Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1926 жылы Владимир Набоковтың жазған «Машенька» романы, Мэри Уолстонкрафттың XVIII ғасырдағы романы.
1926 novel by Vladimir Nabokovthe eighteenth century novel by Mary Wollstonecraft
«Мария» (Машенька, Mašen'ka) – Владимир Набоковтың тұңғыш романы, алғаш рет 1926 жылы орыс тіліндегі «Слово» баспасында В. Сирин атты псевдониммен жарық көрген.
Mary (Машенька, Mašen'ka) is the debut novel by Vladimir Nabokov, first published under the pen name V. Sirin in 1926 by Russian language publisher "Slovo".
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Мэри" – орыс эмигранты, Ресей революциясынан кейін қоныс аударған, бұрынғы Ақ гвардия офицері Лев Глебович Ганиннің тарихы. Ганин қазір Берлиндегі пансионатта жас орыс қызы Кларамен, ескі орыс ақыны Подтягинмен, үй иесі Лидия Николаевна Дорнмен және көршісі Алексей Иванович Альфёровпен бірге тұрады. Романның басында Ганин Альфёровпен қараңғы, бұзылған лифтте кездеседі. Альфёровпен бірнеше әңгімеден кейін және бір фотосурет арқылы Ганин өзінің ұзақ уақыттан бері жоғалған бірінші махаббаты Мэридің енді көршісінің әйелі екенін және жақын арада оған қосылатынын біледі. Ганин мұны түсінгеннен кейін қазіргі әйелі Людмиламен қарым-қатынасын тоқтатады және Мариямен бірге өткен Ресейдегі күндерін еске түсіре бастайды, Ганиннің айтуынша, бұл "мүмкін, өміріндегі ең бақытты шақтар" болған. Марияның ойымен мас және Альфёровқа оны алуға мүмкіндік бермеген Ганин, оның әлі де өзіне ғашық деп сеніп, онымен қайта қосылуға тырысады. Соңында Ганин Марияның келуі алдындағы түнде Берлиннен кететінін айтады және пансионат тұрғындары оған арналған қоштасу кешін өткізеді. Ганин Альфёровты ішімдікпен мас қылып, қатты мас етеді. Альфёров мас күйіне берілмес бұрын, Ганинден таңғы сағат жеті жарымға сағат қойғызды, себебі Альфёров ертеңгі күні Марияны вокзалдан алуға ниеттенген. Бірақ ғашық болған Ганин сағатты он бірге қойып, Мариямен вокзалдан өзі кездесуді жоспарлайды. Алайда үйден шыққанда, ол бір сәт ойға келеді. "Ганин естелік әлемінде тұрған әлем шын мәнінде сондай болды: алыс өткеннен басқа Марияның ешқандай бейнесі болған да, болуы да мүмкін емес еді." Мариямен кездесудің орнына Ганин Францияға пойызға отыруға шешім қабылдайды. Романның екінші, маңызсыз сюжеттік желісі – Ганиннің ескі нұсқасы сияқты көрінетін, ескі орыс ақыны Антон Сергеевич Подтягинге қатысты. Ол поэзияға арнаған өмірі бекер кеткенін жиі айтады. Подтягин Берлиннен Парижге кетуге ұмтылады, бірақ бірнеше рет бақытсыз оқиғаларға байланысты (мысалы, паспортын жоғалту) бұл жоспары орындалмай қалады.
Mary is the story of Lev Glebovich Ganin, a Russian émigré and former White Guard Officer displaced by the Russian Revolution. Ganin is now living in a boarding house in Berlin, along with a young Russian girl, Klara, an old Russian poet, Podtyagin, his landlady, Lydia Nikolaevna Dorn and his neighbour, Aleksey Ivanovich Alfyorov, whom he meets in a dark, broken down elevator at the beginning of the novel. Through a series of conversations with Alfyorov and a photograph, Ganin discovers that his long lost first love, Mary, is now the wife of his rather unappealing neighbour, and that she will be joining him soon. As Ganin realizes this, he ends his relationship with his current girlfriend, Lyudmila, and begins to be consumed by his memories of his time in Russia with Mary, which Ganin notes were "perhaps the happiest days of his life". Enthralled by his vision of Mary and unable to let Alfyorov have her, Ganin contrives to reunite with Mary, who he believes still loves him. Eventually, Ganin claims that he will leave Berlin the night before Mary is to arrive and his fellow residents throw a party for him the night before. Ganin steadily plies Alfyorov with alcohol, heavily intoxicating him. Just before Alfyorov falls into his drunken sleep, he asks Ganin to set his alarm clock for half past seven, as Alfyorov intends to pick up Mary at the train station the next morning. The infatuated Ganin instead sets the clock for eleven and plans to meet Mary at the train station himself. However, as he leaves the house, he has a moment of clarity. "The world of memories in which Ganin had dwelt became what it was in reality: the distant past Other than that image no Mary existed, nor could exist." Instead of meeting Mary, Ganin decides to board a train to France. A secondary, minor plot concerns an old Russian poet, Anton Sergeyevich Podtyagin, who appears to be an older version of Ganin. He frequently expresses that his life dedicated to poetry has been a waste. Podtyagin desires to eventually leave Berlin and arrive in Paris, but fails to do so on several occasions due to a series of unfortunate events (i. e. loses passport).
Мариядағы кейіпкерлер
Лев Глебович Ганин – Романның басты кейіпкері; Берлиндегі жас орыс жазушысы, ол өзінің алғашқы махаббаты Мэриді ұмыта алмайды. Алексей Иванович Альфёров – Марияның күйеуі және Ганиннің көршісі. Лидия Николаевна Дорн – Ганиннің үй иесі. Неміс күйеуі қайтыс болғаннан кейін пансионатты мұра еткен орыс әйел. Людмила Борисовна Рубански – Романның басында Ганинмен қарым-қатынаста болған қыз. Клара – Ганинмен бір ғимаратта тұратын жас орыс қызы. Ол оған қатты тартылады. Антон Сергеевич Подтягин – Берлинден Парижге кетуді қалайтын, бірақ сәтті бола алмаған ескі орыс ақыны. "The Gift" кітабында қысқаша қайтадан пайда болады. Мария Альфёров – Романның атауымен байланысты кейіпкер және Ганиннің алғашқы махаббаты. Мария романның оқиғасы барысында ешқашан көрінбейді, тек Ганиннің естеліктерінде ғана болады. Колин мен Горноцветов – Лидияның пансионатында тұратын балет бишілері. Эрика – Қызметші (оның есімі 2-тарауда тарелкаларды жинағанда және 7-тарауда Ганинге хат жеткізгенде айтылады). Ресейлік дәрігер – Аты айтылмаған дәрігер, Подтягинге қарау үшін шақырылған (16-тарау).
Lev Glebovich Ganin – The protagonist of the novel; a young displaced Russian writer in Berlin who is unable to forget Mary, his first love. Aleksey Ivanovich Alfyorov – The husband of Mary and the neighbour of Ganin. Lydia Nikolaevna Dorn – The landlady of Ganin. An old Russian woman who inherited the boarding house after her German husband died. Lyudmila Borisovna Rubanski – Ganin's girlfriend in the opening chapters of the novel. Klara – A young Russian girl living in the same building as Ganin. She harbors an intense attraction to him. Anton Sergeyevich Podtyagin – An old Russian poet who desires to leave Berlin for Paris, but fails to do so. Reappears briefly in The Gift. Mary Alfyorov – The eponymous character and Ganin's first love. Mary never appears in the present of the novel, but only in Ganin's memories. Kolin and Gornotsvetov – Ballet dancers, also living at Lydia's boarding house. Erika – Maid (her name is mentioned in chapter 2, clearing way the plates, and in chapter 7, delivering a letter to Ganin). Russian doctor – Unnamed physician called on to see Podtyagin (chapter 16).
Өмірбаян
"Мария" романы алғаш рет 1920-жылдардың ортасында Набоков Берлинде тұрған кезінде жазылып, жарияланды. Набоковтың (немесе сол кездегі аты "Сириннің") алғашқы романы, оның көптеген туындылары сияқты, маңызды автобиографиялық элементтерді қамтиды. Брайан Бойдтың сөзінше, Мэри Альфёров кейіпкері Набоковтың алғашқы махаббаты Валентина (Люссия) Евгенийна Шульгинаға негізделген – ол 1915 жылы Вира имениесіндегі павильонда он алты жасында кездескен он бес жасар орыс қызы. Набоковтың Люссиямен өткізген уақыты "Сөйле, естелік" автобиографиясының соңғы тарауында баяндалған, онда оған "Тамара" деген ат берілген. Набоков өзінің ағылшын тіліндегі басылымға жазған алғы сөзінде бұл байланысты растап, "Мария – менің Тамараның егіз қарындасы" деп жазады. Ганин сияқты, Набоков та Ресей революциясы салдарынан Тамарадан айырылып, эмигрант ретінде Берлинде қалды.
Mary was first written and published in the mid 1920s during Nabokov's stay in Berlin. Nabokov's (or "Sirin's", as he was known at the time) first novel contains, as many of his works do, key autobiographical elements. According to Brian Boyd, the character Mary Alfyorov is based on Nabokov's first love, Valentina (Lyussya) Evgenievna Shulgin, a fifteen year old Russian girl he met in 1915 at a pavilion in the estate of Vyra, at the age of sixteen. Nabokov's time with Lyussya is recorded in the final chapter of his autobiography, Speak, Memory where she is given the pseudonym "Tamara". Nabokov confirms this connection himself in the foreword to the English edition, where he writes that "Mary is a twin sister of my Tamara". Like Ganin, Nabokov was separated from Tamara by the Russian Revolution and forced into Berlin as an émigré.
Қабылдау
Роман 1920 жылдары жаңашыл құрылымы және Революцияға дейінгі Ресейдің көрнекті суреттемелері үшін жақсы қабылданды. Дегенмен, қазіргі заманғы сыншылар арасында бұл Набоковтың авторлық қалыптасу кезеңіне дейін жазылған, ерте және салыстырмалы түрде тәжірибесіз туындысы саналады. Набоковтың өзі де, кемінде техникалық тұрғыдан, оның "кемшіліктері, жасқандықтың және тәжірибесіздіктің іздері" деп атаған сөздерінен бұл пікірді қолдағандай көрінеді. Сонымен қатар, Набоковтың "Марияны" барлық орыс романдық туындыларының арасында соңғы болып ағылшын тіліне аударып басылымға шығаруы, оның сапасына қатысты пікірін көрсетеді (оның ең жоғары бағалаған орыс туындылары, мысалы, "Бас кесуге шақыру" және "Қорғаныс", он жылдар бұрын ағылшын тіліне аударылып жарияланған). Бірақ автордың осы алғашқы романына деген ерекше сезімі де болған, ол оған "шынайы көңілмен байланысын мойындады".
The novel was initially well received in the 1920s for its inventive structure and vivid descriptions of pre Revolutionary Russia. Among contemporary critics however, it is generally viewed as an early, relatively juvenile work of Nabokov, written at a time before he came into his own as an author. Nabokov himself seemed to share the same opinion, at least on a technical level, as he notes its "flaws, the artifacts of innocence and inexperience". Furthermore, Nabokov's decision to translate and publish Mary in English last out of all his Russian novels perhaps is an indication of his opinion on its quality (the Russian works which he held in most esteem, such as Invitation to a Beheading and The Defense, were translated and published into English decades earlier). Yet the author seemed to also have a softer side for his first novel, "confessing to the sentimental stab of [his] attachment" to it.
Талдау
"Мэри" романында Набоков француз философы Анри Бергсонның көптеген метафизикалық идеяларын зерттейді және Бойд пен Эрик Лаурсен сияқты ғалымдар атап өткендей, уақыт, естелік және сана арасындағы қарым-қатынастың мәнін зерттейді. Сонымен қатар, Альфред Аппельдің сөзімен айтқанда, Набоковтың барлық туындыларында "басты мәселе" болып табылатын солипсизм мәселесі "Мэриде" айқын көрінеді, себебі Ганин өзінің алғашқы махаббатының өзі құрастырған бейнесімен күреседі. Леона Токердің пікірінше, "ойындағы романтика солипсизммен басталса, сол күйінде аяқталады".
In Mary, Nabokov explores many of the metaphysical ideas of French philosopher Henri Bergson and investigates the nature of the relationships between time, memory and consciousness, as noticed by scholars like Boyd and Eric Laursen. Furthermore, the issue of solipsism, which, according to Alfred Appel, is "a central concern" in Nabokov's oeuvre, is prominently featured in Mary, as Ganin struggles with the self created image of his first love. As Leona Toker remarks, "the romance which started solipsistically in the imagination [ends], no less solipsistically".
Фильмге бейімделу
1987 жылы түпнұсқа ресейлік атауымен "Мащенка" деп аталған фильм жарық көрді. Джон Голдшмидт режиссерлік еткен, ал Джон Мортимер сценарий жазған бұл фильмде Ганин рөлін Кэри Элвес, Мащенка рөлін Ирина Брук сомдады. Джон Голдшмидт Монте-Карло телефестивалінде "Мащенка" фильмін режиссерлегені үшін "Cine De Luca" сыйлығына ие болды.
A film adaptation, titled Maschenka after the original Russian title, was released in 1987. The film, directed by John Goldschmidt with screenplay by John Mortimer, starred Cary Elwes as Ganin and Irina Brook as Maschenka. John Goldschmidt won the Cine De Luca Award for directing 'Maschenka" at the Monte Carlo TV Festival.
Ағылшынша аударма және авторлық өзгерістер
Роман алғаш рет 1970 жылы ағылшын тілінде Майкл Гленнидің аудармасында "автормен бірлесіп" жарық көрді. Набоковтың айтуынша, "аудармаға кіріскенде-ақ, аудармамыз мәтінге мүмкіндігінше адал болуы керек екенін түсіндім, тіпті бұл мәтін менікі болмағанда да солай талап етер едім". Ол былай деп жалғастырды: "Мен қажет деп санаған өзгерістер үш-төрт бетке ғана сыйып, ресейліктердің күнделікті мәселелеріне сілтеме жасайтын қысқаша, пайдалы тіркестермен және Ганиннің Юлиан күнтізбесіндегі маусымдық күндерді қазіргі қолданыстағы Григориан стиліне ауыстырумен шектелді".
The novel first appeared in English in 1970 in a translation by Michael Glenny "in collaboration with the author." According to Nabokov, "I realized as soon as [we] started that our translation should be as faithful to the text as I would have insisted on its being had that text not been mine." He further stated that "The only adjustments I deemed necessary are limited to brief utilitarian phrases in three or four pages alluding to routine Russian matters [and] the switch of seasonal dates in Ganin's Julian Calendar to those of the Gregorian style in general use."