Кіріспе

Парламентте орын бөлу әдісі. Хагенбах-Бишофф жүйесі – партиялық тізімдер бойынша пропорционалды өкілдікте орын бөлу үшін қолданылатын Д’Хондт әдісінің бір түрі. Ол әдетте орын бөлу үшін Хагенбах-Бишофф квотасын пайдаланады, ал қалған орындарды бөлу үшін Д’Хондт әдісі қолданылады. Бұл ретте, әр партия тізіміне берілген дауыстардың жалпы саны үшін бірінші және келесі бөлгіштер (жеңіп алынған орын саны + 1) квота бойынша бөлінген орын санын да қамтиды. Бұл жүйе Д’Хондт әдісімен толық сәйкес нәтиже береді және оны қолданатын елдерде, мысалы, Швейцария мен Бельгияда осылай атау қалыпты. Люксембург Еуропалық парламент сайлауында орын бөлу үшін Хагенбах-Бишофф әдісін қолданады.

Тарих

Швейцариялық физик және сайлау реформаторы Эдуард Хагенбах Бишофтың (1833-1910) есімімен аталып, саяси жүйеде қолданылатын болса да, оны Д'Хондт әдісін ойлап тапқан Виктор Д'Хондт (1841-1901) қарапайым немесе Hare квотасын қолданып құрастырған. Хагенбах Бишофтың еңбегі, оны танымал етуден өзге, Д'Хондт әдісі қолданылмас бұрын, мүмкіндігінше көп мандатты бөлуге арналған квота ұсыну болды.

Вариациялар

Белгияның 1919 жылдан 2003 жылға дейінгі ұлттық парламенттік сайлауларында қолданылған жүйе екі деңгейлі болып саналды, одан кейін бір деңгейлі пропорционалды сайлау жүйесімен алмастырылды. Біріншіден, провинциялардың сайлау округтерінде Хагенбах-Бишофф емес, Харе квотасы қолданылды, екіншіден, квота бойынша бөлінгеннен кейін қалған мандаттар партиялардың провинциялық дауыс қорымен бірге провинциялық деңгейде жиналып, Д’Хондт әдісі қолданылды, онда әр партияның сайлау округтерінде жеңіп алған мандаттарының саны да ескерілді. Словакия Хагенбах-Бишофф жүйесінің бір түрін пайдаланады.