Кіріспе

Жапониядағы өмір сүру жағдайы

Соғыстан кейінгі онжылдықтарда Жапониядағы өмір сүру деңгейі күрт өсті. Байқалған өзгерістердің бірі – көк және ақ жағалы жұмысшылар арасындағы айырмашылықтың азаюы болды. Бұрын "үш қасиетті нәрсе" деп есептелген заттар 1964 жылға қарай үй шаруашылықтарының 90%-ында кездесті. 1970 жылдарға қарай, жұмысшы табының өмір сүру жағдайы Батыс елдерімен салыстырылатын деңгейге жетті. Жапондық тұтынушылар елдің экономикалық өсуінен үлкен пайда көрді, ал олар өз кезегінде күрделі өнімдерге деген сұраныс, отандық өнімдерге адалдық және жинақтап, инвестициялық қор жинау арқылы экономиканы дамытуға септі қосты. Бірақ, көп жылдар бойы жеке қолда бар табыс экономиканың жалпы өсімінен кем өсті – 1980 жылдардың соңында ЖІӨ-нің орташа өсуінен 1 пайыздық тармаққа төмен болды.

Тұрғын үй

Тіпті 1973 жылы 31,4%-дан 2008 жылы 65,8%-ға дейін, бұл көрсеткіш өзге де дамыған елдерге қарағанда әлдеқайда төмен болды. Жапонияның кейбір негізінен ауылдық аймақтарында бұл көрсеткіш сол кезде 30%-дан да төмен болды. Тіпті 1986-1988 жылдары салынған үйлердің 9,7%-ында сумен шайылатын дәретхана болған жоқ. Бұл, 1980-жылдардағы экономикалық өркендеудің аяқталуынан кейін Жапонияның бастан өткерген экономикалық қиындықтарының салдарынан болды. Бұл мәселеге уақытша немесе жартылай штатпен жұмыс істейтін жұмысшылардың үлесінің 1996 жылғы 19%-дан 2009 жылы 34,5%-ға дейін өсуі, сондай-ақ кедейлікте өмір сүретін жапон азаматтарының санының артуы да себеп болды. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының мәліметтері бойынша, Жапониядағы салыстырмалы кедейлікте (орташа табыстан 50%-дан кем табыс деп есептелетін) өмір сүретін адамдардың үлесі 1980-жылдардың ортасындағы жалпы халықтың 12%-ынан 2000 жылы 15,3%-ға дейін өсті. 2005 жылы Жапониядағы балалардың 12,2%-ы кедейлікте өмір сүргені анықталды. 1985 жылдан 2008 жылға дейін жұмыс орнының тұрақтылығы, өтіліне байланысты жалақының өсуі немесе басқа да әлеуметтік жеңілдіктерсіз мерзімді келісімшарттар бойынша жұмыс істейтін тұрақты емес жұмысшылардың үлесі 16,4%-дан 34,1%-ға дейін өсті. Көптеген сарапшылар Жапонияны "теңсіздік қоғамы" деп сипаттайды, яғни әлеуметтік жағынан жіктелген, айқын таптық айырмашылықтар мен теңсіздіктерге толы қоғам (елдегі халықтың шамамен 90%-ы түрлі сауалнамаларда өзін орта тапқа жатқызып келген). Жапониядағы табыс теңсіздігінің өсуі 2009 жылы Жапонияның Демократиялық партиясының сайлануына ықпал етті, ол кеңейтілген әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі сияқты шаралар арқылы әлеуметтік-экономикалық теңсіздіктерді азайтуға уәде берді. Осы мәселелерге қарамастан, Жапониядағы орташа тұрмыс деңгейі әлемдегі ең жоғары деңгейлердің бірі болып қала береді.