Кіріспе

Овруч (Овруч) – Украинаның солтүстігіндегі Житомир облысы, Коростен ауданындағы қала. 2020 жылға дейін бұл бұрынғы Овруч ауданының әкімшілік орталығы болды. Халқы шамамен 7000 адамды құрайды және мұнда Овруч әуе базасы орналасқан.

Атауы

Украинаның Овруч (Ovruch) қаласынан өзге тілдерде қаланың атауы Owrucz және басқаша да айтылады.

Тарих

Овруч Киев Русінің маңызды қаласы ретінде пайда болды, алғаш рет 977 жылы Вручий деп еске алынған. Кейін Ысқаростенді талқандағаннан кейін Древлян мемлекетінің астанасы болды. Польшаның әулие Гьяцинты 1222 және 1234 жылдар аралығында қалада христиан дінін таратумен айналысты. 1483 жылы Қырым татарлары елді мекенді қиратты. 16 ғасырдан бастап қала старосталардың басқаруында болды, дамып, аймақтық орталыққа айналды. 1569 жылғы Люблин келісімі бойынша Овруч Польша-Литва одағының құрамындағы Польшаға қарады. Қала округтік сеймдердің орталығы ретінде одан әрі гүлденді. 1641 жылы Польша королі Владислав IV Ваза Овручқа қала құқығын берді. Ол Польшаның патшалық қаласы болды. Польшаның екінші бөлінісінен кейін 1793 жылы Ресей империясының құрамына қосылды. 1881 жылы халық саны 5941 адамды құрады. Қала 1932-1933 жылдардағы жасалма аштық – Голодомордан зардап шекті. 2008 жылы Голодомор геноцидінің ұлттық мұражайы 1932-1933 жылдардағы Украинадағы Голодомор құрбандарының естелік кітабын жариялады. Житомир облысы, Житомир. Тарихи мәліметтерге сәйкес, 1932-1933 жылдардағы Голодомор кезінде 1517-ден астам адам қаза тапты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс басқыншылары қалада еврейлерден мәжбүрлі еңбек жасаған отрядты ұйымдастырды. 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде, 6 наурызда сағат 2:32-де басқыншылар Овручтың тұрғын ауданына 3 бомба шабуылы жасады. Барлығы 45 жеке үй зақымдалды, оның 5-і толығымен қирады. Сонымен қатар, көп қабатты үйдің 43 пәтері, балалар мен жастар өнер орталығының, музыка мектебінің және спорт залының үй-жайларына айтарлықтай зиян келді. Шамамен сағат 20:30-да Ресей әскерлері тағы 6 әуе шабуылын жасады. Үш бейбіт тұрғын қаза тапты. Нәтижесінде Овруч жұмыспен қамту орталығы толығымен қирады. Овруч қалалық ауруханасының үй-жайлары, әкімшілік қызмет көрсету орталықтары, 8 көп қабатты үйдің пәтерлері, 5 жеке үй зақымдалды, оның біреуі толығымен қирады, ал тағы 2-сі күйреу қаупінде.

Сәулет

Қаланың ежелгілігінің жалғыз белгісі – Киевтің Рюрик II-сінің 1190-шы жылдардың соңында сарай сәулетшісі Милонигтен тапсырыс алған Әулие Василий шіркеуі. Шіркеу Рюриктің вотчинасында салынды және оның қасиетті әулиесіне арналды. Әулие Василий шіркеуі төрт бағанадан, үш апсидадан және бір күмбезден тұрады. Батыс фасады екі дөңгелек мұнарамен шектеледі, бұл Киевтегі Әулие София соборының үлгісі болуы мүмкін. Ғимаратта әсем кірпіштен жасалған фасады бар, ол жылтыратылған түрлі түсті тастармен кесіліскен. Пилястралардың күрделі дизайны күрделі шатыр жүйесіне және өте биік күмбезге нұсқайды. 1321 жылы Гедиминас Овручты қоршаған кезде күмбез бен шатырлар құлап кетті. Шіркеудің қираған қалдықтары 1842 жылға дейін сақталды, содан кейін үш апсидасы мен аркасы бар солтүстік қабырғаның бір бөлігін қоспағанда, құлап кетті. 1907 жылы Алексей Щусевке шіркеуді оның болжамды бастапқы түріне қайта жаңарту тапсырылды, Рюриктің шіркеуінің қалдықтары оның құрылысына енгізілді. Қайта жаңарту жұмыстары екі жылға созылды, бұл Щусевке Сәулет академиясының академигі атағын әкелді. Соңғы кезде оның қайта жаңартуының дәлдігі күмәндануда, себебі ол күрделі шатыр жүйесі мен барабанның айтарлықтай биіктігін ескермеді. Осы кемшілік салдарынан барабан 13 ғасырдың басында емес, көне шіркеулерге тән үлгі бойынша қайта жаңартылды. Әулие Василий монастырінің іргелес ғимараттары Псковтың ортағасырлық сәулет үлгісі бойынша, негізгі шіркеутің қайта жаңартылуымен бірге салынды.

География

Солтүстік-батыс Украинада, Беларусь шекарасынан оңтүстікке қарай орналасқан Овруч Полесье географиялық аймағының бір бөлігі болып табылады. Ол Коростеннен, Житомирден және Беларусьтағы Мазырдан шалқары орналасқан; сондай-ақ Чернобыль атом электр станциясының жанындағы Припять қаласынан да шалқары орналасқан.