Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық теңіз командирі
Dutch naval commander
Корнелиус Крюйс (Нильс Круц, Корнелий Иванович Крюйс/Корнели Иванович Крюйс; 14 маусым 1655 – 14 маусым 1727) – Ресей императорлық әскери-теңіз флотының норвегиялық-голландиялық адмиралы және Ресей Балтық флотының тұңғыш қолбасшысы.
Cornelius Cruys (Niels Creutz, Корнелий Иванович Крюйс/Korneli Ivanovich Cruys; 14 June 1655 – 14 June 1727) was a Norwegian–Dutch admiral of the Imperial Russian Navy, and the first commander of the Russian Baltic Fleet.
Ерте өмір және мансап
Ол 1655 жылы Норвегияның Ставангер қаласында Нильс Олуфсен болып дүниеге келген. Оның ата-анасы Олуф Гудфастсен және Апелон Нильсдаттер Кох болды. Нильс Олуфсен (Корнелис Роэлофс) Нидерланд Республикасына көшіп келіп, өз атын Корнелис Круис ("Корнелиус Кройс" немесе "Корнелис Круйс") деп өзгерткен уақыты белгісіз. Алайда, бірнеше қалалық дереккөздерге сәйкес, Круис Ресей әскери-теңіз флотына кірмес бұрын кем дегенде он сегіз жыл Амстердамда тұрған. Круис туралы алғашқы жазба 1681 жылы Амстердамның жергілікті әкімшілігінде тіркелген. Сол жылы ол он тоғыз жасар Катарина Вугтке үйленді. Ол Амстердамда туған және голланд сауда кемесінің капитаны Клас Питерсзуон Вогт пен Яннетти Янстың қызы болды. Неке тіркелімінде Круис 24 жастағы, Амстердамдық теңізші, жетім деп көрсетілген. Сол жылдың желтоқсан айында, үйленгеннен кейін шамамен жеті ай өткен соң, Круис Амстердамның азаматы ретінде ресми тіркелді. 1680 жылы Круис голланд сауда кемесінің капитаны болды. 1696 жылға дейін ол Португалия, Испания және Кариб теңізіне сапарлар жасады. 1696 жылдың шілдесінде ол Голландия әскери-теңіз флотына қабылданды. Ол Амстердам адмиралтействосының кеме жасау бөлімінде удерэкипажмейстер болып тағайындалды. Екі жылдан кейін ол Ресей әскери-теңіз флотына ауысты.
He was born Niels Olufsen in Stavanger, Norway, in 1655. His parents were Oluf Gudfastesen and Apelone Nielsdatter Koch. It is uncertain when Niels Olufsen (Cornelis Roelofsz) emigrated to the Dutch Republic and changed his name to Cornelis Cruys ("Kornelius Krøys" or "Cornelis Cruijs"). However, according to several municipal sources, Cruys lived in Amsterdam for at least eighteen years before he joined the Russian Navy. The first known record about Cruys was produced by the local administration of Amsterdam in 1681. That year he married the nineteen year old Catharina Voogt. She was born in Amsterdam and was the daughter of Claas Pieterszoon Voogt, a Dutch captain of a merchantman, and Jannetje Jans. In the civil registration of his marriage, Cruys was called a sailor from Amsterdam, 24 years old, an orphan. In December of that year, about seven months after his marriage, Cruys was officially registered as a citizen or poorter of Amsterdam. In 1680 Cruys became the captain of a Dutch merchantman. Until 1696, he sailed to Portugal, Spain, and the Caribbean. In July 1696, he joined the Dutch Navy. He was appointed onder equipagemeester at the naval dockyard of the Amsterdam Admiralty. In less than two years he would leave the United Provinces for the Russian Navy.
Ресейдегі қызмет
1697 жылы Ресей патшасы Петр I үлкен ресейлік делегациямен жасырын сапарға шықты, оны «Үлкен Елшілік» деп атады. Ол Голландия Республикасына кеме жасау саласындағы соңғы жаңалықтарды зерттеу үшін барды. Амстердам қаласының мэрі және Ресей жөніндегі білгір сарапшы Николас Витсеннің көмегімен патшаға төрт айға Амстердамдағы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясына тиесілі әлемдегі ең ірі жеке кеме жасау шебінде тәжірибе жинау мүмкіндігі берілді. Патша «Петр мен Павел» фрегатын салуға көмектесті. Голландия Республикасында болған кезінде патша орыс және голланд көмекшілерінің көмегімен көптеген білікті жұмысшыларды – шлюздер, бекіністер, кеме жасаушылар және теңізшілер сияқты мамандарды жұмысқа алды. Олар оған Ресейді жаңғыртуға көмектесуге тиіс болды. Нидерландыдан Ресейге келген ең танымал теңізші Корнелиус Круйс болды. Круйс патшаның жомарт ұсынысын қабылдап, вице-адмирал қызметіне кірді. 1698 жылы Ресейге көшіп келіп, патшаның теңіз ісі жөніндегі ең маңызды кеңесшісі болды. Круйс Ресейде жақсы қызмет етті және Ресей теңіз флотының негізін салушысы ретінде танылды. Ресейге оралғаннан кейін патша Азов флотилиясын швейцариялық Франц Лефорттың ізбасары, орыс дворяны адмирал Федор Алексеевич Головинге тапсырды. Головинге вице-адмирал Круйс және контр-адмирал Ян ван Рис көмектесті. Круйс 1698-1702 жылдар аралығында Таганрогтың алғашқы «орыс» мэрі болды. 1711 жылы ол Азов теңізі мен Дон өзенінің алғашқы карталарын жасады. 1705 жылдан бастап Ресейдің Балтық флотының қолбасшысы болды және Швецияға қарсы Ұлы Солтүстік соғысында, сондай-ақ көп жылдар өткен соң Екінші дүниежүзілік соғыста неміс Кригсмаринесіне қарсы маңызды рөл атқарған Кронштадт бекінісін салуды ұйымдастырды. Круйс патша қызметінде 25 жылдан астам жұмыс істеді және 1721 жылы Ресейдің ең жоғары теңіз шенін – адмирал шенін алды. Ол 1727 жылы Санкт-Петербургте қайтыс болды.
In 1697, Russian Tsar Peter I travelled incognito with a large Russian delegation – the so called Grand Embassy. He visited the Dutch Republic to study the latest inventions, especially in shipbuilding. Thanks to the mediation of Nicolaas Witsen, mayor of Amsterdam and expert on Russia par excellence, the tsar was given the opportunity to gain practical experience in the largest private shipyard in the world, belonging to the Dutch East India Company in Amsterdam, for a period of four months. The Tsar helped with the construction of an East Indiaman, the frigate Peter en Paul. During his stay in the Dutch Republic, the tsar engaged, with the help of Russian and Dutch assistants, many skilled workers such as builders of locks, fortresses, shipwrights and seamen. They had to help him with his modernization of Russia. The best known sailor who made the journey from the Netherlands to Russia was Cornelius Cruys. Cruys accepted the tsar's generous offer to enter into his service as vice admiral. He emigrated to Russia in 1698 and became the tsar's most important adviser in maritime affairs. Cruys performed well in Russia and came to be regarded as the architect of the Russian Navy. After his return to Russia, the Tsar put his Azov Flotilla under the command of Admiral Fyodor Alexeyevich Golovin, a Russian nobleman who was the successor of the Swiss Franz Lefort. Golovin was assisted by Vice Admiral Cruys and Rear Admiral Jan van Rees. Cruys became the first "Russian" mayor of Taganrog from 1698 to 1702. In 1711, he made the first maps of Azov Sea and Don River. He was commander of the Russian Baltic Fleet from 1705, and masterminded the construction of Kronstadt fortress, which was essential in the Great Northern War against Sweden and many years later against the German Kriegsmarine during World War II. Cruys worked for the tsar for more than 25 years and reached the highest Russian naval rank of admiral in 1721. He died at Saint Petersburg in 1727.