Кіріспе

Франц Листтің "Дантенің Илаһи комедиясына" арналған симфониясы, S.109, немесе жай ғана "Данте симфониясы" – Франц Лист құраған хорлық симфония. Жоғары романтикалық стильде жазылған, бұл шығарма Данте Алигьеридің "Илаһи комедияда" бейнеленген тозақ және тазару орнына жасаған саяқатына негізделген. Алғаш рет 7 қарашада 1857 жылы Дрезденде Листтің өзі дирижерлік етіп орындалды және композитордың досы, болашақ күйеу баласы Рихард Вагнерге арналған деп саналды. Симфонияны толық орындауға шамамен 50 минут уақыт кетеді. Кейбір сыншылар Данте симфониясының классикалық мағынадағы симфония емес, екі суреттемелі симфониялық поэма екенін айтады. Дегенмен, Данте екі бөлімнен тұрады, екеуі де аз ғылыми өзгерістермен еркін үш бөлімдік формада құрылған.

Аспаптар

Симфония бір пикколоға (екінші бөлімде үшінші флейта ретінде қосымша), екі флейтаға, екі гобойға, бір ағылшын мүйізіне, B және A кларнеттеріне, бір бас кларнетке B және A, екі фаготқа, төрт F мүйізіне, екі B және D кернейіне, екі тенор тромбонына, бір бас тромбонына, бір тубаға, екі дабыл жиынтығына (екі орындаушы қажет), тарелкаларға, бас дабылға, тамтамға, екі арпаға (екінші арпа тек екінші бөлімде ғана), скрипкаларға, гармоникаға (екінші бөлімде ғана) және сопрано мен альт әншілерінен құралған әйелдер хорына (екінші бөлімде ғана), сопранолардың біреуі жеке ән орындауы тиіс.

Жұмақ

Алғашқы бөлім "Inferno" деп аталады және Данте мен Вергилийдің тоғыз тозақ шеңберінен өтуін көрсетеді. Құрылымы негізінен сонаталық формада, бірақ "Inferno" поэмасының есімдерімен байланысты бірнеше эпизодтар оны бөліп тұрады. Олардың ең ұзыны және ең күрделісі – 5-кантодағы Франческа да Римини эпизоды – бөлімге триптих сияқты құрылым береді. Музыка хроматикалық және тоналды жағынан анық емес; бөлім негізінен D минорында болғанымен, бұл көбінесе D-ден ең алыс қашықтықта орналасқан G арқылы жоққа шығарылады. Тоналдық беймәлімдікті шешуге көмектесетін нақты каденциялар мен тональдық белгілер өте аз. Гармония көбінесе шешілмейтін кішірейтілген жетіліктердің тізбегіне негізделген.