Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Голландиялық тіл білімі маманы Джордж "Шорс" ван Дрием (1957 жылы туған) – Берн университетімен байланысты, онда ол Тарихи тіл білімі кафедрасын басқарды және Тіл білімі институтына жетекшілік етті. 2022 жылы зейнеткер профессор атанды.
Dutch linguist
George "Sjors" van Driem (born 1957) is a Dutch linguist associated with the University of Bern, where he was the chair of Historical Linguistics and directed the Linguistics Institute. He became professor emeritus in 2022.
Зерттеу
Джордж ван Дрием 1983 жылдан бері Гималайда далалық зерттеулер жүргізіп келеді. Оған Бутан Корольдік Үкіметі ұлттық тіл – дзонгханың грамматикасын жасау, тілдің фонологиялық транскрипциясын, «Роман дзонгха» деп аталатын жүйені әзірлеу және елдегі тілдік қауымдастықтарды зерттеуді тапсырды. Ол дзонгха тілінде сөйлейтін Карма Тшерингпен бірлесіп дзонгха тіліндегі авторитетті оқулықты жазды. Ван Дрием шығыс Непалда сөйленетін киранти тілдері – лимбу және думи, сондай-ақ орталық Бутандағы бумтанг тілінің грамматикасын жазды. Ол «Гималай тілдері» атты екі томдық этнолингвистикалық анықтамалықтың авторы. Непал және Бутан Үкіметтерімен бірлесіп жүргізілген «Ұлы Гималай аймағының тілдері мен гендері» бағдарламасы аясында ол Гималайдың көптеген жергілікті тұрғындарының ДНК-сын жинады. Бернде Джордж ван Дрием қазіргі уақытта «Субконтиненттегі стратегиялық мақсаттар» (Strategische Zielsetzungen im Subkontinent) зерттеу бағдарламасын басқарады, ол Оңтүстік Азиядағы жоғалуға жақын және жеткілікті құжатталмаған тілдерді талдауға және сипаттауға бағытталған. Бұл зерттеу бағдарламасы Лейден университетінде басқарған «Гималай тілдері» жобасының дамуы болып табылады, онда ол 2009 жылға дейін Сипаттамалық лингвистика кафедрасын басқарды. Ол және оның зерттеу тобы Гималайдың үлкен аймағындағы оннан астам жоғалуға жақын тілді құжаттап, аналитикалық грамматика мен лексика жасап, морфологиялық талдаудан өткен жергілікті мәтіндерді жазды. Оның генетиктермен бірлесіп жүргізген салааралық зерттеулері Азия этнолингвистикалық тарихын қайта құруға ықпал етті. Лингвистикалық палеонтология, этнолингвистикалық филогеография, күріш генетикасы және фауна түрлерінің голоцендік таралуы негізінде ол ежелгі хмонг-миен және австроазиялықтарды Азия күрішінің алғашқы өсірушілері ретінде анықтады және хмонг-миен, австроазиялық және транс-Гималай лингвистикалық топтарының отаны мен тарихи таралуы туралы теорияны жариялады. Оның лингвистикалық филогенезияға қатысты тарихи лингвистикалық жұмысы негізсіз қытай-тибет гипотезасын ескі, көбірек бейтарап Тибето-Бирман филогенетикалық моделімен алмастырды, ол үшін ол 2004 жылы бейтарап географиялық атау – «Транс-Гималай» ұсынды. Ол «Симбиозизм» деп аталатын Дарвиннің тіл теориясын жасады және Симбиозизм философиясының авторы.
George van Driem has conducted field research in the Himalayas since 1983. He was commissioned by the Royal Government of Bhutan to codify a grammar of Dzongkha, the national language, design a phonological romanisation for the language known as Roman Dzongkha, and complete a survey of the language communities of the kingdom. He and native Dzongkha speaker Karma Tshering co authored the authoritative textbook on Dzongkha. Van Driem wrote grammars of Limbu and Dumi, Kiranti languages spoken in eastern Nepal, and the Bumthang language of central Bhutan. He authored Languages of the Himalayas, a two volume ethnolinguistic handbook of the greater Himalayan region. Under a programme named Languages and Genes of the Greater Himalayan Region, conducted in collaboration with the Government of Nepal and the Royal Government of Bhutan, he collected DNA from many indigenous peoples of the Himalayas. In Bern, George van Driem currently runs the research programme Strategische Zielsetzungen im Subkontinent (Strategic Objectives in the Subcontinent), which aims to analyse and describe endangered and poorly documented languages in South Asia. This programme of research is effectively a diversification of the Himalayan Languages Project, which he directed at Leiden University, where he held the chair of Descriptive Linguistics until 2009. He and his research team have documented over a dozen endangered languages of the greater Himalayan region, producing analytical grammars and lexica and recording morphologically analysed native texts. His interdisciplinary research in collaboration with geneticists has led to advances in the reconstruction of Asian ethnolinguistic prehistory. Based on linguistic palaeontology, ethnolinguistic phylogeography, rice genetics and the Holocene distribution of faunal species, he identified the ancient Hmong Mien and Austroasiatics as the first domesticators of Asian rice and published a theory on the homelands and prehistoric dispersal of the Hmong Mien, Austroasiatic and Trans Himalayan linguistic phyla. His historical linguistic work on linguistic phylogeny has replaced the unsupported Sino Tibetan hypothesis with the older, more agnostic Tibeto Burman phylogenetic model, for which he proposed the neutral geographical name Trans Himalayan in 2004. He developed the Darwinian theory of language known as Symbiosism, and he is author of the philosophy of Symbiomism.