Кіріспе

Лоуренс Ноуэлл (1530-1570) - ағылшындық антиквариар, картограф және көне ағылшын тілі мен әдебиетінің ізашар ғалымы.

Өмір

Лоренс Ноуэлл 1530 жылы Ланкаширдің Уэлли қаласында, Ланкаширдің Рид Холлдан Александр Ноуэлл мен Грейс Кэттераллдың екінші ұлы болып дүниеге келді. Ол мектепті Валли абатханасында бастаған болуы мүмкін, кейінірек ол Вестминстер мектебінде оқыған болуы мүмкін, онда оның туысы Александр Ноуэлл 1543 жылдан бастап мұғалім болды, 1549 жылы Оксфордтағы Крайст Чиркке оқуға түсті, онда ол 1552 жылы магистр дәрежесін алды. Ол 1553 жылы Парижге, содан кейін Руанға, Антверпенге, Лувенге, Женеваға, Венецияға, Падуаға және Римге 1557/58 жылдары сапар шекті. Бұл жолы Уильям Ламбардпен бірге Англия, Ирландия және, мүмкін, Уэльс айналасында, оның кезінде және / немесе одан кейін көне ағылшын қолжазбалары мен ағылшын жер атаулары туралы ақпарат жинады. 1563 жылы ол өзінің қамқоршысы сэр Уильям Сесилдің Лондон үйінде тұрды. Ноуэлл Сесилдің қамқоршысы, Оксфордтың он жетінші графы Эдвард де Вэрдің тәрбиешісі болды. Ноуэлл 1560 жылдары Англо-саксондық Британияның кең ауқымды атласына көп күш салды, бірақ ол жұмысты ешқашан аяқтамады. Сессил үшін ол Ирландияның шығыс жағалауын алғаш рет дәл картографиялық зерттеуді жүргізді, сондай-ақ оған 1563-64 жылдары Ұлыбританияның кішкентай, дәл қалта өлшемідегі картасын ұсынды. Сессил әрқашан өзімен бірге алып жүретін Англия мен Ирландияның жалпы сипаттамасы. Ноуэлл сонымен қатар көне ағылшын құжаттарын жинап, көшіріп, алғашқы көне ағылшын сөздігін құрастырды. 1563 жылы ол "Беовульф" атты шығарманың жалғыз қолжазбасына ие болды. Бұл қолжазба әлі күнге дейін Ноуэлл кодексі (Cotton Vitellius A. xv) деп аталады. Ол сондай-ақ Эксетер кітабын зерттеді, басқалармен қатар 9r және 10r фолиондарына түсініктеме берді. 1568 жылы Ламбард Ноуэллдің жігерлендіруімен англосаксон заңдарының жинағын жариялады, ол Джон Дей басып шығарды. Кіріспеде ол Ноуэллдің үлесін мойындайды. Бұл басылымда Англияның жеті патшалығын бейнелейтін ағаштан жасалған карта бар, ол Англияда жасалған, басылған және жарияланған кез келген түрдегі алғашқы карта ("Ламбардес картасы") деп саналады және ол Лоренс Ноуэллдің жұмысы болуы мүмкін. Ноуэлл Сесилден іздеген артықшылықты ала алмайтынын түсінген болса керек, ол 1568 жылы оқу үшін (әлде дипломатиялық қызмет атқару үшін) континентке баруды шешті және 1570 және 1572 жылдар аралығында сол жерде қайтыс болды. Оның кітаптары мен қолжазбалары Вильям Ламбардтың иелігіне өтті. Шеннон Ноуэллдің "қоқыс ойы" бар екенін және ғалымның жобаны аяқтап, ештеңе жариялау тұзағына түсіп қалғанын айтады. Осыған қарамастан, ол "Ноуэлл англосаксон тілінде, жер атауларын зерттеуде және карта жасауда ізашар болды және оны тарихи картография идеясын жалғыз өзі ойлап тапқан деп ақтауға болады" деп мәлімдейді.

Сәйкестендіру

XVI ғасырда өмір сүрген екі ағылшын ағайындысының есімі Лоренс Ноуэлл болды. Олардың өмірбаянын Энтони Вуд өзінің Historia et antiquitates Universitatis Oxoniensis (1674) және Athenae Oxonienses (1691) еңбектерінде шатастырды, ал қате кейіннен жүргізілген зерттеулерде, соның ішінде Ұлттық өмірбаян сөздігі (1895) және жиырмасыншы ғасырда сақталды. Алайда 1974 жылы Ретха Уорниктің 1571 жылғы сот ісіне талдау жасауы екі түрлі Лоренс Ноуэлл болғанын және олардың өмірбаяндары ішінара шешілгенін көрсетті. 1546 жылы Саттон Колдфилд грамматикалық мектебінің шебері болып тағайындалған Лоренс Ноуэлл, әрине, шіркеудің мүшесі болды; ал 1559 жылы Кнаресбороу ауданында парламентте отырған Лоренс Ноуэлл антиквари ретінде алдын ала анықталды, бірақ ешқандай нақты дәлелсіз.