Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәстүрлі консерватизм, негізінен Ұлыбританияда
Traditionalist conservatism, primarily in UK
Ұлыбританияда және басқа елдерде жоғары торизм – 16 ғасырда пайда болған торизмнің дәстүрлі ескі түрі. Жоғары торилердің көзқарасы мен Консервативтік партияның жаңашыл бағыттары кейде қақтығысқа түседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, 18 ғасырдың соңындағы консерватизм, Уигтерден Эдмунд Берк, Ли Мунро және Уильям Питт кіші тұлғаларынан бастау алады. Бұл Якобитизммен байланысты болған "жоғары" немесе легитимистік торизмнен айқын ажыратылатын шешімді қадам болды. Эндрю Хейвуд жоғары торизмді дәстүрлі иерархиялық және патриархалдық қоғамды қазіргі заманғы бостандық пен теңдікке қарағанда бағалауымен, сондай-ақ дәстүрлі ақсүйекті буржуазиядан және сауда немесе еңбек арқылы мәртебесіне жеткендерден жоғары мәдени үлгі ретінде қарауымен жаңа феодалдық деп сипаттады. Экономикалық тұрғыдан алғанда, жоғары торилер көбінесе 1960 жылдары пайда болған неолиберализм мен неоконсерватизмге қарағанда, әкелік тори корпоративизмі мен протекционизмді ұнатады.
In the United Kingdom and elsewhere, High Toryism is the old traditionalist conservatism which is in line with the Toryism originating in the 16th century. High Tories and their worldview are sometimes at odds with the modernising elements of the Conservative Party. Historically, the late eighteenth century conservatism derived from the Whig Edmund Burke, Lee Munro and William Pitt the Younger marks a watershed from the "higher" or legitimist Toryism that was allied to Jacobitism. High Toryism has been described by Andrew Heywood as neo feudalist in its preference for a traditional hierarchical and patriarchal society over modern freedom and equality, as well for holding the traditional gentry as a higher cultural benchmark than the bourgeoisie and those who have attained their position through commerce or labour. Economically, High Tories generally tend to prefer paternalistic Tory corporatism and protectionism over the neo liberalism and neo conservatism that emerged in the 1960s.
Тарихи
Сегізінші ғасырдағы жоғары торилер төмен салық салуды жақтады және тұрақты армияға, кеңейіп келе жатқан империя мен флотқа, сондай-ақ теңіз саудасына вигтердің қолдауын сынады. Бұл қолдаудың басты себебі – 1692 жылы енгізілген жаңа ағылшын жер салығының есебінен осылардың қаржыландырылуы немесе субсидиялануы еді. Діни мәселелерде жоғары торилер көбінесе «Шіркеу қауіпте» деген тудың астына бірікті, жоғары шіркеулік англиканизмді артық көрді, ал көптегендері құпия түрде якобиттікке қолдау көрсетті. Сэр Роберт Уолпол мен Уильям Питт-ұлының ұзақ және жемісті виг премьерліктері және Ганновер әулетінің сақталуы пікірлердің біртіндеп өзгеруіне алып келді, бұл қазір «Виг тарихы» деп аталады. Бұл өзгеріс 1760 жылдардан бастап Джон Стюарт, 3-ші Бут графы мен Уильям Питт кішінің премьерліктерінде көріне бастады. 1798 жылғы Жер салығын мәңгілікке сақтау туралы заң сол салықтың әсерін азайтты, бірақ 1832 жылғы реформа туралы заң жер иелерінің жеңілдіктерін шектеді. Виктория патшайымының тұсында жоғары торилер енді империя мен флотты қолдады және премьер-министрлер лорд Дерби мен лорд Солсбери осы көзқарастың бейнесі болды.
The High Tory view in the eighteenth century preferred lowered taxation and deplored Whig support for a standing army, an expanding empire and navy, and overseas commerce. The main reason was that these were paid for or subsidised by the new English Land Tax that had started in 1692. On religious issues, the High Tories usually rallied under the banner of "Church in Danger", preferred High church Anglicanism, and many covertly supported Jacobitism. The long and generally productive Whig premierships of Sir Robert Walpole and William Pitt the Elder, and the continuance of the Hanoverian dynasty caused opinions to change gradually in line with what is now called "Whig history". The change was noticeable from the 1760s with the premierships of John Stuart, 3rd Earl of Bute and William Pitt the Younger. The Land Tax Perpetuation Act 1798 reduced the impact of that tax, though the landed gentry's privileges were reduced by the Reform Act 1832. In the reign of Queen Victoria High Tories now supported the empire and navy, and were personified by the Prime Ministers Lord Derby and Lord Salisbury.
Қазіргі заманғы
Жоғары торилер тарихи жер иелері мен аристократияның құндылықтарын, олардың асыл тұқымдылығын және бүкіл қоғамға, соның ішінде төменгі таптарға қатысты міндет сезімі мен жауапкершілікті ұстанады. Жеке кәсіпкерлікке қарсы болмаса да, олар қазіргі заманғы коммерциялық бизнес-кластың құндылықтарын жоққа шығарады, оны жеке басының, тежелмейтін өзімшілдік пен ашкөздіктің ізденуі деп санайды, бұл қоғамдық бірлікті жояды және діни немесе жоғары мәдени құндылықтарды ескермейді. Олардың басты мақсаты – дәстүрлі, тамырланған қоғам мен өмір салтын сақтап қалу, бұл дәстүрге қазіргі заманғы капитализм де, мемлекеттік социализм де қауіп төндіреді. Жоғары тори сонымен қатар Whig, либералдық және неоконсервативті жекелей өмір сүруге қарама-қайшы, күшті, өзінен-өзі дамыған қоғамды қолдайды. Дисраэлидің ықпалымен және Балфур сияқты көшбасшылармен көрнекті болған бір ұлт консерватизмі әлеуметтік келісімді жақтайды, ал оның жақтаушылары әр түрлі мүдделерді қорғайтын топтар мен сыныптар арасындағы үйлесімділікті сақтайтын әлеуметтік институттарды қолдайды. XX ғасырдан бері ағылшынның жоғары тори көзқарастарының мысалдары – романшылар Эвелин Во және Энтони Пауэлл, ақын Т. С. Элиот, философ сэр Роджер Скрутон және сэр Джон Биггс Дэвисон, Лорд Амери, сэр Джон Хейдон Стоукс, Алан Кларк, Енох Пауэлл және сэр Питер Тапселл сияқты парламент мүшелері. Жоғары торизмнің жетекші ықпалды тобы, мүмкін, Консервативті дүйсенбі клубы болды, оны лейбористік партияның премьер-министрі Гарольд Уилсон "Тори партиясының ар-ожданы" деп сипаттады; алайда, 1980-ші жылдардың басынан бері бұл топқа дәстүрлі жоғары торилерге қарсы болған Тэтчершілдердің басымдығы орнады. The Spectator журналы қазіргі заманғы жоғары торизммен байланысты. Қазіргі заманғы Ұлыбританияның Консервативтік партиясындағы жоғары тори фракциясы – Cornerstone тобы.
High Tories prefer the values of the historical landed gentry and aristocracy, with their noblesse oblige and their self imposed sense of duty and responsibility to all of society, including the lower classes. Whilst not against private enterprise, they do however reject the values of the modern commercial business class which they see as a pursuit of individualistic, unchecked selfishness and greed that destroys a sense of community and holds no regard for religious or high cultural values. Their focus is on maintaining a traditional, rooted society and way of life, which is often as much threatened by modern capitalism as by state socialism. A High Tory also favours a strong organic community, in contrast to Whig, liberal and neoconservative individualism. One nation conservatism, as influenced by Disraeli and epitomised in leaders such as Balfour, favoured social cohesion, and its adherents support social institutions that maintain harmony between different interest groups and classes. Examples of English High Tory views from the twentieth century onward would be those of the novelists Evelyn Waugh and Anthony Powell, poet T. S. Eliot, philosopher Sir Roger Scruton and Members of Parliament such as Sir John Biggs Davison, Lord Amery, Sir John Heydon Stokes, Alan Clark, Enoch Powell, and Sir Peter Tapsell. The leading pressure group of High Toryism was possibly the Conservative Monday Club, described by Labour Prime Minister Harold Wilson as "The Conscience of the Tory Party"; however, since the early 1980s, the group has been dominated by the Thatcherite wing which opposed traditionalist High Tories. The journal The Spectator is associated with modern High Toryism. The modern High Tory faction within the British Conservative Party would be the Cornerstone Group.
Орналасуы және діни көзқарасы
"Жоғары тори" АҚШ-тағы дәстүрлі консерваторларға, әсіресе Республикалық зерттеу комитетіндегілер сияқты палеоконсерваторларға ұқсас. Канадада "Қызыл тори" термині бұрын "Жоғары тори" сияқты мағынаны білдірген, бірақ қазір Канада консервативтік партиясының орталық қанатымен байланысты. "Жоғары торизмді" және басқа да халықаралық саяси бағыттарды салыстыру қиын және сенімсіз. "Жоғары тори" – тек саяси термин ғана емес, ол мәдениет пен өмір салтын сипаттау үшін де қолданылады. "Жоғары тори" дінді және жоғары мәдениетті құрметтеуі тиіс. Он тоғызыншы ғасырға дейін "Жоғары торилер" көбінесе жоғары шіркеу англикандықтары болып, католиктерге қарсы күшті ұстанымдар білдірген. Алайда, он тоғызыншы ғасырдың соңынан бастап және жиырмасыншы ғасырда олар көбінесе англо-католицизммен және дәстүрлі католицизммен байланысты болды. "Жоғары торизм" сондай-ақ аграризммен және джентльмендік қасиеттермен де байланысты.
A "High Tory" bears some resemblance to traditionalist conservatives in the United States, particularly paleoconservatives, such as those within the Republican Study Committee. In Canada the term Red Tory used to mean something like a High Tory, although it is nowadays associated with the moderate wing of the Conservative Party of Canada. It is difficult and unreliable to make comparisons between High Toryism and other political dispositions internationally. "High Tory" has been more than just a political term; it is also used to describe a culture and a way of life. A "High Tory" must have an appreciation of religion and high culture. Before the nineteenth century, High Tories tended to be high church Anglicans and strongly anti Catholic. However, since the late nineteenth century and increasingly in the twentieth century, High Tories have often been associated with anglo Catholicism and traditionalist Catholicism. High Toryism is also associated with agrarianism and gentlemanly virtues.