Кіріспе

Мундака (lang es) – Испанияның солтүстігіндегі Баск елінің автономды облысында, Бискай провинциясында орналасқан қала және муниципалитет. Мундака жағалауының және бірегей мұхит жағдайларының арқасында серфингпен айналысатын халықаралық қауым үшін әйгілі. Мундакаға Бильбаодан EuskoTren E4 Urdaibai желісі арқылы барып жетеді.

Тарих

Мундака Бискай иелігінің ең тарихи маңызды орындарының бірі ретінде белгілі, ол ағылшын патшасынан қашып келген шотланд ханшайымының ұлы, Бискайдың бірінші лорды Жаун Зурияның туған жері деп есептеледі. Қаланың аты даттық текті, және бірінші мыңжылдықтың соңында қалаға викингтердің әсер еткені болжанады. Иеліктің тарихына сәйкес, Мундакада Бискайдағы ең көне ғибадатхана орналасқан. Осының нәтижесінде, ол Жалпы Парламенттің алғашқы отырыс орнына айналды. Порт – қаланың орталық нүктесі, қала бастапқыда осы жерден кеңейді. Мундакадағы көптеген үйлер ортағасырлық, теңізге беткейлеген балықшылар үйлері ретінде салынған. Мундаканың антейглесиясы алғаш рет 1051 жылы Бискай доминионының Сан-Милан-де-ла-Коголла монастырына сыйға тартылуында, ал 1070 жылы аталған шіркеудің Сан-Хуан-де-ла-Пенья монастырына сыйға тартылуында еске алынған. 1811 жылы Пиреней соғысы кезінде, қаланы басып алған француз әскерлерінен қала эвакуацияланды, британдық Корольдік теңіз күштерінің капитаны Джордж Коллиер Мундака өзені арқылы Бермеодан HMS Surveillante кемесін шығарды. Лейтенант Агуар и Мелла, Бискай шығанағы бойымен жүзіп бара жатып, кеме апаттарынан зақымдалған жағалаулардан құтылуға тырысты, бірақ жағалауда француз күштеріне тап болды және қарсыластың әскерлерімен қақтығыстан аулақ болу үшін қаладан өтті.

Герб пен ту

Қалқан: Мундаканың қасқырмен бірге алтынмен оралып тұрған емен ағашынан тұратын гербі бар. Иконаның айналасын қызыл және сұр түстің шахмат тәрізді өрнегі қоршап тұр. Ту: Мундаканың туы алтын жіппен тігілген қызыл жібектен жасалған.

Этимология

"Мундака" атауын латын тіліндегі "munda aqua" ("таза су") сөзінен алған кең таралған аңыз бар. Бұл аңыз 15 ғасырда Лопе Гарсия де Салазар жазған Бискай хроникасында кездеседі. Әңгіме бойынша, Шотландиядан келген кеме, өз елінен қуылған ханшайымды алып, Мундака жағалауына жеткен. Шотландиялықтар бұл жерді өздерінің латын тілінде "Munda aqua" деп атаған, себебі олар мұнда өте таза су көзін тапқан, ол Урдайбай сағасының лайлы суларына кері келген. Осы ханшайымның Жон Зурия есімді ұлы болған деседі, және аңыз бойынша, Зурия Бискайдың алғашқы иесі болған. Бұл аңыз Мундаканың Бискай елшіліктерінің алғашқысы саналатын себебін де түсіндіруі мүмкін. Аңыздардан бөлек, Мундаканың этимологиясы белгісіз. Мундака туралы ең алғашқы жазба 1070 жылға дейін барады, онда ол "Мондака" деп аталған: Ego Mome Nunnuç placuit in animis meis mitto in Sancti Johannis de Orioli de Aragone uno monasterio in Bickaga (Vizcaga) in locum quae dicitur Mondaka (Mondacha). Кейбір зерттеушілер бұл аймақта ортағасырлық викингтердің қонысы болған деген болжамға сүйене отырып, атаудың скандинавиялық тегі болуы мүмкін деп санайды. Дания тілінде "mund" сөзі "ауыз", ал "haka" сөзі "мүйіс, шығанақ" деген мағына береді. Мундака Санта-Каталина мен Лайда арасында ағатын Ока өзенінің сағасында орналасқан. Тағы бір топ ғалымдар қала атасын "aka", "eka", "ika" жалғауларымен аяқталатын баск тілінің дыбысталу үлгілерімен байланыстырады, олар Бискайда кең таралған және кельт-италиялық "aka" жұрнағымен байланысты болуы мүмкін. Кейбір пікірлер бойынша, атаудың шығу тегі одан да ертерек болуы мүмкін және оны Вискаяда кельт тайпаларының қоныстанған кезеңіне дейін іздеуге болады. Дәстүрлі түрде, атау испан тілінде "Mundaca" деп жазылған, бірақ қазіргі уақытта "Mundaka" түрі көбірек қолданылады, бұл баск тілінің заманауи орфография ережелеріне бейімделу болып табылады. "Mundaca" кастиль тіліндегі ресми атау, ал "Mundaka" баск тіліндегі атау ретінде қарастырылады. 1982 жылдан бастап муниципалитеттің ресми атауы "Mundaka" болып белгіленген. Жаңа орфографиялық нұсқа 1989 жылы Boletín Oficial del Estado (BOE) басылымында жарияланды. Мундака тұрғыны испан тілінде "mundaqués(a)", ал баск тілінде "mundakarra" деп аталады. "Мундака" атауының шығу тегі туралы тағы бір теория "Munitibar" және "Munditibar" сияқты атаулардағы "Munio" немесе "Mundio" түбіріне байланысты, мысалы, "Muniozguren" және "Munitiz" сияқты атауларда, бұл төбешік немесе төбе дегенді білдіреді. "aka", "ika" және "eka" жалғаулары да еңіс белгілейді. Мундаканың географиялық ерекшеліктерін ескере отырып, бұл этимология мүмкін, яғни төбешіктің еңісінде орналасқан.

Физикалық география

Мундака батысында Бермео қаласымен, оңтүстігінде Педерналеспен, шығысында және солтүстігінде Кантабрия теңізімен шекаралас. Изаро (Бермео) аралы мен Лайда құмды аймағы оның жағалауында орналасқан. Муниципальттік аймақ Катилотсу тауының (1105 фут) және альто де Бетрокол тауының етегіндегі порттың айналасында шоғырланған. Лаидатсу жағасынан Еррекатсу сағасы ағады. Мұндаканың жағалауы жыл бойы ауа райының жұмсақ болуына мүмкіндік береді, мұздақ пен дауыл жиі болады. Ока өзені, сондай-ақ Мундака өзені деп аталады, Лайда қаласы мен Санта-Каталина-де-Мундака нүктесінің арасында орналасқан.

Қол жеткізу

Жолмен: Бильбаодан: N 631; Аморебиетадан: N 635. Темір жол Bilbao Bermeo желісі. Автобус Бильбао Бермео. Пуэрто-Мундака. Жазғы уақытта қаламен Лайда жағасын паром байланыстырады.

Халық саны

Бұл аймақта төменгі палеолит кезеңінен бастап халық өмір сүрген, бұл туралы сағаның екінші жағындағы Сантимаминье үңгірлері мен Портуондо табылған кен орындары дәлелдейді. Олардан бұрын римдіктер келді Ереньо мәрмәрінен тартылған және олардың болуы Рим жолдарының Бальмаседадағы Бермеоға дейінгі тармағына куәлік етеді. Кейбіреулер бұл аймақта бір кездері викингтер тұрып жатқан деп болжайды, олар кейбір авторлардың пікірінше, Баск аймағының ішкі аймағынан айырмашылығы, Баск жағалауында көк көзді сары шаштың болуын ақтады. Антон Эркорека араб хроникалары, ортағасырлық әңгімелер және басқа да антропологиялық деректерге сүйене отырып, 9-ғасырда өзінің бар екенін растайды, ал Джон Хуаристи Солтүстік Еуропалық фенотиптердің болуы викингтер тақтан түсірген жер аударылған сакстардың аз болуының нәтижесі болуы мүмкін деп санайды. 1876 жылы тұрғындар саны шамамен 2000 адам деп есептелді.

Үкімет

"Бизкаяның иммунитеті" сақталған кезде муниципалдық билікті тұрғындар жүзеге асырды. Олар өздерін басқару үшін қағидалар, әдет-ғұрыптар мен салты қабылдауға құқылы болған жалғыз адамдар еді, себебі олардың мәртебесі – автономиялық қауымдастық еді және виллаларға қарағандай, Хартиялық пуэбланы беру шарттарына бағыну қажеттілігі болмады. Осылайша, барлық мундакездер, оның ішінде отбасы басшысы болған және дауыс беруге құқығы бар жесірлер де, өз келісімдеріне қол жеткізу үшін Ассамблеяға немесе "қайырымдылық жиналысына" жиналатын, ал төрағалықты "адал әкім" жүргізетін. Адалдардың өкілеттіктерінің ішінде Бискай округтік кеңестеріндегі автономиялық қауымдастықтың өкілдігі де болды, бірақ 1876 жылы иммунитет жойылғаннан кейін кеңестер жұмысын тоқтатты. Содан бері бұл лауазым "мэр" деп аталады. Көшкен кезден бастап Баск Ұлттық партиясы қала әкімшілігін абсолютті көпшілікпен басқарып келеді.

Экономика

Жұмыссыздық: 1999 жылы INEM-де 58 адам тіркелген, бұл өткен жылмен салыстырғанда 34% төмендеуді білдіреді. Басты сала: ауыл ежелгі заманнан бері балық аулау мен теңіз саудасына арналған, ол маңызды балықшылар гильдиясына арналған. Қазіргі уақытта балық аулау белсенділігі айтарлықтай төмендеді, ауылда балықшылар жоқ. Екінші деңгейлі сектор: 20-ғасырдың соңында тұрғын үй салуға арналған жері бар кеме жасау зауытын қоспағанда, жергілікті жердің өндірістік дәстүрі жоқ. 2002 жылы Бермео портының жанында Мундакада консервалау өндірісі құрылды. 2003 жылы 30 732 м2 өнеркәсіптік жері бар Lamiaran иелігі ашылды. Үшінші сектор: қазіргі уақытта Мундака экономикасының негізгі қозғаушы күші, негізінен жаз айында, халық саны бес есеге жеткенде. Мундакада екі ондаған бар, 8 мейрамхана және 3 қонақ үй, сондай-ақ "бунгало" бар 1-санатты кемпинг бар. Жазғы маусым күзде серфингпен айналысатын мамандардың келуімен ұзартылады.

Атақты жергілікті тұрғындар

Жаун Зурья; аңыз бойынша, Бискайяның бірінші лорды. Франсиско I Лузаррага графы, Әскери-теңіз флотының адмиралы. Портуондоның Родригосы, теңізші. Хосе Мануэль Этшеита, "euskaldun" жазушысы және кеме капитаны. Маниланың соңғы испандық мэрі. Рамон Мендезона, тарихи коммунистік белсенді. Грегорио Бласко, футбол қақпашысы. Хайме Анесагасти и Лламас, 1910 жылы Кампече (Мексика) епископы. Ол 1863 жылдың 23 мамырында Мундакада туды, Д. Мигель Антонио де Анесагасти и Лламас (Мундакада туған) және Дона Мария Антония Маргарита де Хесус Лламас Сантоской (Мексиканың Гвадалахара қаласынан). 1910 жылдың 3 қазанында Кампечеде қайтыс болды. Эдорта Хименес, баск әдебиеті жазушысы. Ирати Хименес, баск әдебиетінің авторы. Бернардо Мария Гарро Бастерхеа, "Отхолуа", жазушы және аудармашы. Бидегилеак.

Ас мәзірі

Оның асханасының басты тағамы, теңізшілер дәстүрі бойынша, балық, әсіресе Мундака бассы.

Ескерткіштер мен ерекше ғимараттар

Кітапхана, Бермеоға қоныс аударғандардың саяхаттаған жері - Камино де Сантьягоның қариялар ауруханасы. Санта-Каталина часовнясы, 19 ғасыр, өз атын және оны қоршап тұрған қабырғаларды алып жатқан жарты аралда орналасқан, 19 ғасырдағы форттың қалдықтары. Сент-Мария шіркеуі. Ауылдың оң жақ бұрышында, теңізге қараған жерде орналасқан. Оның құрылысы 10 ғасырда роман стилімен басталды, бірақ ол жойылғаннан кейін 16 ғасырда жаңа готика зауытын тудырады. Оның ішкі көркемдік құндылығы жоққа шығарылмайды. Неф және үш тең бөлікті қамтитын, әрине, неоклассикалық және неоготикалық 19 ғасырдағы мұнара. Курционың айқасы: 17 ғасыр, өз атын беретін алаңда орналасқан. Қоғам Қауымдастық Мундекеза (казино). Ларринага сарайы. Ескі қала, порттың жанында. Қалалық әкімдік.

Табиғи кеңістіктер

Урдайбай биосфералық қорығының солтүстік жағында орналасқан қалада Портуондоның жоғары бөлігі мен қаланың панорамалық нүктесі сияқты екі тамаша көрініс аймағы бар, олардан құмдар мен Мундака сағасының аузын көруге болады. Бұл Герника сағасына дейін созылатын жолдың бастамасы.

Серфинг

Мундака серфинг сапасымен бүкіл әлемге танымал. Бискай шығанағынан үлкен толқындар келіп, Баск елінің тасты жағалауына құлайды. Мундака өзенінің уағында кемелді құм сілкінісі пайда болып, қалалық портың қабырғасынан тамашалауға болатын қуыс толқындар қалыптасады. Бұрын Мундака серфингтен әлем чемпионатының өткізілетін орындарының бірі болған. Энди Айронс, Тадж Берроу, Бобби Мартинес, Келли Слейтер, Марк Окилупо және Джоэл Паркинсон сияқты көптеген даңқты серферлер Мундакада өздерінің есімдерін қалдырды.

Тойлар мен іс-шаралар

Карнавалдық жексенбі "Аратуст" 23 маусым жаздың ортасы немесе Санжуанада, от жағу және христиан дінінен бұрын ата-бабалар ырымдарын орындаған систу дыбысына арналған сиқыршының өртеуі. 29 маусым - Сан-Педро мейрамы. 22 шілде Магдалена. Тамыз айының соңғы аптасында "Euskal Jaia" (баск партиясы): киімдер, қолөнер нарығы, музыка, баск ауылдық спорт түрлерінің ("Herri kirolak"), баск пелотасының көрмесі және т.б. 1 қараша - Тхаколи күні. 25 қараша Катерина партиясы Санта-Каталина аралы.