Кіріспе

Қызыл қан клеткасының түрі

Кодоциттер, сонымен қатар нысана тәрізді жасушалар деп те аталады, қызыл қан клеткаларының нысанаға тигендей, ортасынан қараңғы дақ бар (гемоглобинмен толы орталық аймақ) көрінісін алады. Оптикалық микроскопияда бұл жасушалардың ортасында қараңғы бөлігі (орталық гемоглобиндік аймақ), ақ сақинамен (салыстырмалы ақшыл аймақ) қоршалған, одан кейін гемоглобин жолағын қамтитын қараңғы сыртқы (перифериялық) екінші сақина байқалады. Дегенмен, электрондық микроскопияда олар өте жұқа және қоңырау пішіндес болып көрінеді (сондықтан «кодо» – қоңырау атауы). Жұқалығына байланысты оларды лептоциттер деп те атайды. Қалыпты жағындының морфологиясында кейбір мамандар лептоциттер мен кодоциттерді ажыратады, лептоциттерде орталық дақ перифериялық сақинадан толыққан тоқ бөлінбейтінін, яғни ақшылдығы толық сақина емес, C пішіндес екенін көрсетеді. Бұл жасушалар беткі мембрана ауданының көлемге қатынасының пропорционалды емес ұлғаюымен сипатталады. Бұл «мембрананың салыстырмалы артық болуы» деп те сипатталады. Бұл қызыл қан клеткасының беткі ауданының ұлғаюына (қалыптыдан артық) немесе жасуша ішіндегі гемоглобин мөлшерінің төмендеуіне (бұл жасуша көлемінің қалыптан тыс азаюына себеп болуы мүмкін, бірақ мембрана ауданына әсер етпейді) байланысты. Беткі ауданының көлемге қатынасының ұлғаюы жасушаның осмостық тұрақсыздығының төмендеуіне де әкеледі, себебі ол белгілі бір осмостық күш үшін көбірек су сіңіруге мүмкіндік береді. In vivo (қан тамырлары ішінде) кодоцит қоңырау пішіндес жасуша болып табылады. Ол қан жағындысын алу үшін өңделген кезде ғана «нысана» пішінге ие болады. Жағындыда бұл жасушалар әдеттегіден жұқарақ көрінеді, бұл негізінен олардың ақшылдығына байланысты (микроскопияда қалыңдығы осы арқылы бағаланады). Жасушалар жағындыға жайғанда, қоңыраудың жоғарғы бөлігі ортаға қарай итеріледі, гемоглобиннің салыстырмалы түрде жоғары мөлшері бар орталық нысананы құрайды.

Симптомдары

Нысаналы жасушалардағы жоғарылау, қызыл қан жасушалары мен холестерин арасындағы алмасу тепе-теңдігінің өзгеруі салдарынан туындайды. Сонымен қатар, беткі мембрананың көлемге қатынасы артады. Нысаналы жасушалар осмостық лизиске көбірек төзімді, бұл көбінесе иттерде байқалады. Темір тапшылығынан туындаған анемиядағы гипохромды жасушалар да нысаналы пішінге ие болуы мүмкін. Нысаналы жасушалар тұзды ерітіндіге қалыпты жасушалардан артық төзімді.

Этимология

Көне грек тілінен, κώδων: қоңырау.