Кіріспе

Израиль ақыны (1947 жылы туған)

Аги Мишоль (; 20 қазан 1947 жылы туған) – Израиль ақыны. Мишольдің өлеңдері бірнеше тілде жарияланды және түрлі сыйлықтарға ие болды, оның ішінде Збигнев Герберт атындағы халықаралық әдеби сыйлық пен Ехуд Амихай атындағы әдебиет сыйлығы бар.

Өмірбаян

Аги (Агнес) Фрид (кейін Мишоль) Румынияның Трансильвания аймағындағы Чеху Сильвание қаласында, венгр тілінде сөйлейтін, Холокосттан аман қалған еврей ата-аналарының отбасында дүниеге келді. Ол 4 жасында Израильге әкелінді. Оның ата-анасы Гедерада, шағын оңтүстік қаласында велосипедтер мен электрониканы жөндеу шеберханасын ашты. Оларда жеті мысық және бір ит болған.

Әдеби мансап

Мишоль – 16 томдық поэзия жинағының авторы. Ол өзінің алғашқы кітабын, "Кодем Тафасти Рега" атты туындысын 18 жасында өз күшімен шығарды, бірақ кейіннен кітап дүкендеріндегі барлық даналарын жинап алып, жойды. Оның соңғы жарық көрген кітабы – "Mal'ach Hacheder" (Үй періштесі, Хакибуц Хамеухад). Оның "Таңдалған және жаңа өлеңдер" (2003, Хакибуц Хамеухад және Биалик институты) жинағы бүгінгі күнге дейін 13 мыңнан астам данада сатылды. Мишольдің өлеңдері Корин Аллал, Йехудит Равиц және Ори Лешман сияқты израильдік әртістер тарапынан музыкаға алынып, "Яншуфот" (Соулар, 2004) сияқты театрлық қойылымдарға бейімделді.

Тақырыптар

Хаим Гуридің айтуынша, Аги Мишольдің поэзиясы кең спектрлі: "Жақын және алыстағы флора мен фауна, түрлі-түсті әртүрлі пейзаждар, махаббат пен романтика, күшті эротизм, ашып көрсету мен жасыру, Холокосттан аман қалғандардың жалғыз баласы ретінде ең ауыр сынақтардан өткен өмірлік тәжірибе. Бұл – бай метафораларға толы және адамның жағдайын үнемі бағалайтын поэзия". Амос Оздың пікірінше, "Аги Мишольдің өлеңдері бір уақытта әңгіме айтуға, ән салуға және билеуге қабілетті. Мен олардағы керемет тосынсыйларға, нәзік және нақты қайғыға, сондай-ақ осы қайғыны жасырын қуанышпен толтырудың сырлы жолына ғашықпын". 2006 жылы Наоми Шихаб Най былай деп жазды: "Аги Мишольдің өлеңдері мүсілтеліп салмақталғандай. Оның адал ізгілік, қамқорлық және әдепті зиялылықтың үйлесімі терең сезімді қозғайды және жандандырады".

Марапаттар мен мойындау

2020 жылы Мишоль Израильдің жоғары білім беру институтына резидент-суретші ретінде қабылданды. 2019 жылдың наурыз айында Мишольге Збигнев Герберт атындағы халықаралық әдеби сыйлық табысталды. Сыйлықты тағайындау комиссиясының құрамына Украинадан Юрий Андрухович, АҚШ-тан Эдвард Хирш, Германиядан Майкл Крюгер, Испаниядан Мерседес Монтана және Польшадан Томаш Рожицкий кірді. 2018 жылы Мишоль әдебиет саласындағы өмірлік жетістіктері үшін Ньюман сыйлығын жеңіп алды. 2018 жылы Мишоль Бар-Илан университетінен «Холокосттан аман қалғандардың баласы ретінде жеке көзқарасымен Израиль мен оның халқының тарихын ашатын лирикалық поэзиясы үшін» (үшінші) құрметті доктор дәрежесін алды. 2017 жылы Мишольдің жеке әдеби мұрағаты Израильдің Ұлттық кітапханасына тапсырылды. 2016 жылы Мишоль Вейцман ғылым институтынан (екінші) Honoris Causa PhD дәрежесін алды. Вейцман институтының сайтында айтылғандай, «Оның туындылары нақты және поэтикалық дәлдік пен оқырмандарға қолжетімділік арасындағы сирек кездесетін тепе-теңдікті қамтамасыз етеді, күнделікті тіл мен жаргонды жаңаша лингвистикамен үйлестіреді. Ирония мен юморға толы, өте жекелеген өлеңдері бір мезгілде терең адамгершілік түйсіктерді ұсынады». 2014 жылы Мишоль итальяндық Premio Lerici Pea Golfo dei Poeti сыйлығын алды, бұрын бұл сыйлық Семус Хини, Адунис және Евгений Евтушенкоға берілген болатын. 2014 жылы Мишольге Тель-Авив университеті «Израильдің ең белгілі және жақсы көрілетін ақындарының бірі ретінде мойндалып, Израиль мәдениетін байытуға қосқан үлкен үлесі үшін» құрметті докторлық дәрежесі (Doctor Philosophiae Honoris Causa) табысталды. 2007 жылы Мишоль әдебиет саласы бойынша Долицкий сыйлығын алды. 2002 жылы Мишоль Ехуд Амихай сыйлығын алды. 2000 жылы Мишоль Кугель әдеби сыйлығын жеңіп алды. 1995 жылы Мишоль Израиль премьер-министрінің сыйлығын жеңіп алды.