 1991 жыл. Негізгі кемшілік: Регрессияның емдік аспектілері. 1967 жыл. Сандор Ференцидің клиникалық күнделігі. Джудит Дюпонт редакциялаған. Майкл Балинт және Никола Зардей Джексон аударған. Бірінші қоршаулы басылымы, 1988 жыл.