Polonezköy

Кіріспе

Полонецкой немесе Адамполь - Түркияның Стамбул провинциясының Бейкоз муниципалитеті мен ауданындағы аудан. Тұрғыны 346 (2022). Бұл Стамбулдың Азия жағында, тарихи қала орталығынан шамамен. Оны князь Адам Ежи Чарторыски шыңдап, қаржыландырып, 1842 жылы сәтсіз қараша көтерілісінен кейін поляк эмигранттарының шағын тобы қоныстанды. Ол жерде әлі күнге дейін поляк қауымы бар, олардың өз шіркеуі мен зираты бар.

Полонезкой қаласының тарихы

Polonezköy (французша polonaise "поляк" және түрікше köy "ауыл"), поляк тілінде "Адамполь" деп аталады, 1842 жылы Адам Чарторискидің идеясынан құрылған. Ол кезде ол Польша ұлттық көтеріліс үкіметінің төрағасы және эмигрант саяси партияның жетекшісі болды. Қоныстың алғашқы атауы Адамполь (яғни түрікше Адамкойдың полякша транскрипциясы) болды. Принц Чарториски Париждегі біріншіден кейін Түркияда екінші эмиграциялық орталық құруды қалаған. Ол өзінің өкілі Михаль Чайковскийді сол жерге жіберіп, қазіргі Адамполды қамтитын орманды аймақты лазарлық миссионерлік орденнен сатып алды. Бұл жерде болашақта қоныс аудару жоспарланған. Басында ауылда 12 адам ғана тұратын; тіпті ең көп болған кезде де 220-ден астам поляк болған жоқ. Уақыт өте келе, Адампол 1848 жылғы төңкерістерден, 1853 жылғы Қырым соғысынан және Сібірден және Черкассиядан қашып келгендер арқылы дамыды және кеңейтілді. Алғашқы тұрғындар ауыл шаруашылығымен, мал шаруашылығымен және орман шаруашылығымен айналысты. Михал Чайковский 1850 жылы ислам дінін қабылдады және Мехмед Садык Паша (Mehmet Sadık Paşa) болып танылды. 1918 жылы Польша тәуелсіздік алғаннан кейін, олардың көбі Польшаға оралды, ал қалған тұрғындары 1938 жылы түрік азаматтығын алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын-ақ ауылға алғашқы туристер келе бастады. Адамполдағы ауыл хроникаларында Франц Лист (1847), француз жазушысы Густав Флаубер (1850), чех жазушысы Карел Дроз (1904), Түрік Республикасының бірінші президенті Мустафа Кемал Ататүрк (1937), папа Нунцио Анджело Ронкалли және болашақ папа Иоанн XXIII сияқты танымал адамдардың сапарлары жазылған. 1941 жылы келген сапарында ол жергілікті балаларға діни растау берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алғашқы польшалық саясаткер Адам Рапацки болды, ол кезде Польша Республикасының Сыртқы істер министрі, оны түрік сарай қызметкерлері ертіп жүрді (1961). 1985 жылы ауылға Түркиядағы уақытша әскери диктатураның басшысы Кенан Еврен, ал 1994 жылы Лех Валенса келді. Польшаның келесі президенті Александр Квасьневский 1996 және 2000 жылдары Адамполга екі рет келді, ол Зофия Рыжидің ескерткіш үйіне барды. 2002 жылы "Адампол" өзінің құрылғанына 160 жыл толуын атап өтті. Адамполды құрған поляк ұрпақтары ата-бабаларының қонысына жиі барады. Қазіргі таңда Адамполда 1000-ға жуық адам тұрады, олардың 40-қа жуығы поляк тілінде еркін сөйлейді. Адамполь / Полонезкойда жыл сайынғы жазғы фестиваль өтеді, онда Польшадан фольклорлық топтар шақырылады. Поляк ата-бабалары бар танымал түріктерге ақын және драматург Назим Хикмет пен сопрано опера әншісі Лейла Генсер жатады.

Polonezköy (from French polonaise "Polish" and Turkish köy "village"), known in Polish as 'Adampol', was founded in 1842, from an idea of Adam Czartoryski. At the time he was Chairman of the Polish National Uprising Government and the leader of a political émigré party. The settlement was first named Adampol (that is, a Polish transcription of the Turkish Adamköy) in his honour. Prince Czartoryski wanted to create a second emigration centre in Turkey after the first in Paris. He sent his representative, Michał Czajkowski, there and purchased the forest area which encompasses present day Adampol from the missionary order of Lazarists. Plans were made to establish a future settlement on this spot. At the beginning, the village was inhabited by just 12 people; there were never more than 220 Poles even at the peak of its population. Over time, Adampol developed and was expanded by emigrants from the 1848 revolutions, the Crimean War in 1853, and by runaways from Siberia and from captivity in Circassia. The first inhabitants busied themselves with agriculture, cattle raising and forestry. Michał Czajkowski converted to Islam in 1850 and became known as Mehmed Sadyk Pasza (Mehmet Sadık Paşa). After Polish independence in 1918, many returned to Poland and the remaining inhabitants took Turkish citizenship in 1938. Already before World War II, the first tourists started arriving in the village. Adampol's village chronicles record the visits of famous people such as Franz Liszt (1847), French writer, Gustave Flaubert (1850), Czech writer, Karel Droz (1904), the first President of the Turkish Republic Mustafa Kemal Atatürk (1937), Pope Nuncio Angelo Roncalli the future Pope John XXIII. During his visit in 1941 he gave religious confirmation to local children. The first Polish politician to visit after the Second World War was Adam Rapacki, then the Minister of Foreign Affairs of the Polish Republic, accompanied by Turkish dignitaries (1961). In 1985 the village was visited by Kenan Evren, the head of the temporary military dictatorship during that period in Turkey, and in 1994 by Lech Wałęsa. The next President of Poland, Aleksander Kwaśniewski, came twice to Adampol in 1996 and 2000, when he visited the Memorial House of Zofia Ryży. In 2002 Adampol celebrated the 160th anniversary of its founding. Polish descendants of the founders of Adampol often visit the settlement of their forebears. Today, there are about 1,000 people in Adampol of whom around 40 speak fluent Polish. There is an annual summer festival in Adampol/Polonezköy which invites folk bands from Poland to play and help maintain the cultural ties between it and Poland. Famous Turks with Polish ancestry include the poet and playwright Nazım Hikmet and the soprano opera singer Leyla Gencer.

Ескерткіштер мен қызықты жерлер

"Зофия Ризи" мемориалдық үйі, сувенирлер, фотосуреттер, кітаптар мен құжаттар және тарихи ішкі безендіру. Ченстохова шіркеуінің біздің ханым. Польша зираты, қызықты қабірлері бар, әсіресе Людвика Снядечканың, поэт Юлиус Словацкийдің сүйіктісі. Тағы 92 қабір бар, оларды "Жауынгерлік және шейітлік естелігін қорғау кеңесі" жаңартты.