Хираньякашипудың қарындасы Холика туралы аңыз

Кіріспе

Хираньякашипудың асури әпкесі Холика (,), сондай-ақ Симхика деп те аталады. Ол асура патшалары Хираньякашипу мен Хираньякшаның қарындасы және Прахладаның әкесінің жеңгесі. Холика дахан (Холиканың өртелуі) туралы аңыз жақсылықтың жамандыққа қарсы жеңісін көрсетеді. Холика Холи мерекесінің алдындағы түні өтетін жыл сайынғы от жағумен байланысты.

Аңыз

Пураналар бойынша Хираньякашипу есімді патша, көптеген асуралар сияқты, өлмеске айнасуды қалаған. Осы тілегін орындау үшін ол Брахмадан игілік алғанға дейін қатал аскетизм (тапас) жасады. Брахма Хираньякашипуға бес тілегін орындады: ол Брахма жаратқан ешбір тіршілік иесінің қолынан өлмеуі керек, ол ішінде де, сыртында да, күндіз де, түнде де, жерде де, аспанда да, адамдармен де, жануарлармен де, девалармен де, асуралармен да, ешқандай қарумен де жойылмайтын еді, оған теңдес болмайтын, оның күші азаймайтын және ол бүкіл жаратылыстың жалғыз билеушісі болатын. Тілегі орындалған Хираньякашипу өзін жеңіске жеткендей сезінді де, үш әлемді бағындырып, Индраның тағына отырды. Ол өзінің үстемдігіне қарсы шыққандарды жазалап, өлтірді. Оның ұлы Прахлада, Вайшнава болып тәрбиеленген, әкесін құдай деп санаудан бас тартты. Ол Вишнуға иманды болып, оған құлшылық етуін жалғастырды. Бұл Хираньякашипуды ашуландырды, ол Прахладаны өлтіруге әртүрлі әрекеттер жасады. Прахладаның өмірін құртуға тырысқанда Хираньякашипудың қарындасы Холика көмектесуді ұсынды. Вишну Пуранаға сәйкес, Холика ағасына алған сыйының арқасында оттан зақым көрмейтінін айтты. Олар Прахладаны өртеніп жатқан отынның үстіндегі Холиканың тізесіне отырғызуды жоспарлады. Бірақ Прахлада Вишну есімін айтып тұрғанда, ол зардапсыз аман қалды, ал Холика толығымен өртеніп кетті. Осы аңыздың басқа нұсқасында Хираньякашипу Холикаға шарф немесе отқа төзімді киім кигізіп, ұлының өлуіне, ал Холиканың өртенушілердің үстінде қорғалуына мүмкіндік берді. Бірақ от тұтанғанда, киім Холикадан ұшып, Прахладаны жауып тастады. Холика өртеніп, Прахлада аман-есен шықты. Вишну Нарасимха (жартылай адам, жартылай арыстан аватары, Брахма жаратпаған) түрінде, күн мен түн арасында, Хираньякашипуды үйінің табалдырығына (ішінде де, сыртында да емес) алып келді, оны тізесіне қойды (жерде де, суда да, ауада да емес) және оның тырнақтарымен өлтірді (қару емес). Осылайша Хираньякашипудың кең ауқымды игілігі күшін жойды. Прахлада мен үш әлемнің халқы Хираньякашипудың зорлық-зомбылығынан құтылып, ғарыштық тәртіп қайта орнатылды.

According to the Puranas, a king named Hiranyakashipu, like many asuras, wished to be immortal. To fulfill this desire, he performed the required tapas until he was granted a boon by Brahma. The boon granted Hiranyakashipu five of his desires: that he would not die at the hands of any being created by Brahma, that he would not perish inside or outside, by day or night, by any weapon, on the earth or in the sky, by men or beasts, devas or asuras, that he be unequalled, that he possess undiminishing power, and that he be the one ruler of all creation. His wish granted, Hiranyakashipu felt invincible, and conquered the three worlds, assuming the throne of Indra. He punished and killed anyone all those who objected to his supremacy. His son Prahlada, raised a Vaishnava, refused to worship his father as a deity. He continued believing in and worshipping Vishnu. This infuriated Hiranyakashipu, and he made various attempts to kill Prahlada. During one attempt on Prahlada's life, King Hiranyakashipu's sister, Holika, offered her help. According to the Vishnu Purana, Holika told her brother that due to a boon she had received, she was invulnerable to fire. Arrangements were made to have Prahlada sit upon the lap of his aunt, atop a burning pyre. However, as Prahlada chanted the name of Vishnu, he escaped unscathed, while Holika was incinerated. In a variation of this Puranic legend, Hiranyakashipu had Holika don her scarf or her fireproof garment, so that his son may perish, and she may be protected atop the pyre. However, as the fire roared, the garment flew from Holika and covered Prahlada. Holika burnt to death, and Prahlada came out unharmed. Vishnu appeared in the form of Narasimha (a half human and half lion avatara, one not created by Brahma), at dusk (neither day nor night), took Hiranyakashipu to his dwelling's threshold (neither indoors nor outdoors), placed him upon his lap (neither land, water, nor air), and then slew the king with his claws (not a weapon). In this manner, the comprehensive boon of Hiranyakashipu was no longer useful. Prahlada and the races of the three worlds were thus set free from the tyranny of Hiranyakashipu, and cosmic order was restored.

Холика Дахан

Әртүрлі индуистік дәстүрлерге сәйкес, Холика Дахана, көбінесе индо-арий тілдерінде Холика Дахан деп аталады, Холиканың өлімі мен Прахладаның құтылуын тойлайды. Холи мерекесінің алдындағы түні Солтүстік Үндістанда осы аңызды еске алу үшін от жағады. Бұл күн Оңтүстік Үндістандағы Кама Даханам фестивалімен бірге келеді, ол Шиваның Камадеваны күлге айналдырған күні деп есептеледі.