Кіріспе

Рамаяна кейіпкері Джатайу () – инду ғасырындағы Рамаяна эпосындағы бүркіт немесе қарға пішініндегі жартылай құдай. Ол Аруна мен оның әйелі Шейнидің кіші ұлы, Сампатидің інісі, сондай-ақ Гаруданың сіңілі баласы болды. Ол сонымен қатар Раманың әкесі Дашаратханың да ескі досы еді.

Күнге қарай ұшу

Жас кезінде Жатайу және оның үлкен ағасы Сампати бір тіл білісіп, Күн құдайы Сурьяға қарай ұшып кетті. Жатайу, жастығына байланысты салғырттық танытып, ағасынан озып, түскі уақытта Сурьяның орбитасына – Сūрьямаṇḍалаға кірді. Сурьяның күшті ыстығынан оның қанаттары күйе бастады. Ағасын құтқаруға тырысып, Сампати одан бұрын ұшып, қанаттарын кең жайып, оны қорғады. Нәтижесінде, Сампатидің қанаттары күйіп, Виндхья тауларына құлай бастады. Ол өмірінің қалған бөлігін тауларда тақуалықпен айналысқан Нишакара есімді дананың қорғауында өткізді. Жатайу ешқашан ағасымен қайтадан кездеспеді.

Раванамен шайқас

Рамаянаның Аранья Кандасында Джатайу "Қарғалардың патшасы" (gṛdhrarāja) деп аталады. Эпосқа сәйкес, ракшас Равана Лакшминің аватары Ситаны ұрлап алып бара жатқанда, Джатай оны құтқаруға тырысты. Джатай Раванамен батыл шайқасты, бірақ Джатай өте қарт болғандықтан, Равана оны көп ұзамай жеңіп, қанаттарын қиып тастады, содан кейін Джатай жерге құлады. Рама мен Лакшмана Ситаны іздеп жүргенде, жарақат алған және өліп бара жатқан Джатайға кез болып, Раванамен болған шайқас туралы айтты және Равананың оңтүстікке қарай бет бұрғанын хабарлады. Содан кейін Джатай жарақатынан көз жұмды, ал Рама оның соңғы сүретін орындады.

Құрмет

Кераланың жергілікті аңыздарына сәйкес, Равананың қанатын қиып алғаннан кейін Жатайю Кераланың Коллам ауданындағы Чадаямангаламдағы тастарға құлаған деп есептеледі. "Чадаямангалам" атауы "Жатайю мангалам" деген сөзден туындаған деседі. Чадаямангаламдағы "Жатаю Жер орталығы" табиғат паркінде Жатайюдың үлкен мүсіні орнатылған, ол әлемдегі ең ірі құс мүсіні деп есептеледі. Андхра-Прадеш штатындағы Лепакси де Равананың жаралағаннан кейін Жатайю құлаған жері ретінде белгілі. Рама құсқа "Ле Пакши" (телугу тілінде "Құс, тұр!") деп айтып, көтерілуге бұйрық берген, сол себепті ауыл осылай аталған. Тамил Надудағы Тирупуткулидегі Виджаярагхава Перумал ғибадатханасы Жатайюмен байланысты, себебі оның бас құдайы Виджаярагхава Перумал (Раманың бір бейнесі) осы жерде Жатайюдың соңғы рәсімдерін өткізген деп саналады. Жатайю құлаған су айдыны Жатайю Тиртхам деп аталады. Тамил Надудағы Пуллабхутангудидегі ғибадатхана да Жатайюдың соңғы рәсімі өткен орын деп есептеледі.