Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1922 жылы Түркия Тәуелсіздік соғысын аяқтаған келісім.
1922 armistice ending the Turkish War of Independence
Мудания келісімі (түрікше: Mudanya Mütarekesi) – бір жағынан Түркия (Түркияның Ұлы Ұлттық Ассамблеясы), екінші жағынан Италия, Франция және Ұлыбритания арасында 1922 жылдың 11 қазанында Бурса провинциясындағы Османдық Мудания қаласында қол қойылған келісім. Грекия Корольдігі 1922 жылдың 14 қазанында осы келісімге қосылды.
The Armistice of Mudanya (in Turkish: Mudanya Mütarekesi) was an agreement between Turkey (the Grand National Assembly of Turkey) on the one hand, and Italy, France, and Britain on the other hand, signed in the Ottoman town of Mudanya, in the province of Bursa, on 11 October 1922. The Kingdom of Greece acceded to the armistice on 14 October 1922.
Контекст
Мұдрос келісімі бойынша, Осман империясында Бірінші дүниежүзілік соғысын аяқтаған одақтас державаларға Дарданелл және Босфор бұғаздарындағы бекіністерді басып алуға рұқсат берілді. Содан кейін олар Константинопольді басып алып, Осман империясын бөлуге шешім қабылдады. Бұл әрекетке түрік ұлтшылдары Ұлы Ұлттық Мәжіліс арқылы қарсылық көрсетті. Анатолиядағы оккупациялық күштерге қарсы жеңіске жеткен түрік әскері бұғаздардың бейтарап аймағына қарай жылжуда. 1922 жылдың 5 қыркүйегінде Мустафа Кемал-паша Шығыс Фракияға (Тракия) түріктердің құқығын жариялады. 15 қыркүйекте британдық үкімет британдық әскерлер өз позицияларын сақтап тұруы керек деп шешіп, ультиматум қойды. 19 қыркүйекте Ұлыбритания түрік ұлтшылдарына Константинополь мен Фракияны беруден бас тартты, бірақ Франция, Югославия, Италия және британдық доминиондар тағы бір соғысқа қарсы шықты. Франция премьер-министрі Раймонд Пуанкаре түріктерді бейтарап аймақты сақтауға көндіруге тырысты. Одақтастар 23 қыркүйекте бейбітшілік конференциясын өткізуді ұсынды, ал Мустафа Кемал 29 қыркүйекте Мүданияны орын ретінде ұсынып, келісім берді. 3 қазан күні келіссөздер басталды және 11 қазанда Мүдания қарусыздығы туралы келісімге қол қойылды. Гректер 13 қазанда келісім шарттарына қол қойды.
Under the Armistice of Mudros, ending World War I in the Ottoman Empire, the Allied powers were allowed to occupy the forts of the Straits in the Dardanelles and Bosphorus. Subsequently, they also occupied Constantinople and decided to partition the Ottoman Empire. This was resisted by Turkish nationalists in the form of the Grand National Assembly. Having achieved victories over occupying powers in Anatolia, Turkish forces were advancing on the neutral zone of the Straits. On 5 September 1922, Mustafa Kemal Pasha asserted the Turkish claim to East Thrace (Trakya). On 15 September, the British cabinet decided that British forces should maintain their position and issued an ultimatum. On 19 September, Britain decided to deny Constantinople and Thrace to the Turkish nationalists, but France, Yugoslavia, Italy and the British dominions objected to another war. French Prime Minister Raymond Poincaré tried to persuade the Turks to respect the neutral zone. The allies asked for a peace conference on 23 September to which Mustafa Kemal agreed on 29 September, nominating Mudanya as the venue. Talks were convened on 3 October and led to the Armistice of Mudanya being signed on 11 October. The Greeks acceded to the terms on 13 October.
Шарттары
Грек әскерлері 15 күн ішінде Шығыс Фракиядан Марица өзеніне (Мерич өзеніне) және Адрианопольге (Эдирнеге) дейін шығарылуға тиіс болды. Грек әскерлері кеткеннен кейін 30 күн өткен соң азаматтық билік түріктерге беріледі. Бейбіт келісімге қол қойылғанға дейін Шығыс Фракияда 8 мыңнан астам түрік жандармы орналастырылмауы тиіс еді. Тараптар арасындағы соңғы келісім 1922 жылдың 21 қарашасынан 1923 жылдың 24 ақпанына дейін және 1923 жылдың 23 сәуірінен 24 шілдесіне дейін Лозанна конференциясында жасалды, нәтижесінде Лозанна шарты қабылданды. Одақтас әскерлер келісім шарттарына сәйкес шығарылғанға дейін бейтарап аймақты оккупациялап отырды.
Greek troops were to withdraw from Eastern Thrace as far as the Maritsa River (River Meriç) and Adrianople (Edirne) within 15 days. Civil power would become Turkish 30 days after Greek troops left. No more than 8,000 Turkish gendarmes were to be in East Thrace until a peace treaty was completed. The final settlement between the parties was worked out at the Conference of Lausanne from 21 November 1922 to 24 February 1923 and from 23 April to 24 July 1923, leading to the Treaty of Lausanne. Allied troops continued to occupy the neutral zone until they withdrew under the terms of the treaty.