Годфри Витерболық: Император қызметіндегі дипломат және тарихшы
Godfrey of Viterbo
Годфри Витерболы (1120-1196) – католик шежіші, Конрад III және Фридрих I сарайындағы дін қызметкері. Саяхаттарда, дипломатиялық миссияларда болған. Тарихы, өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Годфри Витерболық (шамамен 1120 – шамамен 1196 жылдар) – итальяндық немесе неміс католик шежірешісі. Ол өте ерте жасынан Конрад III және кейін Фредерик I сарайындағы дін қызметкерлерінің бірі ретінде жоғары белсенділік көрсетті, соңғысының көптеген жорықтарына қатысып, оның дипломатиялық миссияларын жиі орындады.
Godfrey of Viterbo (c. 1120 – c. 1196) was a Roman Catholic chronicler, either Italian or German. From an early age he displayed great activity as one of the clergy at the court of Conrad III and later Frederick I, accompanying the latter on many of his campaigns, and frequently fulfilling diplomatic missions for him.
Өмірбаян
Ол, мүмкін, итальяндық туған, бірақ кейбір шенеуніктер оның императорлық демеушілері сияқты саксон немісі екенін айтады. Ол өмірінің басында Италиядағы Витербо қаласында болған, бірақ 1133 жылы Лотар оны Бамбергке алып кетіп, онда білім алған, латын тілін жақсы меңгерген, мүмкін, мемлекеттік қызметке дайындалған. Білімін аяқтағаннан кейін, ол Папа кеңсесінде жұмыс істеді. Келесі жылдары ол мемлекеттік және шіркеулік кеңселерде белсенді болды. 1140 жылы ол неміс королі Конрад III-нің капелланы болды; бірақ өмірінің көп бөлігін Киелі Рим императоры Фридрих I Барбароссаның қызметінде нотариус ретінде өткізді, император оған толық сенген сияқты көрінеді және оны көптеген дипломатиялық жұмыстарға жіберді, Еуропаны кеңінен аралап, Римге қырықтан астам сапар жасады. Ұдайы жұмыспен болған ол императордың мүддесі үшін Сицилия, Франция және Испанияға, сондай-ақ көптеген неміс қалаларына сапарлады және итальяндық науқандардың бірнешесінде оның қасында болды. Қызметі үшін ол 1169 жылы Витербода жер алды, онда ол өмірінің соңғы күндерін өткізді. 1190 жылы Фридрих қайтыс болғаннан кейін де, оның ұлы Генрих VI императордың құрметіне ие болды. Өзінің заманындағы саяси-діни қақтығыстарда, атап айтқанда, инвеститура дауында ол императордың жағын алды, бірақ өзін Папаға қарсы деп жарияламады. Ол Папа Александрдың алдыңғысы Адрианды 1159 жылғы Папа сайлауындағы (қараңыз) ағымға түсірді, себебі ол императорға қарсы Византиялықтармен және Нормандармен одақтасқан.
He was probably an Italian by birth, although some authorities assert that he was a Saxon German like his imperial patrons. He evidently passed some of his early life at Viterbo in Italy, but he was educated at Bamberg, where he was taken by Lothair in 1133, gaining a good knowledge of Latin, possibly preparing for work in governmental service. Following his education, he began working in the Papal Chancellery. In the following years he was active in both governmental and ecclesiastical offices. About 1140 he became chaplain to the German king, Conrad III; but the greater part of his life was spent as secretary (notarius) in the service of the Holy Roman Emperor Frederick I Barbarossa, who appears to have thoroughly trusted him, and who employed him on many diplomatic errands, traveling extensively throughout Europe, including over forty trips to Rome. Incessantly occupied, he visited Sicily, France, and Spain, in addition to many of the German cities, in the emperor's interests, and was by his side during several of the Italian campaigns. As a reward for his services at court, lands were bestowed on him in fief, probably in 1169, at Viterbo where he also spent his concluding days. Both before and after Frederick's death in 1190 he enjoyed the favor of his son, the emperor Henry VI. In the politico ecclesiastical conflicts of his time the Conflict of Investiture he sided with the emperor, without, however, declaring himself inimical to the pope. He blames Pope Alexander's predecessor, Hadrian, for the schism (see Papal election, 1159), inasmuch as the latter had allied himself with the Byzantines and Normans against the emperor.
Шығармалары
Оның еңбектерінің көп бөлігі көптеген ресми сапарлары барысында жазылған. Лауазымының талаптарына байланысты ол екі жақтан да билік ең жоғары деңгейдегі тұлғаларды жақсы білген және император Фридрихтің нотариусы және капелланы қызметін атқарып, өзінің айтуынша, қырық жылдан астам уақыт бойы тарихи материалдарды жинаған. Оның жазбалары білім беру мақсатын, негізінен, мысалдар мен ойын-сауық арқылы біріктіруге бағытталған. Ол латын тілінде жазған алғашқы авторлардың бірі болды, ол өзі куә болған оқиғалар туралы хабарламалармен қатар, құжаттардан алынған деректерді, сондай-ақ әңгімелерден алынған аңыздар мен мифтерді біріктіріп, түрлі мәтіндерді, қасиетті және діни емес тарихты ұштастырған. Годфридің алғашқы тарихи еңбегі – Speculum regum (лат. «Патшалардың айнасы»), 1183 жылы аяқталды және жас король Генрих VI-ға арналды, оны Годфри оқытқан болуы мүмкін. Бұл еңбек екі өлең кітабынан тұрады, ал оған Карл I Шарлеманьге дейінгі екі әулеттің тегін баяндайтын прозалық кіріспе алдынан келеді, Генрих VI-ны таққа мұрагер ретінде ақтау және римдіктер мен немістерді татуластыру мақсатында. Годфри бұл еңбекті бірнеше жылдан кейін «Memoria seculorum» немесе «Liber memorialis» деп қайта қарастырды, ол да Генрих VI-ға арналған, онда әлемнің жаратылуынан бастап 1185 жылға дейін, аяқталған жылға дейінгі әлем тарихы баяндалады. Ол проза мен өлеңнің аралас түрінде жазылған. Бұл еңбек 1187 жылы «Pantheon» немесе «Liber universalis» ретінде әртүрлі өзгерістер мен толықтырулармен, соның ішінде Отто Фрейзингтің «Хроникасынан» материалдарды қосып қайта жаңартылды. Годфри келесі жылдары мәтінді қайта қарауды жалғастырды, ал келесі редакцияларын Рим папасы Урбан III және Рим папасы Григорий VIII-ге арнады. «Pantheon» кеңінен таралды және кейінгі ортағасырлық тарихшыларға, соның ішінде Адам Уск және Птолемей Луккаға зор ықпал етті. «Pantheon» алғаш рет 1559 жылы басылып шықты, ал одан алынған үзінділерді Л. А. Муратори «Rerum Italicarum scriptores» VII томда (Милан, 1725) жариялады. «Pantheon» қатар басқа да шағын еңбектер пайда болды, соның ішінде «Gesta Friderici I» (лат. «Фридрих I-нің істері») және «Gesta Heinrici VI» (лат. «Генрих VI-ның істері»). «Gesta Friderici I» императордың 1155-1180 жылдардағы өмірінен алынған оқиғаларды баяндайды. Көбінесе Италиядағы жағдайларға қатысты, поэма Миланды қоршау, 1167 жылы Фридрихтің Павияға қашуы, Венецияда папа Александр III-мен келісімге қол жеткізуі және автордың жақсы білген, соның ішінде көптеген оқиғалардың куәсі болған басқа да маңызды эпизодтарды қамтиды. Барбароссаның жетістіктерін баяндайтын бұл өлеңдік шығарма, шатасуларға ұшырағанымен, құнды ақпаратты қамтиды. «Gesta Heinrici VI» – қысқа поэма. Көбінесе Годфриге жатқызылса да, иамбтық септемдердегі тармақтардың авторлығы туралы пікірлер әртүрлі. Тағы бір шағын еңбек – «Denominatio regnorum imperio subiectorum» (лат. «Империяға бағынған патшалықтардың сипаттамасы»), Фридрих I кезінде Киелі Рим империясына қарасты аудандар мен қалалардың топографиялық сипаттамасы, ол тек бір қолжазбада сақталған.
His works were for the most part composed during his many official journeys. In light of his duties he was familiar with the highest levels of authority in both circles and collected historical material, in his own words, for over forty years as notary and chaplain to the Emperor Frederick. His writings sought to combine the goals of education, primarily through example, and entertainment. He was the first Latin writer to set history gleaned from documentary sources alongside reports of events he himself had witnessed and legends and fables from narrative sources, mingling different types of texts and sacred and secular history. Godfrey's first historical work, the Speculum regum (Latin: Mirror of Kings), was completed in 1183 and dedicated the young king Henry VI, whom Godfrey probably taught. The work consists of two books of verse, preceded by a prose prologue, tracing two lines of genealogy which converge in the figure of Charlemagne to justify Henry VI as heir to the throne and reconcile the Romans and Germans. Godfrey revised this work a few years later into the Memoria seculorum, or Liber memorialis, also dedicated to Henry VI, which professes to record the history of the world from the creation until 1185 when it was completed. It is written partly in prose and partly in verse. This work was revised once more in 1187 as Pantheon, or Liber universalis with various changes and additions, including the incorporation of material from Otto of Freising's Chronica. Godfrey continued to revise the text over the following years, dedicating subsequent recensions to Pope Urban III and Pope Gregory VIII. The Pantheon was widely read and enormously influential on later medieval writers of histories, including Adam of Usk and Ptolemy of Lucca. The Pantheon was first printed in 1559, and extracts from it are published by L. A. Muratori in the Rerum Italicarum scriptores, tome vii (Milan, 1725). Other minor works appeared alongside the Pantheon, including the Gesta Friderici I (Latin: The Deeds of Frederick I) and the Gesta Heinrici VI (Latin: The Deeds of Henry VI). The Gesta Friderici I relates events in the emperor's career from 1155 to 1180. Concerned mainly with affairs in Italy, the poem tells of the sieges of Milan, of Frederick's flight to Pavia in 1167, of the treaty with Pope Alexander III at Venice, and of other stirring episodes with which the author was intimately acquainted, and many of which he had witnessed. This metrical account of the achievements of Barbarossa, though not free from confusion, contains some valuable information. The Gesta Heinrici VI is a shorter poem. Although often attributed to Godfrey, his authorship of the verses in iambic septameters is subject to debate. Another minor work is the Denominatio regnorum imperio subiectorum (Latin: A Description of the Kingdoms Subject to the Empire), a topographic description of the areas and town belonging to the Holy Roman Empire in the time of Frederick I, which only exists in a single manuscript.
Басылымдар
Годфридің көптеген еңбектерін Monumenta Germaniae historica, 22-том (Гановер, 1872) еңбегінде табуға болады. Gesta Friderici I et Heinrici VI Г. Ваицтің кіріспесімен жеке жарияланған (Гановер, 1872).
Much of Godfrey's work can be found in Monumenta Germaniae historica, vol. 22 (Hanover, 1872). The Gesta Friderici I et Heinrici VI is published separately with an introduction by G. Waitz (Hanover, 1872).
Ақпарат көздері мен сілтемелері
Х. Ульман, Готфрид фон Витербо (Геттинген, 1863 жылғы диссертация)
В. Ваттенбах, Германия тарихының деректемелері, ІІ том.
H. Ulmann, Gottfried von Viterbo (Göttingen, 1863 dissertation)
W. Wattenbach, Deutschlands Geschichtsquellen, Band ii.