Кіріспе

Коллинвудтағы 1908 жылғы қасіретті өрт (Огайо штаты, АҚШ)

Коллинвуд мектеп өрті (сондай-ақ Лейк Вью мектеп өрті деп те аталады) – 1908 жылдың 4 наурызында Огайо штатының Коллинвуд қаласындағы Лейк Вью мектебінде болған ірі апат. Өрт салдарынан 172 оқушы, екі мұғалім және бір құтқарушы қаза тапты. Бұл АҚШ тарихындағы ең көп адам қаза болған мектеп апаттарының бірі.

Өрт

Лейк-Вью мектебі өртке осал еді, сондай-ақ бүкіл елдегі ұқсас жобаланған көптеген ғимараттар да осал еді. Өрт кезінде мектептің тас қабырғасы мұржа сияқты әрекет етіп, ағаш ішкі бөлігі өртенгенде жалынды жоғары сорып алды, ал ашық баспалдақтар мен өрт тоқтатушы бөлімдердің болмауы мұржа эффектісін күшейтті. Ғимаратта бар болғаны екі шығу жолы болды, ал өрт жылдам түрде алдыңғы есікті жапты. Балалар артқы есікке қарай ұмтылды, бірақ бөліп тұрған қабырғалармен тартылған вестибюльде олар сығалап, бір-бірінің үстіне шығып, шығу жолын толығымен жабатын үйінді жасады. Кейінірек жазылған есептерде кейде балалар ішке қарай ашылатын есіктерге тіреліп қалғандай сипатталғанмен, Лейк-Вью мектебінің есіктері сыртқа қарай ашылды. Дегенмен, вестибюль көпшілікке өтуге тыйым салатын тұйыққа жеткізді. Коллинвудтың шағын ерікті өрт сөндіру бөлімі мен атпен тартылған машиналары тым кеш келді және өртпен күресуге жеткіліксіз жабдықталған еді. Бір сағаттан кем уақыт ішінде Лейк-Вью мектебінің үш қабаты мен шатыры жертөлеге құлап, тек ішіндегі қуыс кірпіштен тұратын қиранды қалдырды. Ғимаратта болған балалардың шамамен жартысы мен екі мұғалім қаза тапты.

Себеп

Өрттің шығу себебі әлі де белгісіз, бірақ көптеген түсіндірмелер тарады. Газеттерде көптеген мүмкіндіктер жарияланды, кейде ғимараттың күзетшісі Фриц Хиртерді салғырттығы үшін және қазандықты тым қызып жұмыс істеткені үшін кінәлады. Тағы бір теория бойынша, өртті тұтанғыш заттар жанындағы жертөледегі шкафта темекі шегетін қыздар тудырған. Шапшаң жүргізілген сот сараптамасы жылыту құбырларының ашық ағаш қабырғалардың қасында тұтанғаннан ғимарат өртенгенін көрсетті. Сот сараптамасын жүргізуші өртті "жағдайлардың салдары" деп бағалады және ешкімді заңды жауапкершілікке тартпады. Көптеген ата-аналар сараптаманың жылдамдығына наразылық білдіріп, мектеп кеңесін, сәулетшілерді, Хиртерді немесе басқа біреуді жауапты деп танудан бас тартуына қарсылық танытты. Огайо штатының мемлекеттік ғимараттардың бас инспекторы Дж. Х. Морган губернатор мен азаматтарға арналған жылдық есебінде мәселені былай түсіндірді: "Өрттің себебін анықтау мүмкін емес. Көптеген адамдар оның жылыту жүйесінен немесе қазандықтардан туындағанын сенеді, бірақ оған қарсы дәлелдер де бар." 2003 жылы Огайо штаты орнатқан ескерткіш тақтасында өрттің "себебі белгісіз" екені жазылған.

Салдары

Коллинвуд қаласы Кливлендтің Лейк-Вью зиратында 19 есімдері анықталмаған адамның денелерін бір ортақ қабірге көмуге төледі. Мектеп қиратылғаннан кейін, жерді пайдалану туралы даулар тез туды. Тиімділік және үнемділік үшін мектеп тақтасы алғашқыда трагедия болған жерге жаңа мектеп салуды жоспарлаған, бірақ қайғыға батқан ата-аналар қарсылық білдірді, ал кейбіреулері құрылысты тоқтату үшін сотқа жүгінді. Бір жылдан астам даудан соң, штат Лейк-Вью мектебі тұрған жерді сатып алды, ал қала оны Луиза Клейн Миллер жобалаған ескерткіш баққа айналдырды. Жаңа Коллинвуд Мемориал мектебі, сол кездегі өртке төзімділіктің ең жоғары стандарттарымен салынған, іргелес учаскеге салынды.