Кіріспе

Француз сахна режиссері

Ариан Мнушкин (aʁjan nuʃkin; 1939 жылдың 3 наурызында туған) – француз сахна режиссері. 1964 жылы ол париждік авангардтық сахналық ансамбль Théâtre du Soleil-ді құрды. Ол Франция колледжінде көркемдік шығармашылық кафедрасын ұстап тұр, 2005 жылы Рим III университетінен сахна өнері саласындағы құрметті атағын, ал 2008 жылдың 18 маусымында Оксфорд университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды.

Өмірбаян

Ариан Мнучкин – еврей кинопродюсері Александр Мнучкиннің және Джун Ханненнің (Николас Ханненнің қызы) қызы. Мнучкиннің әкесінің ата-анасы, Александр мен Бронислава Мнучкин екеуі де 1943 жылдың 17 желтоқсанында Дрансиден Аушвицке депортацияланып, сол жерде қаза болды. Ариан – әкесі құрған Ariane Films атты киностудияның атымен аталады. Мнучкин Париждегі Сорбонна университетінде оқып, әдебиетті зерттеді. Ол Англиядағы Оксфорд университетінде бір жылдық оқу бағдарламасында ағылшын әдебиетін оқыды, сонда Оксфорд университетінің драмалық үйірмесіне қосылып, театрға қайта оралуға шешім қабылдады. Ол L'École Internationale de Théâtre Jacques Lecoq-та театрлық білімін жалғастырды, онда 1964 жылы әріптестерімен бірге Théâtre du Soleil (Күн театры) театрын құрды. Театр ұжымы жергілікті және әлемдік мәдениеттерді әлеуметтік және саяси тұрғыдан сынауды әлі де жалғастыруда. Théâtre du Soleil қойылымдары көбінесе сарайлар немесе спорт залдары сияқты бейресми орындарда қойылады, себебі Мнучкинге дәстүрлі сахнаның шектеулігі ұнамайды. Сонымен қатар, ол театрдың «төртінші қабырға»мен шектелуіне қарсы. Мнучкиннің қойылымына келген көрермендер актерлердің макияж жасап, костюм киіп дайындалып жатқанын көреді. Мнучкин өзінің «1789» сияқты саяси тақырыбы бар туындыларын, сондай-ақ Мольердің «Дон Жуан» немесе «Тартюф» сияқты классикалық пьесаларын қойды. 1981 және 1984 жылдар аралығында ол Уильям Шекспирдің бірнеше пьесаларын аударды және сахналады: «Ричард II», «Он екінші түн» және «Генрих IV», 1-бөлім. Ол негізінен сахна режиссері болғанымен, кейбір фильмдерге де қатысты. Ол «Льом де Рио» (That Man from Rio, 1964) фильмі үшін «Ең жақсы сценарий» номинациясын бөлісті. 1974 жылы француз революциясы туралы түсірген «1789» (тікелей қойылымнан түсірілген) фильмі оған халықаралық даңқ әкелді. 1978 жылы ол әйгілі француз драматургінің өмірбаяны «Мольер» фильмін жазып, режиссерлік етті, ол Канн кинофестивалінде «Алтын пальма бұтағы» номинациясын жеңіп алды. Ол Хелен Сиксумен бірнеше жобада жұмыстасты, соның ішінде 1989 және 2003 жылдары телефильмдер үшін жасалған «La Nuit miraculeuse» және «Tambours sur la digue» фильмдерін жасады. 1987 жылы ол Théâtre du Soleil театрымен жасаған жұмысы үшін Еуропа театр сыйлығының алғашқы иегері атанды. 1992 жылы Мнучкин EuroDisney-ді мәдени апат деп сынап, Париждегі ойын-сауық паркінің еуропалық филиалын ашуға қарсы болды. 2009 жылы Мнучкин Ибсен сыйлығын жеңіп алды. Ол бұл сыйлықты 2009 жылдың 10 қыркүйегінде Ослодағы Ұлттық театрда өткен салтанатты шарада алды. Мнучкин 2011 жылы Гёте медалімен марапатталды. 2019 жылы Мнучкинге Киото сыйлығы (өнер және философия, театр, кино) табысталды.