Кіріспе
Американдық футболмен айналысатын спортшылардың денсаулығына қауіптер Американдық футболдағы денсаулық мәселелері осы спорт түрімен байланысты көптеген денсаулық тәуекелдерін қамтиды. Американдық футболда жарақаттар салыстырмалы түрде жиі кездеседі, себебі бұл толық контактілі ойын. Жарақаттар жаттығулар мен ойындар барысында болады. Жарақаттардың жиілігіне бірнеше фактор әсер етеді: эпидемиологиялық зерттеулер көрсеткендей, ересек ойыншылардың тәуекелі жоғары, ал арнайы жабдықтар мен тәжірибелі жаттықтырушылар жарақат алу қаупін азайта алады. Көбінесе созылу, шығу, сыну, орын ауысуы және шаңқау сияқты жарақаттар кездеседі. Шаңқау алаңдатады, өйткені ол деменция және созылмалы травматикалық энцефалопатия (CTE) сияқты психикалық аурулардың қаупін арттырады. Ұлттық футбол лигасы (NFL) және Ұлттық колледждік атлетикалық қауымдастық (NCAA) сияқты лигаларда командадағы барлық жарақат алған ойыншылар, олардың жарақаттары және әрбір ойыншының ойынға қатысу мүмкіндігі туралы ақпарат жарияланады. Футболдағы қатерлі жарақаттар – омыртқа, омыртқа миы немесе мидың ауыр зақымдануы – және қаза болған жағдайлар сирек кездеседі; екеуі де 1970 жылдардан бері азайып, бірақ әлі де жыл сайын шамалы жағдайлар тіркеледі. Шаңқау және қатерлі жарақаттардың себебі басқа басқа соқтығысу, жерге немесе қарсыластардың тізелеріне соққы беру болуы мүмкін; кейбір жағдайларда, бас жарақаттарын алған ойыншылардың ойнауға қайта оралуы оларды ауыр жарақатқа ұшыратуы мүмкін. Қатерлі жарақаттардың азаюына қарамастан, 1970 жылдардан бері NFL ойыншылары арасында ауыр жарақаттар мен мансабы қысқарған жағдайлар көбейді, бұл ойыншылардың дене бітімі мен жылдамдығының артуына және жасанды газонды пайдалануға байланысты. Көптеген жағдайларда, ойын кезінде алынған жарақаттар ұзақ мерзімді зақымдарға әкелуі мүмкін. Басқа соққылардан туындаған неврологиялық зақымдардан өзге, дененің орта және төменгі бөліктеріне тиген жарақаттар ойыншыларды зейнеткерлікке шығуға мәжбүр етеді немесе кейінірек өмірде мазасыздық тудыруы мүмкін. Футболдағы жарақаттарды азайту үшін әртүрлі шаралар қолданылды, соның ішінде үлкен клиндік формацияларды жою сияқты ережелерді өзгерту; 1970 жылдан бері мойын омыртқасының жарақаттарының күрт төмендеуі бұғаттау және тәсілдерді өзгертуге байланысты. Соңғы кезде ойыншыларды бас жарақаттарынан қорғау мақсатында жаңа ережелер енгізілді. Футболдық қалқан мен иық қорғағыштары сияқты жабдықтар ойыншыларға жарақаттан қорғану деңгейін ұсынады, ал тізе киімдерінің мөлшері сияқты факторлар алаң жағдайына байланысты жарақаттардың қаупін азайту үшін қолданылады.
Health issues in American football comprise a large number of health risks associated with participating in the sport. Injuries are relatively common in American football, due to its nature as a full contact game. Injuries occur during both practice and games. Several factors can affect the frequency of injuries: epidemiological studies have shown older players can be at a greater risk, while equipment and experienced coaches can reduce the risk of injury. Common injuries include strains, sprains, fractures, dislocations, and concussions. Concussions have become a concern, as they increase the risk of mental illnesses like dementia and chronic traumatic encephalopathy (CTE). In individual leagues like the National Football League (NFL) and National Collegiate Athletic Association (NCAA), a public injury report is published containing all injured players on a team, their injury and the game day status of each player. Catastrophic injuries—defined as serious injury to the spine, spinal cord, or brain—and fatalities are uncommon in football; both have become less common since the 1970s, although a small number of them still occur each year. Both concussions and catastrophic injuries can be caused by helmet to helmet collisions as well as impact against the ground or other players' knees; in other cases, they can be caused by players who have sustained a head injury returning to play, which can place the player at risk of sustaining a severe injury. Despite the decrease in catastrophic injuries, a greater number of NFL players have reported major injuries and shortened careers since the 1970s, in part due to the increasing size and speed of players and the use of artificial turf. In many cases, injuries sustained while playing can cause long term damage. In addition to neurological damage caused by hits to the head, injuries to the mid and lower body can force players to retire or lead to nagging ailments in later life. Various methods have been used to reduce injuries in football, including rule changes such as the abolition of large wedge formations; a sharp decline in cervical spine injuries since the 1970s has been attributed to rule changes that altered blocking and tackling techniques. More recently, rule changes to protect players from head injuries have been instituted. Equipment like the football helmet and pads are used to give players a level of protection from injuries, while other factors such as cleat size are used to minimize the risk of injuries due to field condition.
Ұлттық футбол лигасы
Американдық газеттердегі спорт бөлімдерінде жарақат туралы есептер жиі кездеседі, онда әр команданың жарақаттары және әр жарақат алған ойыншының қанша уақытқа дейін жарысқа қатыса алмайтыны туралы мәліметтер келтіріледі. Жарақат туралы есеп ойыншылардың жарақаттары туралы құпия ақпаратты алудан сақтану үшін құрылды, сол себепті NFL командалары маусым ішінде жарақат алған ойыншылардың жағдайы туралы белгілі бір кесте бойынша хабар беруге міндетті. Стандартты жағдай сипаттамалары: "ойындан тыс" (алдағы ойында ойнамайды); "күмәнді" (ойнау мүмкіндігі 25%); "сұрақ тудырады" (ойнау мүмкіндігі 50%); немесе "әдеттегідей" (ойнау мүмкіндігі 75%). Командалар қарсыластарын шатастыру немесе жаңылыстыру мақсатымен өз командаларының жарақаттарын азайтуға, жоғары бағалауға немесе егжей-тегжейлі сипаттауға тырысады. Жарақат алған ойыншылар бірнеше жарақат тізіміне енгізілуі мүмкін, соның ішінде дене жағдайы бойынша ойнауға жарамсыз (PUP) тізімі. Егер ойыншы ойын немесе командалық жаттығудан тыс жағдайда, немесе драфтқа іріктелуге дейін колледждік жаттығуда жарақаттанса, ол футболға қатысы жоқ жарақаттар тізіміне енгізілуі мүмкін. Маусымның қалған бөлігінде ойнамайды деп күтілетін және ауыр жарақат алған ойыншылар жарақат алған резервтік тізімге (IR) енгізілуі мүмкін. Бұл ойыншылар команданың тізіміне кірмейді. Контузиялардан басқа, Ұлттық футбол лигасының ең көп кездесетін жарақаттары – ортөпедтік жарақаттар. Бұл жарақаттарға ахилл сіңірінің жыртылуы, алдыңғы крест тәрізді байланыс (ACL) және тізе бунағының сіңірінің жарақаты сияқты зақымданулар жатады. Файнберг медицина мектебі мен Солтүстік-Батыс университеті зерттеу жүргізді, онда белгілі бір жарақаттарға байланысты жасалған ортөпедтік операциялардың "ойынға оралу деңгейін" (RTP) зерттеді. Олар 559 NFL ойыншысының арасында NFL ойыншылары үшін ойнауға оралуы ең қиын жарақаттар – тізе бунағының сіңірінің жыртылуы (50,0%) және ахилл сіңірінің жыртылуы (72,5%) екенін анықтады.
Колледж және жоғары мектеп футболы
Колледж футболына көмек көрсету қоры мәліметінше, жыл сайын колледж футболында 20 000-нан астам жарақат тіркеледі. Ұлттық колледждік атлетика қауымдастығы (NCAA) NFL-де қолданылатын жарақат тізіміне ұқсас тізімді жүргізеді – жарақат алған ойыншылар "Ойнамайды", "Күмәнді", "Сұрақ тудырады" немесе "Ойнау мүмкін" деп белгіленеді, сонымен қатар дисквалификацияланған ойыншылар да тізімге енгізіледі. Колледж ойыншыларының қатысу құқығы төрт жылмен шектеледі, бірақ маусымды аяқтайтын жарақат алған және маусым ойындарының 30% -дан астамында ойнамаған жағдайда, олар тағы бір жыл ойнауға мүмкіндік беретін медициналық «қызыл жейде» алуға құқылы.
Карьерадан кейінгі өмірге әсері
Денсаулыққа тікелей әсерінен өзге, ойыншының мансабында алған жарақаттары кейін өміріне де әсер ете алады. Ұлттық еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау институтының (NIOSH) зерттеушілері 1959 жылдан 1988 жылға дейін кем дегенде бес толық маусым ойнаған 3349 NFL ойыншысын зерттеді. Осы зерттеудің нәтижелері көрсеткендей, орташа американдық еркектермен салыстырғанда, NFL ойыншылары өмір бойы ұзағырақ өмір сүреді, бірақ нейродегенеративті ауруларға байланысты өлім қаупі шамамен үш есе жоғары. Атап айтқанда, Альцгеймер ауруы және Амиотрофиялық бүйірлік склерозынан (АЛС) өлу қаупі бұрынғы ойыншылардың арасында орташа американдық еркектерге қарағанда шамамен төрт есе жоғары болды.
Алдын алу
Жарақаттар футболдың ажырамас бөлігі болған, және оларды болдырмау немесе азайту үшін тарихи және қазіргі заманда әртүрлі әдістер қолданылып келеді. Жарақаттардың алдын алудың бір жолы – спорттың ережелерін өзгерту. Мұның ерте мысалы – 1900 жылдардың басында «ұшқыш клин» сияқты жаппай құралымдарды жою болды, себебі осы құралымдар көптеген ауыр жарақаттарға себеп болған. 2009 жылы NFL үш, төрт немесе бес ойыншыдан тұратын кішірек клиннің қолданылуын шектегенге дейін, олар кик-офф қайтарымында жиі пайдаланылды; NCAA бір жылдан кейін ұқсас ережені қабылдады. 1970 жылдардың ортасынан бері мойын омыртқасының қатерлі жарақаттарының санының күрт төмендеуі, ішінара, басу және тоқтату техникаларын өзгертетін ережелерге байланысты деп есептеледі. Сол сияқты, жарақаттарды азайту үшін заманауи жабдықтар дамытылды. Футболдық шлем, контузияға (мидың шатыруына) себепші болғанымен, бас сүйегінің сынуы сияқты қауіпті жарақаттардан тиімді қорғаныс болып табылады. Кейін шлемдер берік пластиктен жасала бастады және ойыншылардың бетін жарақаттардан қорғау үшін бет маскасы қосылды. Көптеген ойыншылар тістері мен тілдерін жарақаттанудан сақтау үшін ауыздық киеді; кейбір деңгейлерде, мысалы NCAA, ауыздық кию міндетті. Футболшылар өздерін қорғау үшін түрлі жабдықтар киеді – ең маңыздысы иық қорғағыштары, олар иық пен кеуде сүйегін қорғайды, бірақ сондай-ақ жамбас қорғағыштары, тізе қорғағыштары, құйрық сүйегі қорғағыштары да қолданылады. Көптеген квотербектер қабырғаларын қорғау үшін бронежилет киеді. Аяқ киімдері әртүрлі ұзындықта болады, ойыншылар алаңның жағдайына қарай қай аяқ киімді таңдайды – жасанды алаңда ойнағанда аяқтарының жерге сіңіп, жарақат алу қаупін болдырмау үшін ойыншылар қысқа аяқ киімді ұнатады, ал ылғалды немесе сырғалғыш алаңдарда жақсырақ ұстау үшін ұзын аяқ киімдер қолданылады. Сонымен қатар, зерттеулер көрсеткендей, дұрыс дайындық әдістері, фитнес жаттығулары және жаттығулар, сондай-ақ жоғары сапалы жабдықтар мен жаттықтырушылар ойыншылар арасында жарақаттардың қаупін азайта алады.