Гетхо, Испания: ақпараттық қала, Бильбаоның жасыл жебесі, Баск елінде орналасқан. Халқы 77,946 адам (2019). Тарихы, географиясы және Algorta ауылы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гетксо (испанша: Guecho) – Испаниядағы Баск елінің автономды облысында, Бискай провинциясында орналасқан қала. Ол Үлкен Бильбаоның құрамына кіреді және 2019 жылы 77 946 тұрғыны болған. Гетксо көбінесе әулетті тұрғын үйлерден тұратын аудан, сонымен қатар Бискай провинциясының үшінші ең ірі муниципалитеті болып табылады.
Getxo (Spanish: Guecho) is a town located in the province of Biscay, in the autonomous community of the Basque Country, in Spain. It is part of Greater Bilbao, and has 77,946 inhabitants (2019). Getxo is mostly an affluent residential area, as well as being the third largest municipality of Biscay.
Тарих
Getxo (бұрын Guecho деп жазылатын) – бұл шіркеу (elizatea, anteiglesia'), бастапқыда ауылдық аймақ, оның ішінде Бильбао сағасының аузында орналасқан үлкен жағажай және Алгорта шағын балықшылар ауылы. Қалалық кеңес Пунта-Галеа тауынан алыс емес, Гетксоко Андра Мари (баск тілінде) немесе Санта-Мария-де-Гечо (испан тілінде) шіркеуінде (екеуі де «Гетксоның қасиетті Мариясы» дегенді білдіреді) жиналатын. Қаланың гербінде екі қазан тігілген емен және «Kaltea Dagianak Bizarra Lepoan» (баск тілінде «Зұлымдық істегеннің сақалы артында») деген ұран бейнеленген. Бұл мақалдың мағынасы – жамандық жасағандар жазадан қорқып, артына қарайды. 19 ғасырда индустрияландыру кезінде Гетксоның бір бөлігі бай буржуазия үшін тұрғын үйлерге айналды. «Негури» (баск тілінде «Қысқы қала») деген тұрғын үй ауданы құрылды. Алгорта ауылы Сент-Николас (Сан-Николас) шіркеуінің және сағаның каналдануының айналасында өсті, бұл жағалауды мекендеуге мүмкіндік берді, сонда баск тілінде «Ареэта» және испан тілінде «Лас-Аренас» («Құмдар») деп аталатын аудан салынды. Ареэта / Лас-Аренас маңында, Бильбаоға баратын жолдың екінші жағында, Негури маңындағыдай, «Эрромо» деп аталатын жұмысшылар ауданы өсті: «Негури Лангиле». Соңында, 20 ғасырда қалалық даму Гетксоко Андра Мари ауылдық аймақтарына жетті. Гетксо, сондай-ақ оны қоршаған Урибе Коста аймағы, 20 ғасырдың соңғы онжылдықтарында қарқынды өсті. 1980-жылдардың басында қалада 50 000-нан астам адам тұрса, қазір 83 000-нан астам адам тұрады. Сол кезеңде Леиоа, Беранго және Сопелана қалаларының халқы да көбейді. Гетксо Баск қақтығысы кезінде бірнеше рет шабуылға ұшырады, қалада көптеген ETA шабуылдары болды. Олардың ең қасіреттісі – 1978 жылғы қазан айында үш азаматтық күзетшінің қаза болған шабуылы, ал соңғысы – 2008 жылғы 19 мамырда болған көлік бомбасымен жасалған шабуыл. Arkaitz Goikoetxea сияқты ұйымның көптеген белсенділері Гетксода дүниеге келген.
Getxo (formerly spelt Guecho) was a parish (elizatea, anteiglesia'), originally a rural area, including a large beach at the mouth of the Estuary of Bilbao, centered on the little fishing village of Algorta. The parish council met at the church of Getxoko Andra Mari (Basque) or Santa María de Guecho (Spanish) (both mean Saint Mary of Getxo), not far from the headland called Punta Galea. The town's coat of arms has an oak with two cauldrons chained to its branches and the motto Kaltea Dagianak Bizarra Lepoan (Basque for "Who makes evil, the beard at the back"). It is a proverb meaning that the evil doers look back, fearing revenge. With industrialisation in the 19th century, some parts of Getxo evolved into residential areas for the rich bourgeois class. A residential area called Neguri (Basque for "Winter Town") came into being. The village of Algorta grew around the church of Saint Nicholas (San Nicolás) and the canalisation of the firth, provided for the colonisation of the beach, where a district called Areeta in Basque and Las Arenas (Spanish for "The Sands") was built. Near Areeta / Las Arenas, on the other side of the road to Bilbao, there grew a working class district called Erromo, similar to the one that grew near Neguri: Neguri Langile. Finally, in the 20th century, urban development reached the rural areas of Getxoko Andra Mari. Getxo, as well as the surrounding area known as Uribe Kosta, grew rapidly in the last decades of the 20th century. While in the early 1980s the town had only 50,000 inhabitants, it has now more than 83,000. The surrounding towns of Leioa, Berango and Sopelana have also multiplied their population in the same period. Getxo was hit by the Basque Conflict several times, with the town being the location of many ETA attacks. The deadliest of these was an ambush in October 1978 when three civil guards were killed and the most recent the car bomb attack on May 19, 2008. Many activists of the organisation have been born in Getxo, such as Arkaitz Goikoetxea.
География
Ол Испанияның солтүстігіндегі Баск елі қауымдастығында, Бискай провинциясы мен тарихи аймағында, Бильбаодан солтүстікке қарай 14 км (~8 миль) жерде орналасқан. Ол солтүстікте Сопеланамен, шығыста Беранго және Леиоамен, оңтүстікте Португалетемен және батыста Ков шығанағымен шектеседі.
It is located 14 km (~8 miles) north of Bilbao, in the province and historical Territory of Biscay, in the community of the Basque Country, in the north of Spain. It has an area of It borders in the north with Sopelana, in the east with Berango and Leioa, in the south with Portugalete and in the west with the Bay of the Cove.
Баск тілі
Гетксо қаласының мәліметтері бойынша, азаматтардың 48,56%-ы баск тілін жеткілікті деңгейде білмейді, 19,9%-ы баск тілінде жақсы сөйлейді, ал қалған 31,5%-ы түсінеді, бірақ толыққанды меңгермеген. Баск тілінде сөйлей алатын адамдардың үлесі 1981 жылы 9% болса, 2001 жылы 19,9%-ға дейін өскен. Сол дереккөзге сәйкес, Гетксо халқының бар болғаны 4,83%-ы баск тілінде әдетте сөйлейді. Бұл көрсеткіш бұрынғы өлшемдермен салыстырғанда өскен, әсіресе балалар арасында (1989 жылы 3,40%-дан 1997 жылы 4,68%-ға дейін) және жастар арасында (1989 жылы 1,90%-дан 1997 жылы 5,15%-ға дейін) байқалды. Бұл қалада баск тілін үйренуге арналған бірнеше академия да бар.
According to the City of Getxo, 48.56% of the citizens do not have enough knowledge of the Basque language, 19.9% speak good Basque and the remaining 31.5% understand but do not dominate. On the other hand, the percentage of people who can speak Basque has increased from 9% in 1981 to 19.9% in 2001. According to the same source, only 4.83% of the population of Getxo uses Basque usually. This figure has grown since the previous measurements, especially among children (3.40% in 1989 to 4.68% in 1997) and youth (1.90% in 1989 to 5.15% in 1997). This city also offers the possibility to learn the Basque language in several academies.