Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Семён Денисович Игнатьев (Семён Денисович Игнатьев; 14 қыркүйек 1904 – 27 қараша 1983) – совет саясаткері және Иосиф Сталин тағайындаған қауіпсіздік органдарының соңғы басшысы.
Semyon Denisovich Ignatiev (Семён Денисович Игнатьев; 14 September 1904 – 27 November 1983) was a Soviet politician, and the last head of the security forces appointed by Joseph Stalin.
Ерте мансап
Игнатьев – украин ұлтының шаруа отбасынан шыққан ұл. Он жасында ата-анасы Өзбекстанға көшіп, ол өзбек тілін үйренді. Большевик революциясынан кейін комсомолға қосылып, Бұхарада кәсіподақ ұйымдастырушысы болды, содан кейін инженерлік қызметпен айналысты, 1926 жылы Коммунистік партияға мүше болды. Мансабының көп бөлігін КСРО-ның шекаралық республикаларында көзге түспейтін аймақтық аппарат қызметкері ретінде өткізді. 1934-1938 жылдары Мәскеудегі орталық партия аппаратында жұмыс істеді, бірақ 1938 жылы Ұлы тазалау кезінде күрт жоғарылап, Бурят АССР-інің коммунистік партиясының бірінші хатшысы болып тағайындалды. Кейіннен 1944-1946 жылдары Башқұрт АССР-інің бірінші хатшысы болды, Дағыстан АССР-і мен Өзбекстанда жоғары партиялық қызметтерде тұрды. 1946 жылдың мамыр немесе маусымында партия хатшысы болған Николай Патоличевтің ұсынысымен партия ұйымдарының инспекторы болып Мәскеуге шақырылды. 1947 жылдың наурыз айында Белоруссия коммунистік партиясының ауыл шаруашылығы жөніндегі хатшысы болып тағайындалды, бірақ 1950 жылдың басында қызметтен алынып, Өзбекстанға жіберілді.
Ignatiev, the son of a peasant family of Ukrainian ethnicity. When he was ten, his parents moved to Uzbekistan, and he learnt to speak Uzbek. After the Bolshevik Revolution, he joined Komsomol and became a trade union organiser in Bukhara and an engineer, joined the Communist Party in 1926. For most of his career, he was a discreet regional apparatchik in the border republics of the USSR. In 1934 38, he worked in the central party apparatus in Moscow, but received sudden promotion in 1938, as a result of the Great Purge, when he was appointed First Secretary of the communist party in the Buryat ASSR. He was subsequently First Secretary in the Bashkir ASSR, in 1944 46, and served in senior party posts in the Dagestan ASSR, and Uzbekistan. In May or June 1946, he was summoned to Moscow to act as an inspector of party organisations, on the recommendation of Nikolai Patolichev, who had taken over as a party secretary. In March 1947, he was appointed a secretary of the communist party of Belorussia, responsible for agriculture, but was removed early in 1950, and posted to Uzbekistan.
Қауіпсіздік бөлімінің бастығы
1950 жылдың желтоқсанында Игнатьев Мәскеуге қайтарылып, Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық Комитетінің партия, комсомол және кәсіподақ кадрларын бақылайтын бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Оған, қарсыласы Иван Серовтың жемқорлыққа қатысы бар деп айыптаған Мемлекеттік қауіпсіздік министрі (КГБ-ның алдағысы МГБ) Виктор Абакумовты тергеу міндеті жүктелді. Абакумов 1951 жылдың шілдесінде қызметтен алынып, қамауға алынғаннан кейін, Игнатьев бастапқыда МГБ-да Орталық Комитетінің өкілі болып тағайындалды. 1951 жылдың 9 тамызында КСРО Мемлекеттік министрі болып тағайындалды. Оның осы қызметтегі кезеңі МГБ-да жұмыс істейтін барлық белгілі еврейлердің – Лев Шварцман, Леонид Эйтингон, Леонид Райхман, Яков Свердловтың ұлы Андрей Свердлов және тағы да көптеген адамдардың тұтқындалуымен басталған антисемиттік науқанмен бірге өтті және әйгілі «дәрігерлердің құйрығы» ісімен аяқталды. 1953 жылдың 5 наурызында Сталиннің қайтысынан кейін Игнатьев МГБ-дағы лауазымынан алынды, себебі Берия МГБ-ны өзінің Ішкі істер министрлігіне (МВД) біріктірді, ал ол Орталық Комитет хатшысы болып тағайындалды. Сәуір айында «Правда» және басқа газеттерде «дәрігерлердің құйрығы» ісінің әділетсіздікке ұшырағаны және Игнатьевтің оған жол беруі «саяси соқырлық пен білімсіздік» салдарынан болғаны жарияланды.
In December 1950, Ignatiev was recalled to Moscow and appointed head of the department of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union that supervised party, Komsomol and trade union personnel, and given the task of investigating the Minister of State Security (MGB forerunner of the KGB), Viktor Abakumov, who had been accused of corruption by a rival, Ivan Serov When Abakumov was dismissed and arrested, in July 1951, Ignatiev was originally appointed representative of the Central Committee in the MGB. On 9 August 1951, he was appointed USSR Minister of State. His tenure as its head coincided with the anti semitic campaign that began with the arrests of every known Jew employed by the MGB Lev Shvartzman, Leonid Eitingon, Leonid Raikhman, Andrei Sverdlov, son of Yakov Sverdlov, and many more and culminated in the infamous Doctors' plot. On 5 March 1953, after Stalin's death, Ignatiev was removed from his post in the MGB, as Beria absorbed the MGB into his MVD, and was appointed a Secretary of the Central Committee. In April, it was announced in Pravda and other newspapers that the Doctors' Plot had been a miscarriage of justice and that Ignatiev had been guilty of "political blindness and ignorance" in allowing it to happen.
Антисемитшілікті тазалаудағы рөлі
Игнатьевтің қол астындағы Михаил Рюмин дәрігерлердің заговорын басты қозғаған деп айыпталып, атылды. Сонымен қатар, Игнатьевтің бақытына орай, ол шамамен 30 жыл ішінде тұтқындалудан және Генрих Ягода, Николай Ежов, Всеволод Меркулов, Берия және Абакумов сияқты өлім жазасынан құтылған алғашқы қауіпсіздік қызметінің бұрынғы басшысы болды. Кейінгі өмірінде Игнатьев дәрігерлердің заговорына тікелей қатысы болмағанын, тек Сталин мен Рюмин арасында хабар алмасуға көмектескенін мәлімдеді. Хрущев өз естеліктерінде былай деді:
Ignatiev's subordinate, Mikhail Ryumin, was charged with being the main instigator of the Doctors' Plot, for which he was shot. At the same time, it was Ignatiev's good fortune to be the first former head of the security services in almost 30 years to escape being arrested and executed the fate suffered by Genrikh Yagoda, Nikolai Yezhov, Vsevolod Merkulov, Beria and Abakumov. In later life, Ignatiev would claim that he was never really involved in the Doctors' Plot, except to pass messages between Stalin and Ryumin, In his memoirs, Khrushchev claimed:
Ал, бұрынғы МГБ офицері Павел Судоплатов «антисемиттік науқанның қызу шағында Рюмин емес, Мессетов, Коняткин және Игнатьев қылмыстық тергеуді және дәрігерлерді ұрып-соғуды басқарды» деп мәлімдеді. Ол Мессетовті және Рюминнің орынбасары болған Коняткинді «қабілетсіз» деп сипаттады. Рюмин 1952 жылдың қараша айында жұмыстан босатылды, ал Игнатьев лауазымында қалды, бірақ 1952 жылдың 14 қарашасында тұтқындарды азаптау туралы Сталиннің тікелей бұйрығын жеткізгеннен кейін денсаулығы нашарлап құлады. Игнатьев бұл тапсырманы орындауға құлшынбаған болуы мүмкін, бірақ тарихшылар Джонатан Брент пен Владимир Наумов «Игнатьевтің ауруы мен шаршағы оған құл тәрізді мойынсұнудан алған жоқ» деп атап өтті. Судоплатов сондай-ақ Игнатьевтің Германия мен Парижде Кеңес үкіметінің қарсыластарын, оның ішінде жер аударылған меньшевиктерді және «жетпіс жасында, енді белсенді емес, бірақ Игнатьевтің тобы үкіметті таң қалдыру үшін оның жойылуы туралы хабарлауға құштар болған» украин ұлтшылын өлтіруді жоспарлағанын айтты. Тағы да жоспарланған өлтіру нысаналарының қатарында Жосип Броз Тито мен Александр Керенский болды.
By contrast, the former MGB officer, Pavel Sudoplatov, asserted that "at the peak of the anti semitic campaign, not Ryumin but Mesetsov, Konyatkin and Ignatiev were in charge of the criminal investigation and the beating of the doctors" He described Mesetsov and Konyatkin, who was Ryumin's deputy, as "incompetent". Ryumin was sacked in November 1952, while Ignatiev remained in office, though he collapsed on 14 November 1952 after transmitting a direct order from Stalin that the prisoners would be tortured. He may have been reluctant to have the instruction carried out, but the historians Jonathan Brent and Vladimir Naumov have noted that "Ignatiev's malaise and exhaustion did not prevent him from slavish obedience." Sudoplatov also alleged that Ignatiev planned to carry out assassinations in Germany and Paris of elderly opponents of the Soviet regime, including exiled Mensheviks and a Ukrainian nationalist who "was in this seventies, no longer active, but Ignatiev's group was eager to report his liquidation to impress the government." Other planned targets for assassination allegedly included Josip Broz Tito and Alexander Kerensky.
Кейінгі мансап
1954 жылдың ақпан айында Игнатьев он жыл бұрын басқарған Башқұрт республикасындағы бірінші хатшы лауазымына қайта тағайындалды. 1957 жылдың маусымынан 1960 жылдың қазанына дейін Татарстан коммунистік партиясын басқарды. Татар тарихшылары оны 1958 жылы Мәскеуде татар тілін қайта жаңғырту үшін күш жібергендігін айтады. Бір тарихшының сөзіне сүйенсек, Римзил Валеев: "1957-1960 жылдары татар тілі мен мәдениетін Игнатьевтей терең және тиімді қамқорған басқа партия жетекшісі болған жоқ" деді. Бұл, әсіресе, Татарстандағы басқа партия шенеуніктердің Мәскеудегі жоғары саясатта Игнатьевтей тәжірибесі болмағандықтарымен байланысты. Игнатьев 55 жасында "денсаулығына байланысты" зейнетке шықты. 1983 жылы табиғи себептерден қайтыс болды және көптеген совет элитасының өкілдерімен бірге Мәскеудегі Новодевичье бейістігіне жерленді.
In February 1954, Ignatiev was reappointed to the post of First secretary in the Bashkir republic, which he had held ten years earlier. In June 1957 October 1960, he was head of the communist party in Tatarstan. Tatar historian credit him with having lobbied Moscow in 1958 to revive the Tatar language. According to one historian, Rimzil Valeyev "no other party leader cared for the Tatar language and culture as fundamentally and effectively as Ignatiev did in 1957 1960" partly because no other party official in Tatarstan had Ignatiev's experience of high level politics in Moscow. Ignatiev retired "for health reasons" at the age of 55. He died of natural causes in 1983 and was buried in the Novodevichy Cemetery in Moscow, along with many members of the Soviet elite.