Кіріспе

Маргалық Томас (, -) – Шығыс Сирия епископы және сирия тіліндегі маңызды монастырь тарихының авторы, 9-шы ғасырда өркендеген. Ол ғасырдың басында Мосулдың солтүстік-шығысындағы Салах аймағында дүниеге келген. Жастығында 832 жылы Мосулдан шығысқа қарай 25 шақырым жерде орналасқан, Үлкен Заб өзенінің саласымен тоғысқан жердегі Бет-Абхе монастырінің монахы болды. Бірнеше жылдан кейін ол Бет-Абхе монастырінің аббаты және 837-ден 850 жылдарға дейін Шығыс шіркеуінің патриархы болған Ыбырайымның хатшысы қызметін атқарды. Осы 13 жылдың ішінде Ыбырайым Томасты Бет-Абхе ауданындағы Марга епархиясының епископы етіп тағайындады, ал кейіннен оны Тигр бассейнімен шектесетін таулы аймақтағы Бет-Гармай метрополитіне дейін көтерді. Бет-Абхедегі өмірі мен епископтық қызметі кезінде ол «Үкімшілер кітабын» жазды. Бұл кітап негізінен оның монастырінің тарихы, бірақ Месопотамияның басқа аймақтарындағы және Тигрдің шығысындағы ассириялық христиан қасиетті адамдарының өмірбаяндары да кіреді. Бұл еңбек, әлдебір дәрежеде, Анан Ишоның (6-шы ғасыр) нұсқасында сирия тілінде сөйлейтін христиандарға жақсы таныс болған Палладидің «Жұмағы» – Мысырлық монастырь тарихы үлгісінде жоспарланған болуы мүмкін. «Үкімшілер кітабы» ағылшын тіліне аударылып, Е. В. Бадж (2 том, Лондон, 1893; Google Books) тарапынан кең көлемді кіріспемен жарияланды. Ол кітапта «сирия әдебиетінде ерекше орын алады және оны білетін барлық ассириялықтардың қадір тұтуы керек» делінген. Кітапта автор заманына дейінгі үш ғасырлық Бет-Абхе монастырінің тарихы егжей-тегжейлі баяндалған. Онда қасиетті адамдар туралы қызықты әңгімелер кездеседі, олар қарапайым және адал ниетпен айтылған, сонымен қатар парсы билігіндегі христиан дінінің тарихына жарық салады. П. Беджанның кейінгі басылымы да бар (Париж, 1901).