Кіріспе

1993 жылы Диана Уинн Джонстың фантастикалық романы. «Далемарктың тәжі» – 1993 жылы Диана Уинн Джонстың жазған фантастикалық романы. Бұл «Далемарк квартетінің» төртінші және соңғы кітабы. Онда жаңа патша билігімен Солтүстік және Оңтүстік Далемаркты қайта біріктіруге тырысатын топтың басынан өткен оқиғалар баяндалады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кітап екі параллель уақытта өтеді; қазіргі Далемарк және Митт (Суға батқан Аммет) мен Морилдің (Карт және Квиддер) заманы, шамамен 200 жыл бұрын. Жақында Оңтүстіктен қашып, Солтүстік Далемаркта Морилмен кездескен Митт, 200 жылдан бері бос тұрған Далемарк тағына мұрагер табу үшін күреске түсіп, көптеген күшті күштердің арасындағы қақтығыстарға тартылады. Қазіргі Далемарктан келген Мейвен қыз, патшалық әулетті қалпына келтіруге көмектесу үшін сиқыр арқылы өткенге оралады. Ежелгі Далемаркта, Мейвеннің егіздей ұқсас, Далемарк патшаларының тікелей ұрпағы Норет Онесдатер, өзінің королева болу жолында оны қолдау үшін адамдарды шақырады. Алайда, ізбасарларымен кездесуге барар алдында ол жоғалып кетеді. Мейвен оны ауыстыруға тағайындалады, ол Нореттің ізбасарларын басқарып, таққа құқығын дәлелдейтін төрт нышанды жинап, баршаны өзі Норет екеніне сендіруі керек, сонымен қатар ауада құпия дауыстарды естиді. Мейвен, бұрынғы кітаптардан таныс кішкентай топпен бірге Далемарк патшалығының ежелгі тәжін іздеуге шығады: Морил, Митт, Навис Хаддсон (Оңтүстіктен келген босқын ақсүйек, қараңыз, Суға батқан Аммет), Венд (ежелгі сиқыршы-әнші Танаморил, Осфамерон немесе Ырғақ: қараңыз, Сиқырлы жамылғылар), және Әнші Хестефан (кейін зұлым Кэнкрединнің адамы және Нореттің қатылушысы болып шығады). Олар тәжді Далемарк құдайындай күшті Бірден алғанда, оны Мауэн емес, Митт алады. Жаңа патша ретінде Митт Амил (Бірдің құпия есімдерінің бірі) деген атқа ие болып, Далемаркты Ұлы Амил ретінде қайта біріктіруді және жаңадан құруды жалғастырады. Мейвен өзінің уақытына оралады, бірақ оны зұлым Кэнкредин қуалайды, ол оның өткендегі жоспарларын құлатқаны үшін өлтіруге тырысады. Бұл Мейвен орналасқан ғимаратқа жасалған бомбалық қауіп ретінде көрінеді. Митт, енді біз өлмейтіндердің бірі екенін білеміз, бомба сарапшысы ретінде пайда болып, жерді дірілдетуші құдайдың "күшті атын" айту арқылы Кэнкрединді жояды. Митт кетіп, Мейвенге онымен байланысу үшін төрт жыл күту керектігін хабарлайды, мүмкін ол үйленуге жеткілікті жасқа келгенше. Мұны естіген Мейвен төрт жыл тым ұзақ деп шешіп, оны іздеуге шығады. "The Crown" кітабы Dalemark сериясына ерекше қосымша, өйткені бұрынғы кітаптардағы кейіпкерлердің көпшілігі мүлдем басқа қырынан көрінеді, бұл міндетті түрде жағымды емес. Хильдрида Навис, Ханнарт графы Керил және әнші-сиқыршы Осфамерон (Венд ретінде көрінеді) кітапта олардың жағымсыз мінез-құлқының жақтарын көрсетеді.

Негізгі кейіпкерлер

Мейлбридвен Сингер, Мейвен деп аталады, қазіргі заманғы 13 жасар қыз. Ол Митттің Далемарктағы дәуіріне, жаңа патшаны іздеуге қатысу үшін сиқырмен жіберіледі, себебі ол патша тағына басты үміткер Норет Онесқызына ерекше ұқсайды. Митт Альхаммитсон, «Суға батқан Амметтің» батыры, Оңтүстіктен Солтүстікке қашып, Далемарк тәжін іздеуге қатысады және Біреу (The One) оны Далемарк жаңа патшасы деп тағайындайды. Митт Амил есімін қабылдайды, ол Біреудің құпия есімдерінің бірі, және Ұлы Амил ретінде танылады – Далемаркты біріктіріп, қайта құрған патша. Биффаға үйленеді. Морил Клененссон (толық аты – Осфамерон Танаморил Клененссон), әкесінен мұра еткен сиқырлы квиддердің күшін керемет нәтижелермен пайдалануды үйренген, өте талантты саяхатшы әнші. Ол «Кәрте мен Квиддерде» Оңтүстіктен қашу кезінде де, ал осы кітапта Далемарк тәжін іздеу кезінде де осы қабілетін көрсетеді. Навис Хаддсон, Оңтүстік Далемарктағы Голланд графы Хаддтың кіші ұлы және Хилдрида мен Йненнің (Суға батқан Аммет) әкесі. Ол Солтүстікке қашып, Далемарк тәжін іздеу кезінде ұйымдастырушылық және әскери дағдыларын көрсетеді. Далемарк біріктірілгеннен кейін Ұлы Амил оны Кернсбург герцогы етіп тағайындайды. Бұл жаңа лауазым Навистің патшалықтағы барлық графтардан жоғары тұруын қамтамасыз етеді. Венд, Мейвеннің әкесі үшін жұмыс істейтін құпия адам. Венд Мейвенді өткенге жібереді, онда оның өткен нұсқасы Норет Онесқызын іздеу кезінде күзету үшін онымен бірге саяхаттайды. Венд – шын мәнінде Нореттің әкесі және Өлмейтін Ақсақалдардың бірі: Дак, Мадж Маллард, Осфамерон және Танаморил – оның барлық аттары, ал оның лақабы – Саяхатшы.

Кіші әріптер

18 жасар Норет – "Бірінің қызы" деп өзін таныстыратын және Далемарк тағына талапкер екенін мәлімдейтін қыз. Норетті граф Хенданың бұйрығымен әнші Хестефан өлтірген кезде, Венд Мэйвенді өткенге жіберіп, екеуінің тым ұқсас болуын пайдаланып, Нореттің орнын толтырады. Норет кітаптың басында ғана Миттпен кездесіп, Кингсбургке аттанатынын айтады, бірақ оның өмір жолы сюжеттің басты қозғаушы күші болып табылады. Алк, бұрынғы заңгер және Солтүстік Дэйлс графтығындағы Аберат графшасының күйеуі. Дене бітімі алып, Алк өзінің уақытын бу машиналарын ойлап табуға арнайды және, дерлік жеке күшімен, Далемаркта өнеркәсіптік революцияны бастайды. Алк жасаған пойыздер ежелгі жасыл жолдармен жүреді – бұл ежелгі Далемарк патшасы Херн жасаған ұлы инженерлік жетістік. Биффа (Энблиттың қысқартылған түрі), Гардейл құқық мектебіндегі Хилдрида Нависқызының (Суға батқан Аммет) досы, өте ірі денелі және тапқыр қыз. Митт патша Амил болғаннан кейін оған үйленеді және Энблит патшайымы атанды (аңызға толы "Әдемі Энблит" емес). Хестефан – Карт пен Квиддерден келген саяхатшы әншілердің бірі. Далемарк тәжін іздеуге шәкірті, жас әнші Морил Кленненссонмен бірге қатысады, бірақ Кенкрединнің адамы болып, Норет Онесқызын өлтіру арқылы мақсатына опасыздық жасайды. Хилдрида Нависқызы (Хилди) – оңтүстік графының кешірімсіз және мақтанғақ немересі, Митт пен оның әкесі Навис (Суға батқан Аммет) қашқаннан кейін Солтүстікке келіп қоныстанған. Бұл кітапта ол Гардейл құқық мектебінің студенті ретінде шағын эпизодта көрінеді, оны Далемарк тәжін іздеуге байланысты жасалған қастандықтардың бөлігі ретінде Ханнарт графы Керил ұрлап әкету қаупі төндіреді. Хилди Биффаның отбасылық шаруашылығында жасырынып, Далемарк біріккеннен кейін Амил оны қасиетті аралдардың сақшысы етіп тағайындайды. Килан Керилссон – қазіргі Адон, Ханнарт графы Керилдің ұлы және мұрагері. Морил мен Бридпен бірге Солтүстікке келді. Килан әкесінің кейбір әрекеттерімен келіспейді және Керилдің Митт пен Навистің мінез-құлқына бақылау жасау үшін ұстап отырған Йненді босатуға көмектеседі. Ол таққа үміткер, бірақ Ханнартты мұраға алуға көбірек қуанады. Инен Нависон – Навистің ұлы және Хилдидің мейірімді кіші інісі. Ол да таққа үміткер, бірақ адалдығының арқасында жарыстан ерте шығып қалады. Далемарк біріккеннен кейін, Инен патша Амилдің бас адмиралы болып тағайындалады және бірнеше бу кемелерін жобалайды.

Өлмейтін

Бір (Адон, Амил, Орет), мәңгіліктердің ең күштісі. "Сөздіктер" романында оның немересі Танаки оны босатқаннан кейін, Бір Канкрединді елден түбірлі жоюға ант берді. Канкредин – Бірдің билігі мен орнын басып алуға ниеттенген зұлым сиқыршы. Осы кітапта Канкредин Мейвеннің жылқысы кейпінде киініп, Далемаркта монархияны қайта орнатуға кедергі келтіруге тырысады, Мейвенге Бір болып көрініп, болашақ король Митті өлтіруге мәжбүрлеуге ұмтылады. Ценнорет (Танаки, Тоқымашы), аңызға толы әйел-сиқыршы, Адонның екінші әйелі Маналиабридтің анасы және Далемарктың өткенінің, қазіргісінің және болашағының тоқымашысы. Ценнорет – "Сөздіктер" романындағы Танаки. Ескі Аммет (Альхаммит, Йиньнен, Жер сілкіндіруші), ең көне мәңгіліктердің бірі. Жер сілкіндіруші Оңтүстіктен (Суға батқан Аммет) қашу кезінде Митке сиқырымен көмектесе бастады және Далемарк тәжін іздеу мен зұлым Канкрединге қарсы шайқас кезінде де көмектесуін жалғастырды.