Кіріспе
Роман: Оноре де Бальзак Illusions perdues ағылшын тілінде, Lost Illusions - француз жазушысы Оноре де Бальзактың 1837 және 1843 жылдар аралығында жазған сериялық романы. Ол үш бөлімнен тұрады, ол провинциялық Францияда басталады, содан кейін Парижге көшіп, ақырында провинцияларға оралады. Бұл кітап Бальзактың тағы бір ұлы романы - "Рабольез" (1842 жылы шыққан "Қара қой") - Париж мен провинцияларда орын алған оқиғаларға ұқсайды. Ол "Кешелік комедия" сериясындағы "Аудан өмірінің көріністері" сериясының бір бөлігін құрайды.
Illusions perdues — in English, Lost Illusions — is a serial novel written by the French writer Honoré de Balzac between 1837 and 1843. It consists of three parts, starting in provincial France, thereafter moving to Paris, and finally returning to the provinces. The book resembles another of Balzac's greatest novels, La Rabouilleuse (The Black Sheep, 1842), that is set in Paris and in the provinces. It forms part of the Scènes de la vie de province in La Comédie humaine.
Өмірбаян
Романның басты кейіпкері Люсьен Шардон журналист болып жұмыс істейді, ал оның досы Дэвид Сешар баспагер. Бұл екі мамандықты Балзак та білген. 1826 жылы Бальзак Парижде баспа бизнесін бастаған, ол 1828 жылы банкротқа ұшырады. Оның тәжірибелері Дэвид Сешардың жұмыс өмірін сипаттауға әсер етті. Бальзак 1836 жылы La Chronique de Paris газетін сатып алып, 1840 жылы La Revue Parisienne газетін құрды, екеуі де банкрот болды. Оның бірнеше романдары газеттерде сериялы түрде жарияланды, бірақ ол жиі баспагерлермен келіспеушіліктерде болды. Ол сондай-ақ Шарль Августин Сент-Бёв және Жюль Жанин сияқты сыншылардың газеттерде қатал пікірлерін алды. Бальзак "La Peau de chagrin" атты еңбегінде баспасөзді сынға алды, кейіннен 1842 жылы "Париж баспасөзінің монографиясы" атты баспасөзді сынға алды.
Екі жақтылық
Бальзак Парижде де, Ангулемде де барлық нәрсенің екі жақтылығын растайды, мысалы, Люсьен де Рубенпре кейіпкері, оның тіпті екі тегі бар; Дэвид Сешардың көрнекті досы, нотариус Пети Клод, ол өзіне емес, клиентіне қарсы әрекет етеді; заңдық есептер (есептер) - бұл фантастикалық есептер (фантастикалық әңгімелер); театр, ол өмір сүреді; жоғары қоғам да; абыс Карлос Эррера - жалған діни қызметкер, ал шын мәнінде қылмыскер; Киелі Рухқа қарсы күнә, Лусьен өзінің адам ретінде нағыз адалдығын тастап, қайын ағасының қолтаңбасын жасады және тіпті өзін-өзі өлтіруді ойлайды.
Аңыздық стратегиялар
(1) Illusions perdues қазіргі заманғы әлемге түсініктеме болса да, Балзак тарихи-саяси астарында тұспа-тұс. Оның кең әлеуметтік фондындағы суреті әлдеқайда дәл. (2) Illusions perdues бірнеше темптік өзгерістерді қолданады. Тіпті II бөлімнен ІІІ бөлімге ауысуы да - бұл астанадағы өмір мен провинциядағы өмір арасындағы қарама-қайшылықтың үстінде ғана. Адам мінез-құлқының барлық жерде бірдей заңдары қолданылады. Адамның құлдырауы журналистің жебелі ұрысынан немесе заңның баяулап тұншықтыратын айла-шарғыларынан болуы мүмкін. (3) Ең бастысы, "Күзең" романында Бетт Балзак in medias res техникасын қолданған алғашқы романдар жазушылардың бірі болды. Illusions perdues романында бұл туралы ерекше мысал бар, романның ІІ бөлімі ІІІ бөлімде жалғасатын кеңейтілген флешбекке алғы сөз ретінде қызмет етеді. 4) "Жаралы аңыздар" деген кітапта Ф. Левстің "Пьер Горио" атты еңбегінде қарсылық білдірген "өте жоғары және төмендеу", "өте күшті" және "романтикалық риторика" деген тұжырымдар бар. Кейіпкерлер мен көзқарастар екі жаққа бөлінеді. Лусьен мен Дэвид, өнер мен ғылым, Лусто мен d'Arthez, журналистика мен әдебиет, Париж мен провинциялар және т.б. арасындағы күшті және мүмкін жасанды қарама-қайшылық бар. Бұл поляризация мелодрамалық деңгейге жетеді, өйткені Балзак "намыстылық" пен "әдептілік" арасындағы моральдық айырмашылықтарды көрсетеді. Корали - құлаған әйел, Ева - күш пен тазалықтың періштесі. Алайда Бальзак Коралидің Люсьенге деген махаббатын құтқарушы тазалықтың бір түрі, "ашу" және "бұрақтылық" деп сипаттаған. Осылайша, ол мелодрамалық құрылым арқылы қарама-қарсылықтардың негізгі ұқсастығын атап көрсетеді. (5) Готика романы (Отранто қамалы, Удольфоның құпиясы, Монах) арқылы баяндамалық көркем әдебиетке енгізілген мелодрама "Жынылған иллюзиялар" жазылған уақытта әдебиетте кең таралған. Джейн Остин оны Нортангер аббатлығында сатирикалық түрде сипаттайды. Евгений Сю оны үнемі қолданатын. Illusions perdues-тегі оқиғалар - бұл мүмкін емес кездейсоқтық; Лусьен, Коралидің жерлеу шығыстарын төлеуге тырысып, оның денесі әлі суық болмаған кезде әдепсіз махаббат әндерін жазады; және deus ex machina (немесе Satanas ex machina?) романның соңында Геррераның бейнесі түрінде. (6) Comédie humaine-дің барлық негізгі шығармалары сияқты, Illusions perdues әлеуметтік байланысқа назар аударады. Махаббат байланысында, Люсьенмен қарым-қатынасында Корали өмір береді: оның махаббаты қасиетті қасиетке ие. Оның дүниелік болмысы балаға өлім әкеледі. Басқаша айтқанда, ол - құлаған да, қайта тірілген де әйел, ол қандай көзқараспен қарастырылғанына байланысты. Ангулемнің қолайсыз ортасында мэм де Баргетон абсурдты көк шұлық; Парижге ауыстырылғаннан кейін ол дереу "метаморфозаға" ұшырап, жоғары қоғамның шынайы азаматы болып табылады. Люсьеннің еңбектерінің құндылығы бар ма, жоқ па, әлеуметтік заңдар ең бастысы, бұл ол тым кеш болғанша түсінбейді. (7) Дональд Адамсонның айтуынша, "Illusions perdues" - бұл "халық сипатының дамуын ашатын Bildungsroman емес, әлемнің құпия жұмыстарының ашылуы".
Жалғасы
Бұл романның табысы Бальзакқа төрт бөлімнен тұратын жалғасын жазуға ықпал етті, Splendeurs et misères des courtisanes (1838-1847 жылдары бөліп жарияланды). Illusions perdues және Splendeurs et misères des courtisanes - La Comédie humaine романдары мен әңгімелерінің бір бөлігі. Бұл романдар мен әңгімелердің сериясы Бальзактың француз қоғамын Бурбон қалпына келтіру және шілде монархиясы (1815-1848) кезеңінде суреттейді. 2011 жылдың сәуірінде Балзактың романынан әсер алған сол есімді балетті Большой балет сахналады. Оның хореографиясын Алексей Ратманский жасаған, ал 2014 жылы Париждегі Гарнье сарайында ашылды. Француздық фильмнің адаптациясы, Жоғалған иллюзиялар, 78-ші Венеция кинофестивалінде көрсетіліп, 2021 жылдың 20 қазанында жарық көрді. Оны Ксавье Джанноли режиссерлік етті және Лусьен ду Рубенпре ролімен Бенджамин Воазинді, сондай-ақ Джерард Депардье, Сесиль де Франс және Ксавье Доланды қосатын актерлік құрамды ойнады. Полин Бейльдің сахналық бейімделуі, 2021 жылдың қыркүйек айынан қазан айына дейін Париждегі Бастилия театрында орындалды.
Ағылшын тіліндегі аудармалары
Кэтрин Прескотт Вормели (Робертс Бр., 1893) екі томда: Жоғалған иллюзиялар: Екі ақын; Ева мен Дэвид және Париждегі провинциялардың ұлы адамы. Элен Неке (Дж. М. Дент, 1897) екі томда: Жоғалған иллюзиялар: Екі ақын; Ева мен Дэвид және Париждегі көрнекті провинциал. Кэтлин Рейн (Джон Леман, 1951). Жоғалған иллюзиялар. Герберт Дж . Хант (Пингвин, 1971). Жоғалған иллюзиялар. Реймонд Н. Маккензи (Миннесота университеті, 2020). Жоғалған иллюзиялар.