Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киелі Рим империясының бөлігі
Part of the Holy Roman Empire
Бургундия патшалығы, 12 ғасырдан бастап Арль патшалығы деп аталатын, түрлі контексттерде Арелат, Арль және Вена патшалығы немесе Бургундия Прованс патшалығы деп те аталатын, 933 жылы король Рудольф II тұсында Жоғарғы және Төменгі Бургундия патшалықтарының бірігуі арқылы құрылған мемлекет. 1033 жылы Киелі Рим империясының құрамына енді және содан бері Германия патшалығы мен Италия патшалығымен бірге империяның үш құраушы аймағының бірі болды. Дегенмен, 13 ғасырдың ортасына дейін ол өзінің нақты саяси маңыздылығын жоғалтты. Оның аумағы Жерорта теңізінен солтүстікке қарай Жоғарғы Рейн өзеніне дейін созылып, қазіргі Францияның Прованс-Альп-Кот-д’Азур, Рона-Альп және Франш-Конте аймақтарымен, сондай-ақ Батыс Швейцариямен шамалас келеді. 1032 жылға дейін оны Велф әулетінің ескі тармағының тәуелсіз корольдері басқарды.
The Kingdom of Burgundy, known from the 12th century as the Kingdom of Arles, also referred to in various context as Arelat, the Kingdom of Arles and Vienne, or Kingdom of Burgundy Provence, was a realm established in 933 by the merger of the kingdoms of Upper and Lower Burgundy under King Rudolf II. It was incorporated into the Holy Roman Empire in 1033 and from then on was one of the empire's three constituent realms, together with the Kingdom of Germany and the Kingdom of Italy. By the mid 13th century at the latest, however, it had lost its concrete political relevance. Its territory stretched from the Mediterranean Sea to the High Rhine River in the north, roughly corresponding to the present day French regions of Provence Alpes Côte d'Azur, Rhône Alpes and Franche Comté, as well as western Switzerland. Until 1032 it was ruled by independent kings of the Elder House of Welf.
Каролиндік Бургундия
534 жылы франктар Бірінші Бургундия патшалығын басып алғаннан бері, оның аумағы Франк және Каролинг империясының құрамында болды. 843 жылы 840 жылы қайтыс болған император Людовик ІІ-нің үш тірі қалған ұлы Верден шартын жасады, ол Каролинг империясын олардың арасында бөлісті: бұрынғы Бургундия патшалығы Орта Франк мемлекетінің бір бөлігі болды, ол император Лотарь I-ге (Lotharii Regnum) бұйырды, бірақ кейінірек Бургундия герцогтығы, қазіргі Бургония аймағы, Батыс Франк патшасы Карл Шашаңға берілді. Неміс патшасы Людовик Рейн өзенінің шығысындағы аймақты қамтитын Шығыс Франк мемлекетін алды. 855 жылы қайтыс болғанға дейін император Лотарь I Прум шарты бойынша өз мемлекетін үш ұлына бөліп берді. Оның Бургундия мұрасы кіші ұлы Прованстың Карлына (845–863) өтті. 869 жылы Лотарь I-нің ұлы Лотарь II заңды балалары болмай қайтыс болды, ал 870 жылы оның інісі Карл Шашаң мен Людовик Неміс 870 жылғы Мерсен шарты бойынша оның аумағын бөлісті: Жоғарғы Бургундия, Юра тауларынан солтүстікке қарайғы аймақ (Бургония Трансжуране) Людовик Неміске бұйырды. Қалғаны Карл Шашаңға тиді. 875 жылға қарай Лотарь I-нің барлық ұлдары мұрагерсіз қайтыс болды, ал Бургундияның қалған аумақтары Карл Шашаңның қолында болды.
Since the conquest of the First Burgundian kingdom by the Franks in 534, its territory had been ruled within the Frankish and Carolingian Empire. In 843, the three surviving sons of Emperor Louis the Pious, who had died in 840, signed the Treaty of Verdun which partitioned the Carolingian Empire among them: the former Burgundian kingdom became part of Middle Francia, which was allotted to Emperor Lothair I (Lotharii Regnum), with the exception of the later Duchy of Burgundy, the present day Bourgogne, which went to Charles the Bald, king of West Francia. King Louis the German received East Francia, comprising the territory east of the Rhine River. Shortly before his death in 855, Emperor Lothair I in turn divided his realm among his three sons in accordance with the Treaty of Prüm. His Burgundian heritage would pass to his younger son Charles of Provence (845–863). Then in 869 Lothair I's son, Lothair II, died without legitimate children, and in 870 his uncle Charles the Bald and Louis the German by the 870 Treaty of Meerssen partitioned his territory: Upper Burgundy, the territory north of the Jura mountains (Bourgogne Transjurane), went to Louis the German. The rest went to Charles the Bald. By 875, all of the sons of Lothair I had died without heirs, and the other Burgundian territories were held by Charles the Bald.
Патшалықтың құрылуы
879 жылы Карлдың ұлы Людовик Кекештің қайтысынан кейінгі дүрбелеңде Прованс графы Босо Арль қаласында Төменгі Бургундия патшалығын (Бургония Цижуран) құрды. 888 жылы император Карл Ірі, Людовик Немістің ұлы, қайтыс болғаннан кейін Оксер графы Рудольф Бургундия графтығында, Сент-Морис қаласында Жоғарғы Бургундия патшалығын құрды, ол Жоғарғы Бургундияның солтүстік-батысындағы Бургундия графтығын қамтыды. 933 жылы Арль графы Гуг Рудольфтің Италия тағына талап етуінен бас тартуының орнына Жоғарғы Бургундияның Рудольф II-іне Төменгі Бургундияны берді. Рудольф Жоғарғы және Төменгі Бургундияны біріктіріп, Арль патшалығын (Арелат) құрды. 937 жылы Рудольфтің орнын ұлы Конрад Бейбітші алмастырды. Император Отто I-нің қолдауымен Арль графы Гугтың мұрагерлік талаптары қабылданбады. 993 жылы Конрадтың орнын ұлы Рудольф III басқарды, ал 1006 жылы ол болашақ император Генрих II-нің пайдасына мұрагерлік туралы келісімге қол қоюға мәжбүр болды. Рудольф 1016 жылы келісімнен бас тартуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтті болмады.
In the confusion after the death of Charles' son Louis the Stammerer in 879, the West Frankish count Boso of Provence established the Kingdom of Lower Burgundy (Bourgogne Cisjurane) at Arles. In 888, upon the death of the Emperor Charles the Fat, son of Louis the German, Count Rudolph of Auxerre, Count of Burgundy, founded the Kingdom of Upper Burgundy at Saint Maurice which included the County of Burgundy, in northwestern Upper Burgundy. In 933, Hugh of Arles ceded Lower Burgundy to Rudolph II of Upper Burgundy in return for Rudolph relinquishing his claim to the Italian throne. Rudolph merged both Upper and Lower Burgundy to form the Kingdom of Arles (Arelat). In 937, Rudolph was succeeded by his son Conrad the Peaceful. Inheritance claims by Hugh of Arles were rejected, with the support of Emperor Otto I. In 993, Conrad was succeeded by his son Rudolph III, who in 1006 was forced to sign a succession treaty in favor of the future Emperor Henry II. Rudolph attempted to renounce the treaty in 1016 without success.
Императорлық патшалық
1032 жылы Рудольф III мұрагер қалдырмай қайтыс болды, ал 1006 жылғы шартқа сәйкес, патшалық Генрихтің ізбасары, Салия әулетінен шыққан император Конрад II-ге өтті, және Арелат Киелі Рим империясының құрамына енді, бірақ патшалықтың территориялары үлкен дербестікпен басқарылды. 4 маусым 1365 жылы Карл IV Арль қаласында патша тәжін киген соңғы император болды, бұл 1178 жылы Фридрих I-нің Арльде тәж киюінен кейін шамамен екі ғасырдан астам уақыт өткен соң болды. Алайда, патшалықтағы императорлық билікті қайта жаңғырту әрекеті сәтті болмады, нәтижесінде Карл Савой графтығын Германия Корольдігіне қосып алды. 1378 жылдың басында Париске сапары барысында Карл IV тоғыз жасар Франция дофині Карлға Арль Корольдігінің императорлық викариі атағын берді, бірақ бұл атақ тек оның өмір бойына ғана берілді (яғни, ұрпақтарына емес). "Арль патшасы" атағы 1806 жылы империя тарағанға дейін Киелі Рим императорының қосалқы атақтарының бірі болып қала берді. Трир архиепископы 1356 жылғы Алтын бұқамен бекітілген Бургундия/Арльдің архиканцлері қызметін атқаруын жалғастырды.
In 1032, Rudolph III died without any surviving heirs, and, in accordance with the 1006 treaty, the kingdom passed to Henry's successor, Emperor Conrad II from the Salian dynasty, and Arelat was incorporated in the Holy Roman Empire, though the kingdom's territories operated with considerable autonomy. On 4 June 1365, Charles IV was the last emperor to be crowned king at Arles, after a gap of nearly two centuries following the previous Arlesian coronation of Frederick I in 1178. That attempt to revive the imperial hold on the kingdom did not succeed, however, and as a consequence Charles annexed the County of Savoy to the Kingdom of Germany. During his visit to Paris in early 1378, Charles IV granted the title of Imperial vicar over the Kingdom of Arles to the nine year old Dauphin Charles of France, later King Charles VI, but only for his lifetime (i. e. not lineally). The title "King of Arles" remained one of the Holy Roman Emperor's subsidiary titles until the dissolution of the Empire in 1806. The Archbishop of Trier continued to act as archchancellor of Burgundy/Arles, as codified by the Golden Bull of 1356.