Кіріспе

Үлкен шіркеу ішіндегі Марияға арналған жеке шатыр

Әйелдер шатыры немесе Мария шатыры – бұл дәстүрлі британдық термин, әсіресе собордың немесе басқа үлкен шіркеудің ішінде орналасқан, Исаның анасы Мәриямға арналған шатырды білдіреді. Бұл шатырлар Мэри шатыры немесе Мариан шатыры деп те аталады. Дәстүрлі түрде, олар собордың ең үлкен қосалқы шатыры болып саналды, бас алтарьдан шығысқа қарай орналасып, Винчестер соборындағыдай, негізгі ғимараттан сәл ілгері шығып тұратын. Көптеген католик және англикан соборларында мұндай шатырлар әлі де бар, ал орташа өлшемді шіркеулерде Марияға арналған кішкентай алтарьлар кездеседі. Әйелдер шатырларының таралуы географиялық орналасуға байланысты, олар Франциядағы көптеген соборлар мен шіркеулерде кездеседі, онда олар шветтің бөлігін құрайды. Бельгияда олар 14 ғасырға дейін енгізілмеген; кейбір жағдайларда олар шеветтің басқа шатырларымен бірдей өлшемде болса, ал басқаларында (вероятно, кейінірек қайта салынған) олар маңыздырақ ерекшеліктерге айналды. Мұндай шатырлардың ең жақсы мысалдары Италия мен Испаниядағы Ренессанс дәуіріндегі шіркеулерде кездеседі. Орта ғасырдың соңында әйелдер шатырларында ғана шіркеу музыкасындағы жаңашылдықтарға рұқсат етілді, ал хорда тек қатаң әндер орындалды. Ежелгі ағылшын тілінде "lady" сөзі, бірыңғай иеленушілік жасамаған әйел есімдерінің тобына жатқан, ал "(Біздің) Ханым шатыры" атауы – бұл тарихи қалдық. Оны "(Біздің) Ханымның шатыры" деп түсіну керек.

Англияда

XII ғасырдағы Британия королі Люциус туралы аңыздарда, елшілер Фаган мен Дювиан Гластонберидегі Lady Chapel-ді Британиядағы ең көне шіркеу ретінде салған делінген; алайда, бұл есептер қазір сенімді емес, діни мақсатта жасалған жалғандықтар деп саналады. Нақты тарихы бар ең ерте ағылшын әйелдер шіркеуі Кантербери соборындағы саксондық шіркеу болды; ол архиепископ Ланфранның соборды қайта жаңарту кезінде батысқа қарай жылжытылды, ал 1450 жылы солтүстік трансепттің шығыс жағындағы шапкішқа ауыстырылды. Эли соборының әйелдер шіркеуі – солтүстік трансептке тікелей жалғасқан жеке ғимарат, ол 1016 жылға дейін салынған. Рочестердегі қазіргі әйелдер шіркеуі оңтүстік трансепттің батысында орналасқан (бұл бастапқы әйелдер шіркеуі, ал қазіргі шіркеу оның кеңейтілген бөлігі). Ең үлкен әйелдер шіркеуін Генрих III 1220 жылы Вестминстер аббаттығында салған. Бұл шіркеу 9 метр енімен, басқа елдердегі шіркеулерден әлдеқайда үлкен болды және қазір Генрих VII-нің Lady Chapel-і орналасқан жерге дейін созылған. Сондай-ақ 1220 жылы Lady Chapel Warden лауазымы құрылды, ол Lady алтарына, оның қасиетті ыдыстарына, шамдарына және басқа да керек-жарақтарына жауапты болды. Басқа да танымал ағылшын әйелдер шіркеулерінің мысалдары: Оттери Сент-Мэри, Тетфорд Приориясы, Бьюри Сент-Эдмундс соборы, Уимборн Минстер және Гэмпширдегі Хайфилд шіркеуі. Lady Chapel Compton, Guildford, Surrey; Compton Martin, Somersetshire; және Darenth, Kent қалаларындағы ғимараттардың үстіне салынған. Кройленд аббаттығында екі әйелдер шіркеуі болды. Кіші Дунмоудағы Приория шіркеуі августиндік приорияның әйелдер шіркеуі болды және қазір приход шіркеуі ретінде танылады. Ливерпуль соборындағы Lady Chapel – тағы бір, салыстырмалы түрде жақында салынған мысал. 1910 жылдың маусым айында киеленген бұл шіркеуді Джордж Гилберт Скотт жобалаған, ол өте үлкен және әдемі болып ерекшеленеді. Солсбери және Труро соборларында Мәриямға арналғандықтан, әйелдер шіркеуіне тең, бірақ басқаша аталатын шығыс шіркеуі бар.

Ресей

Санкт-Петербургтегі Әйелдер капелласы, Католик Әйел Екатерина шіркеуінде.