Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі Датура метель - бір жылдық (57 аймақ) немесе қысқа өмір сүретін, бұталы көпжылдық (810 аймақ) сияқты бұта, Еуропада әдетте үнділік тернапс, индус Датура немесе метель деп, ал АҚШ-та шайтан кернейі немесе періште кернейі деп аталады. Датура метель әлемнің барлық жылы елдерінде табиғи түрде кездеседі. Ол негізінен Үндістанда кездеседі, онда ол ежелгі санскрит тілінен алынған хинди атауы dhatūra (धतूरा) арқылы белгілі, одан Датура туысының атауы алынған. Өсімдік бүкіл әлемде декоративті және дәрілік қасиеттері үшін өсіріледі, соңғысы оның тропан алкалоидты құрамына байланысты. Оның қаттырақ және кішірек гүлді туысы Датура страмониум сияқты, ол қазір кең таралған, бірақ жылы, ылғалды климатты артық көреді.

Сипаттама

Өсімдік бір жылдық немесе қысқа өмір сүретін бұталы көп жылдық шөптесін өсімдік болып табылады. Тамырлары тармақталған кран түбі болып табылады және Датура инноксия және Датура виргити сияқты көпжылдық түрлерде кездесетін тамырлар сияқты етсіз. Оның биіктігі 2 метрге дейін жетеді. Сабағы қуыс, жасыл немесе күлгін-қара, біршама ағаш тәрізді және қатты иісі бар. Ол сәл ертеректе, жасылдан қара өнегеліге дейін шыбықтарды және жиі қара өнегелі болып келетін овалдан кең овалға дейінгі жапырақтарын береді. Жапырақтары қарапайым, кезектесіп, жалпақ жапырақты, толық немесе терең жапырақты шеттері бар. Қатты иістенетін гүлдері өте көп, олар бір немесе екі түрлі болуы мүмкін. Королланың түсі ақтан бастап қаймаққа дейін, сары, қызыл және күлгінге дейін болуы мүмкін. Тұқымдық капсула көптеген конус тәрізді қылқаншақтармен немесе қысқа, аздаған тікендермен жабылған. Жемістер жетілгенде басқа Датура түрлеріндегідей төрт бірдей клапанға бөлінбей, ретсіз бұзылады. Тұқымдар эндоспермді. Д. метельді алғаш рет 1753 жылы Карл Линней сипаттаған, бірақ Жаңа әлем қоныстанғанға дейін ботаникалық жағынан дұрыс суреттер жасалмаған. Бұл өсімдіктің түпкі мекені ұзақ уақыт бойы Үндістан деп саналса да, қазір оның Американың бір жерінде, әрине, Үлкен Антиль аралдарында болғаны белгілі. Бұл өсімдіктің "Пакстанның немесе Ауғанстанның батысындағы таулы аймақтарында өскендігіне күмән жоқ" деген пікірлер бар. Бұл өсімдіктің Жаңа дүниеде пайда болғанына күмән жоқ, бірақ оның Үндістан субконтинентіне адам әрекетімен немесе кездейсоқ табиғи оқиға арқылы енгізілгеніне дәлелдер бар. Бұл Еуропалық зерттеушілердің Америкаға алғаш келгеніне дейін. D. metel-дің жеке түр ретінде жабайы түрі белгісіз. Қазіргі кезде сипатталған түрлер негізінен Колумбияға дейінгі бау-бақша үрдістеріне жататын ежелгі сорттардың жиынтығы болып табылады. (бұрынғы уақытта танылған түр емес, қазір D. innoxia түрінде тізімделген), оның капсулалары D. metel-ге ұқсас туберкулятты. Тарихи тұрғыдан алғанда, D. metel-дің бір гүлді түрлері жиі табиғиланған D. innoxia-мен шатастырылып келеді, ол одан әлдеқайда аз жыныстық жетілу кезеңіндегі сабақтары мен жапырақтарымен және қысқа және тығыз емес тікенекті капсулаларымен ерекшеленеді. XIX ғасырдың басында отаршылдық авторлар жазған Төгдер туралы деректер қанқұмар (негізінен) индуистік культ туралы шығыс фантазиясын ойға салады. Бұл культ Кали құдайына адам құрбандықтарын ұсынды, ал қазіргі ғалымдар Төгдер шындығын көбірек ұғындырады. Сонымен қатар, ежелгі кездерден бастап, өз құрбандарын Датурамен уландырған бандиттер туралы кез-келген мәліметтер болды [яғни, Thuggee пайда болғанға дейін ұзақ уақыт бойы әрекет еткен қылмыстық бандиттер], оны көптеген үнділік жол тонаушылар өз құрбандарын есінен шығармау үшін жиі қолданады. Ол [Тугалар] тек ара-тұра пайдаланған сияқты. Бір қылмыскер есірткі қолданудың бұл әдісін "жаңадан келгендердің" құралы деп сипаттады, бұл тәжірибелі құртқышқа кісі өлтіру үшін мұндай көмек қажет емес екенін білдіреді. Шультес пен Хофман 1979 жылы "Галлюциногендердің ботаникасы мен химиясы" атты екінші басылымында Датура метелисінің Азиядан пайда болғанын және оның Үндістанда Веда дәуірінен бастап қолданыла бастағанын растады. Жаңа дүниеден Ескі әлемге жаңадан енгізілгенін ескерсек, он алтыншы ғасырдан бастап, Датура метель Азия мен Африканың діни және сиқырлы тәжірибелеріне есірткі және энтеоген ретінде айтарлықтай мұқият кіріктірілді. Шультес пен Хофман кейіннен 1980 жылы шыққан "Құдайлар өсімдіктері" атты еңбегінде Датураны галлюциноген ретінде қолдану туралы тараудың көп бөлігін Датура метельін тао магиясында, индус тәңірі Шиваға табынуда және Эритреяның Кунама халқының сиқырлы салт-дәстүрлерінде қолдану сияқты әртүрлі қытай, үнді және африкалық тәжірибелерге арнады. Олар өсімдікті Jouz mathal (= "металл жаңғағы") шөппен теңестіру керек деген идеяны қайта-қайта келтіреді, ол 11-ғасырдағы парсы полиматты Авиценнаның жазбаларында сипатталған (өз кезегінде Диоскоридтің жұмысына сүйене отырып), сондықтан Колумбтың Жаңа дүниеге келуінен бұрын ескі әлемнің тұқымы бар. Бұл, әрине, Д. метель АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы және Мексикадағы ежелгі Датура культінде қолданылған деп аталған түрлердің бірі емес, мүмкін, оның шөл далаға бейімделген Датура түрлерінің үлкен, түйірлі тамырлары жоқ. Әрине, бұл өсімдіктің ертедегі тарихы мен халық ауыз әдебиетінің, оның шығу тегі мен шығу тегі алыс жерлерде кеңінен т...

Туған ел туралы дау

Германияның галлюциногенді өсімдіктер жөніндегі сарапшысы Кристиан Рэч Датура метелдің Азиядан шыққандығын айтады. Рач өз пікірін венгр ғалымы доктор Булцу Сиклостың зерттеулеріне негіздеп отыр, ол Ваджраяна, ашулы Бхаирава құдай және Лондонның SOAS буддизмінің басқа да аспектілері туралы. Сиклос бұл өсімдікті қолдану туралы мәліметтерді Ваджра маһабхаирава тантрасында (= "үлкен және қорқынышты алмаздық найзағай тантрасы" (яғни ашулы Шиваның бодхисаттва ретінде тұжырымдалуы)), Вамана Пурана, Гаруда Пурана, Матся Пурана, Амаракоша және Вацьянаның Кама Сутрасында кездестіруге болады деп мәлімдейді. Да-дхура деп аталатын өсімдіктің пайда болуы 11 ғасырдың алдындағы Ваджра махабаирава тантрасында, тибет аудармасында бар үнді буддалық тантралық мәтінде зерттеледі. Текстерден алынған ішкі дәлелдер мен лингвистикалық дәлелдер, Датура метелін Датура тұқымының Жаңа әлемдегі шығу тегі туралы қазіргі сенімділікке қарамастан, дахураны анықтайды. Ваджра маһабхаирава тантрасы ашулы Буфло бастаған тәңір Ваджрабхаираваның (буддистік Бодхисаттва Маньюшридің көрінісі) рәсімдерімен айналысады. Осы көптеген және әртүрлі рәсімдердің ішінде бес сериясы бар, олардың үшеуі 2-ші тараудан, екеуі 4-ші тараудан. Бұлардың бәрінде де тибет мәтінінде "да-дхура" деп аталатын өсімдік туралы сөз бар. Дегенмен, Саймон мен Хаеги Датура тұқымдасының табиғи түрде бөлінген таралуы табиғи емес екенін көрсететін екі дәлел келтіреді. Біріншіден, тұқым кең таралған деп есептеледі, бірақ Америкада ғана әртараптанған, ал екіншісі, Ескі әлем түрлері Азияда оқшауланғаннан кейін тәуелсіз эволюцияны білдіретін өздерінің таксономиялық бірлігін білдірмейді, бірақ Америкада бар Datura тұқымының екі бөлігінің қима бөлігі: stramonium бөлімі (оның ішінде D. ferox жатады) және dutra бөлімі (оның ішінде D. metel және D. leichhardtii).