Кіріспе

Америкалық хареди ешивасы Бруклинде, Нью-Йорк штаты.

Тора Водаас ешивасы – Нью-Йорк штатының Бруклин қаласының Флатбуш ауданындағы ешива.

Тарих

Ешива 1917 жылы жоспарланып, 1918 жылы Биньомин Вильгельм мен Луи Дершовиц тарапынан Бруклиннің Вильямсбург ауданына көшіп келген отбасылардың балаларына ешива білімі беру мақсатында ресми түрде ашылды. Екі досы және жергілікті Бет Якоб Анше Шолом қауымының раввині Зев Голд бірлесіп кеңес құрып, Вильямсбургтегі Кейп көшесінде ешиваны бастауыш мектеп ретінде құрды. Кейіннен ешива 206 Уилсон көшесіндегі жаңа ғимаратқа көшіріліп, 1967 жылға дейін сонда орналасты, ал бастауыш мектеп 1974 жылға дейін 206 Уилсон көшесінде болды, содан кейін Бруклиннің Шығыс 9-шы көшесіне көшірілді. Мектептің аты 1905 жылы раввин Ицхак Яаков Рейнс құрған, Лида қаласындағы ешиваның құрметіне берілді. Бұл ешива діни және әлемдік білімді, сондай-ақ дәстүрлі Талмудты оқытуды біріктірген. Осы кезеңде ешива Еуропадағы үлгіде салынды, діни пәндер идиш тілінде оқытылып, Талмуд еуропалық ешивалар дәстүрімен оқытылды. Шрага Фейвел Мендловиц 1922 жылдан 1948 жылға дейін ешиваға жетекшілік етті. 1926 жылы мешивта (иешива жоғары мектебі), ал кейін ешива гедола ашылды. Еуропадан келген Тора ғалымы раввин Довид Лейбовиц 1929 жылдан бастап ешиваның бейт-мидрашін (оқу залы) басқарды, бірақ төрт жылдан кейін Мендловицпен жеке дауларға байланысты өзінің ешивасын (Ешива Шофетц Хайм) құрды. Екі жыл өткен соң, 1935 жылы раввин Шломо Хайман рош ешива (ешива басшысы) болып тағайындалды және 1944 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Мендловиц 1948 жылы қайтыс болғаннан кейін раввин Яков Каменецкий мен Рефаэль Реувен Грозовский рошей иешивасы болды. Содан бері ешива Монсидегі бейт-мидраш, жақын маңдағы Марин-парктегі бастауыш мектеп бөлімі және екі жазғы лагерьті қамтыды. 2012 жылы балабақшадан бастап аспирантураға дейінгі студенттердің саны шамамен 2000-ға жетті.

Философия

"Тора им Дерек Эрец" тарихи тұрғыдан ешиваның философиясына әсер еткенімен, қазіргі күні хареди философиясы оған күшті ықпал етеді. Дегенмен, Тора Водаат – студенттеріне ешивада оқып жүргенде колледжге баруға рұқсат беретін көптеген ірі хареди ешиваларының бірі. Ешиваның түлектерінің көп бөлігі ешивада алған діни біліміне қатысы жоқ салаларда жұмыс істейді.

Рошей иешивасы

2018 жылғы үш рошей ешива раввиндері – Исроэль Рейсман, Йосеф Савицкий және Ицхак Лихтенштейн болды. Алдыңғы рошей ешивалар қатарында раввиндер Шрага Фейвел Мендловиц, Исраэль Бельский, Авраам Яков Пам, Шломо Хайман, Довид Лейбовиц, Яков Каменецкий, Шахне Зон, Зелик Эпштейн, Гедалия Шорр, Элия Чазан, Реувен Файн, Симха Шепс, Моше Розен (Незер ХаКодеш) және Реувен Грозовский кірді.