Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүйек буынының фиброкартилягиналдық бөлігі
Fibrocartilaginous part of a bone joint
Менсикус (менсикустар немесе менсикустер) – жарты ай пішіндес фиброкартилягиналдық анатомиялық құрылым, ол буындық дисктен өзгеше, буын қуысын толық бөліп таратпайды. Адамдарда олар тізе, білезік, акромиоклавикулярлық, стерноклавикулярлық және шақыр буындарында кездеседі; басқа жануарларда олар басқа буындарда да болуы мүмкін. Көбінесе "менсикус" термині тізе шеміршегін, яғни бүйірлік немесе орталық менсикусті білдіреді. Екеуі де тізеге кернеу және бұрылу кезінде құрылымдық тұрақтылықты қамтамасыз ететін шеміршек тіндері болып табылады. Менсикустар жарты ай пішініне байланысты "жарты ай" шеміршектері деп те аталады. "Менсикус" термині ежелгі грек сөзі μηνίσκος-тан шыққан, ол "жарты ай" дегенді білдіреді. Менсикусқа қан ағыны шеткерден (сырттан) орталыққа қарай жүзеге асады. Қан ағыны жас өскен сайын азаяды және ересек жаста орталық менсикус қан тамырларынан айырылады, бұл жазылу процесін баяулатады. МРТ суретінде менсикустар төмен қарқындылықты көрсетеді.
A meniscus (: menisci or meniscuses) is a crescent shaped fibrocartilaginous anatomical structure that, in contrast to an articular disc, only partly divides a joint cavity. In humans, they are present in the knee, wrist, acromioclavicular, sternoclavicular, and temporomandibular joints; in other animals they may be present in other joints. Generally, the term "meniscus" is used to refer to the cartilage of the knee, either to the lateral or medial meniscus. Both are cartilaginous tissues that provide structural integrity to the knee when it undergoes tension and torsion. The menisci are also known as "semi lunar" cartilages, referring to their half moon, crescent shape. The term "meniscus" is from the Ancient Greek word μηνίσκος , meaning "crescent". The blood flow of the meniscus is from the periphery (outside) to the central meniscus. Blood flow decreases with age and the central meniscus is avascular by adulthood, which slows healing. Menisci show low intensity on MRI images.
Функция
Менискілер дене салмағын таратып, қозғалыс кезінде үйкелісті азайтады. Фемур мен тізеқап сүйегінің кондильдері бір нүктеде түйісетіндіктен (иілу және созылу кезінде бұл нүкте өзгереді), менискілер дене салмағының жүктемесін кеңейтеді. Бұл сезамоидтық сүйектерден өзгеше, олар сүйекті тінден құралған және олардың басты функциясы – жақын жердегі сіңірді қорғау және оның механикалық тиімділігін арттыру.
The menisci act to disperse the weight of the body and reduce friction during movement. Since the condyles of the femur and tibia meet at one point (which changes during flexion and extension), the menisci spread the load of the body's weight. This differs from sesamoid bones, which are made of osseous tissue and whose function primarily is to protect the nearby tendon and to increase its mechanical effect.
Жарақат
Спортта және ортопедияда кейде адамдар "жарылған шеміршек" деп айтады, бірақ бұл көбінесе бір меніск зақымдануын білдіреді. Мениск жарақаттарының екі негізгі түрі бар: жарақат немесе спорттан туындаған жедел жыртылыстар және созылмалы немесе тозуға байланысты жыртылыстар. Жедел жыртылыстардың пішіні әртүрлі болуы мүмкін (тік, көлденең, радиалды, көлбеу, күрделі) және олардың мөлшері де әртүрлі. Науқастың жасына байланысты олар көбінесе хирургиялық жолмен емделеді, өйткені өздігінен жазылуы сирек. Созылмалы жыртылыстар симптомдық түрде емделеді: физиотерапия, қабынуға қарсы дәрілермен немесе инъекциялармен бірге. Егер жыртылыс салдарынан ауырсыну, ісіну немесе тізе буынның функциясы бұзылса, онда жыртылысты хирургиялық жолмен алып тастауға немесе қалпына келтіруге болады. "Бақытсыз үштік" – бұл жиі кездесетін тізе жарақаттарының жиынтығы, оның ішінде медиалдық меніск зақымдануы да бар.
In sports and orthopedics, people sometimes speak of "torn cartilage" and will actually be referring to an injury to one of the menisci. There are two general types of meniscus injuries: acute tears that are often the result of trauma or a sports injury and chronic or wear and tear type tears. Acute tears have many different shapes (vertical, horizontal, radial, oblique, complex) and sizes. They are often treated with surgical repair depending upon the patient's age as they rarely heal on their own. Chronic tears are treated symptomatically: physical therapy with or without the addition of injections and anti inflammatory medications. If the tear causes continued pain, swelling, or knee dysfunction, then the tear can be removed or repaired surgically. The unhappy triad is a set of commonly co occurring knee injuries which includes injury to the medial meniscus.
Консервативті басқару
Кіші немесе созылмалы жыртылыс болғанда, егер хирургиялық араласу қажет болмаса, көбінесе консервативті емдеуге бірінші болып жүгінеді. Ол қызмет ету режимін өзгерту немесе бұлшықеттерді нығайту және қозғалыс диапазонын арттыру үшін физикалық терапиядан тұрады.
Conservative management is often considered first for a smaller or chronic tear that does not appear to require surgical repair. It consists of activity modification or physical therapy to strengthen and increase the range of motion.
Хирургиялық емдеу
Екі түзелу операциясы ең көп кездеседі. Жыртылғанның түрі мен орнына, пациенттің жасына және дәрігердің пікіріне байланысты, жарақаттанған меніскені жақсартуға немесе толық немесе ішінара алып тастауға (менискектомия) болады. Әрқайсысының өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Көптеген зерттеулер меніскенің маңызды қызмет атқаратынын көрсетеді, сондықтан дәрігерлер мүмкіндігі болғанда оны жақсартуға тырысады. Дегенмен, меніскенің қанмен қамтамасыз етілуі нашар, сондықтан жазылуы қиын болуы мүмкін. Бұрын, егер жазылу мүмкін болмаса, зақымдалған және жұмыс істемейтін меніскені алып тастау жақсы деп есептелген, бірақ кем дегенде бір зерттеуде менискектомия жасаудың маңызы шамалы екені көрсетілген. Алайда, операциясыз жоғары қарқынды қызметтерді қайта бастау мүмкін болмайды, себебі жыртылыс қозғалып, тізе буынын құлыптап тастауы мүмкін. 2017 жылғы клиникалық практикалық нұсқаулықта дегенеративті тізе ауруы бар дерлік барлық пациенттерге операция жасаудан аулақ болу ұсынылады.
Two surgeries of the meniscus are most common. Depending on the type and location of the tear, the patient's age, and physician's preference, injured menisci are usually either repaired or removed, in part or completely (meniscectomy). Each has its advantages and disadvantages. Many studies show the meniscus serves a purpose and therefore doctors will attempt to repair when possible. However, the meniscus has poor blood supply, and, therefore, healing can be difficult. Traditionally it was thought that if there is no chance of healing, then it is best to remove the damaged and non functional meniscus, although at least one study has shown that there is little significance if a meniscectomy is done. However, resuming high intensity activities may be impossible without surgery as the tear may flap around, causing the knee to lock. A 2017 clinical practice guideline strongly recommends against surgery in nearly all patients with degenerative knee disease.
Этимология
Мениск термині грек тілінен шыққан, «ай тәрізді» деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз жалпы түрде әшекей мойындық немесе шайқас шебі сияқты қисық нәрселерді атау үшін қолданылған.
The term meniscus derives from Greek [[wikt:μηνίσκος , meaning "crescent". The word was used for curved things in general, such as a necklace or a line of battle.