Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының федералдық заңы

Адамгершілікпен мал сою туралы заң, немесе Мал союдың адамгершілік әдістері туралы заң (P. L. 85 765; 7 U. S. C. 1901 және одан кейінгілер), – мал сою кезінде малдың азаптарын азайтуға бағытталған Америка Құрама Штаттарының федералдық заңы. Ол 1958 жылдың 27 тамызында бекітілді. Осы талаптардың ең маңыздысы – жануарды толыққанды есінен шығарып, ауырсынуды сезінбеуіне қол жеткізу. Бұл малдың ешқандай сезімталдықсыз күйге түсуі үшін, оның оянуын болдырмау мақсатында жасалады. Жануардың дене мөлшеріне қарай бұл әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, ірі қара малға қарағанда тауықтарға басқаша, күштірек әдіс қажет. Ірі қара малға электронаркоз немесе оған тең келтіретін күшті заттар қолданылуы керек, алайда электронаркоз әлі де стандартты әдіс саналады. Ірі қара малдың басына электр тогын жіберуге арналған құрылғы орнатылады, ол қосылғанда малды тиімді және қауіпсіз түрде есінен шығарады. Ал тауықтарды есінен шығару үшін оларды электрленген суға түсіреді. Осы талаптардың орындалуын қадағалау үшін мал сою зауыттарындағы Азық-түлік қауіпсіздігі және инспекция қызметінің инспекторлары жауапты, олар сою желілерін тоқтатуға және зауыт қызметкерлеріне түзету шараларын қолдануға құқылы. АҚШ-та жыл сайын 168 миллионнан астам тауық (бройлерлерді есептемегенде) және шамамен 9 миллиард бройлер тауық ет үшін сойылады, бірақ Адамгершілікпен мал сою туралы заңда тек ірі қара, бұзау, жылқы, қашыр, қой және шошқалар ғана тізілген. Осы ережелерге және қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмеу туралы бірнеше хабарламалар түскендіктен, 2000 жылдардың басында, әсіресе 2002 жылдың соңында, FSIS арнайы аудандық кеңселерге қосымша ветеринар дәрігерлерін тағайындады. Олар сою және өңдеу процедураларын бақылап, штаб-пәтерге сәйкестік мәселелері туралы хабарлайды. 2002 жылы Конгресс заң қабылдағаннан бері осы жағдай сақталып келеді, ал 2002 жылғы ауыл шаруашылығы заңы жыл сайын сәйкестік туралы есеп беруді міндеттейді. 2003 жылы бұл бастама одан әрі дамыды, себебі 2003 жылғы қаржы жылында Конгресс FSIS күш-жігеріне тағы 5 миллион доллар бөлді және сәйкестік инспекторларының санын 50-ге арттырды. 2004 жылғы қаржы жылына бекітілген қаржылай қаражат туралы заңда FSIS-ке осы міндетті орындауын жалғастыру тапсырылды, ал 2005 жылғы қаржы жылының бюджеттік сұранысында құқық қорғау шараларына тағы 5 миллион доллар бөлу сұралды. Осы талаптарға қарамастан, 2004 жылғы қаңтардағы GAO есебінде әлі де сәйкес келмейтін жағдайлар тіркелген. Бұл мәселелер сақталмай отыр деген күдік туған мемлекеттерге дейін тарылды (GAO 04 247). Бұрынғы сою орындарындағы жануарларға қатысты адамгершілік ережелерді сақтамау туралы алаңдаушылық 2004 жылғы қаңтарда FSIS (69 FR 1892) оларды союға және адам тамағы ретінде пайдалануға тыйым салатын ереже шығарғаннан кейін маңызсыз болды.

Құмар мал сойылу туралы заңның мазмұны

Заң бойынша, мал сойылғанға дейін есінен танытылып, азапсыз өлімді қамтамасыз ету керек, бұл бұрын қолданылған әдістерге қарағанда жақсырақ. Ең көп таралған әдістер – шошқаларды электр тогымен және көміртегі диоксидімен (CO2) есінен таныту, ал ірі қара мал, қой және ешкілерді тұтқындап соққымен есінен таныту. Электр тогымен есінен таныту әдістерінің ішінде электронаркоз ең қауіпсіз, ең адамгершілік және ең сенімді әдіс ретінде мойындалды, сонымен қатар малдың есінен танып, ауырсынуды сезбеуіне кепілдік береді. Мысырлық Фәтва комитеті сияқты ұйымдар халал стандарттарын сақтауды ескере отырып, осы әдіс бойынша бірлесе келісімге келді. Электронаркоз халал стандарттарына қайшы келмейді. Жергілікті жерде үнемі мониторинг жүргізу қажет, сондай-ақ білікті және жақсы оқытылған персоналды жұмысқа алу қажет. Малдың "өздігінен тұру рефлексі" болмағанда дұрыс есінен танытылған деп есептеледі; яғни, мал тұрып, өзін түзеуге тырыспауы керек. Тек осы жағдайда оны толыққанды есінен таныған деп санауға болады. Содан кейін оны сою желісіне жіберуге болады, онда сою орындарының қызметкерлері аталған малдарды адамгершілікпен союға кіріседі. Діни секталар мал сою рәсімдерін орындау үшін жоғарыда аталған талаптарға сәйкес болуы керек. Ешбір дін осы талаптан босатылмайды. Көптеген діндер бұл ережелерді өз нұсқауларымен үйлесімді деп санайды. АҚШ-та ең көп таралған екі діни сою әдісі – еврей дінінің кошер және мұсылман дінінің халал әдістері. Екеуі де малдың діни рәсімдер арқылы сойылуын талап етеді, бірақ кейбір діни сою әдістерінің жақтаушылары малдың қарын артериясын, жамбас веналарын және блуждаюшы нервін кесудің малдың есінен тануын басқа әдістермен салыстырылатын деңгейде тиімді ететінін мәлімдейді. 2018 жылы Грандин кошер сою, қаншалықты жақсы орындалса да, бірден бола бермейтінін, ал тұтқындап соққымен дұрыс есінен таныту бірден болатынын айтты.

1958 жыл

HMSLA-ның алғашқы нұсқасы 1958 жылы қабылданды. Бұл заңға халықтың талабы соншалықты күшті болды, баспасөз конференциясында оны қол қоятыны туралы сұрағанда президент Дуайт Д. Эйзенхауэр: "Егер мен поштамен жіберсем, адамгершілікпен союдан басқа ештеңеге ешкімнің қызығушылығы жоқ деп ойлар едім" деді. Сенатор Хьюберт Х. Хамфри АҚШ Конгресіне енгізілген алғашқы адамгершілікпен сою туралы заң жобасын жасады және 1958 жылы қабылданған Федералдық адамгершілікпен сою заңының Сенаттағы бас демеушісі болды. АҚШ-тағы Жануарларды қорғау институты және Адамгершілік қоғам сияқты ұлттық ұйымдар оның қабылдануын қолдады.

1978 жыл

1979 жылы HMSLA жаңартылды және АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің (USDA) инспекторларына қатыгездік байқалған жағдайда сою желісін тоқтату құқығы берілді. Ресми түрде, жабдықтардың немесе персоналдың қатыгездікке жол беруі салдарынан туған қатыгездік түзетілгенше сою жалғастырылмауы тиіс еді. Бірақ, USDA кейіннен USDA инспекторларына желіні тоқтатуға рұқсат беруді тоқтатты, себебі мұндай іс-әрекет өнеркәсіп үшін үлкен уақыт шығынына әкелетін еді.

1958 жылғы Заңның өзгерістері

АҚШ Конгресінің түзетулері және 1958 жылғы Адамгершілікпен мал сою туралы заңға қатысты заңнамалық билік. Құжат қабылданған күніЖалпы заңның нөміріАҚШ заң кодексіне сілтемеАҚШ заң жобасыАҚШ Президентінің Әкімшілігі29 маусым 1960 ж. P. L. 86-547Дуайт Д. Эйзенхауэр10 қазан 1978 ж. P. L. 95-445Джимми Э. Картер13 мамыр 2002 ж. P. L. 107-171Джордж У. Буш

Шектен шығару саясаты

HMSLA жануарлар құқығын қорғаушылар мен Америка Құрама Штаттарының Адамгершілік Қоғамы тарапынан тек сиыр, шошқа және қойды қамтиды, ал құс, балық, қоян немесе тамақ үшін әдетте сойылатын басқа да жануарларды қамтамайды деп сынға алынады. 2004 жылы PETA жүргізген жасырын тергеуде Батыс Вирджиния штатындағы Pilgrim's Pride сойым зауытының қызметкерлері тауықтарды қатыгездікпен ұстағандығы жарияланды, бұл зауыт KFC-ге тауық етін жеткізіп тұрған. Осыдан кейін PETA-ға Адамгершілік Қоғам қосылып, Құрманды сою туралы заңға құстарды да қосуды талап етті.