Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Өліп кеткен сүтқоректілерге ұқсас жануарлар туысы.
Extinct genus of mammaliamorphs
Тритилдон (грекше "үш қырлы тіс" деген мағынада) – тритилдонттардың өліп кеткен туысы, цинодонт терапсидтерінің ең жетілген тобының бірі. Олар ерте юра және, мүмкін, кейінгі триас кезеңдерінде динозаврлармен бірге өмір сүрген. Олар сүтқоректілермен көптеген қасиеттерімен ортақ болғандықтан, бір кезде жалпы скелет құрылысы бойынша сүтқоректілерге жатқызылған. Бірақ, олардың амниоттардың қаңқа қалдықтарын және ерекше бас сүйегі құрылымын сақтап қалғандықтан, бұл көзқарас өзгерді. Тритилдондар қазір сүтқоректі емес синапсидтер саналады.
Tritylodon (from the Greek for "three cusped tooth") is an extinct genus of tritylodonts, one of the most advanced group of cynodont therapsids. They lived in the Early Jurassic and possibly Late Triassic periods along with dinosaurs. They also shared many characteristics with mammals, and were once considered mammals because of overall skeleton construction. That was changed due to them retaining the vestigial amniote jawbones and a different skull structure. Tritylodons are now regarded as non mammalian synapsids.
Сипаттамалары
Егер қазір тритилдонды көрсек, ол үлкен кеміргіш сияқты көрінер еді. Олардың ұзындығы шамамен болған, бірақ нақты салмағы белгісіз. Олардың тамақ шайнау әдісі – төменгі тістері жоғарғы тістеріне қарай сырғанап, ұнтақтау арқылы жүзеге асырылған, бұл да кеміргіштерге тән еді. Төменгі тістері шығыршықтарға ұқсас, ал жоғарғы тістері осы қозғалысқа қатысты өте жақсы үйлесетін ойықтардан тұрды. Ауыздың алдыңғы бөлігінде қалған тістерінен бөлек үлкен кескіш тістері болды. Ауыз жабылғанда, кескіш тістері сыртқа шығып, жартылай көрінетін. Аяқтары сүтқоректілер сияқты денесінің астында орналасқан, ал бұрынғы терапсидтерде аяқтары жайылып тұратын. Бұл жануарлар жер қазғыш болған; иықтың, алдыңғы аяқтардың және үлкен кескіш тістерінің құрылымы осыны көрсетеді. Олар кескіш тістерін көмілген өсімдіктерді қазып шығару үшін пайдаланған. Олардың тамақтану әдісі мен тістерінің пішіні тритилдондардың негізінен шөпқоректі болғандығын көрсетеді (бірақ кейбір тритилдонтидтердің тамақтануында әртүрлі диеталарға бейімділігінің белгілері байқалады, ал кеміргіштер сияқты қазіргі аналогтар тістеріне қарағанда көбірек нәрлі тамақпен қоректенуге бейім). Тритилдонттардың барлығы, оның ішінде тритилдондар да жылы қанды немесе эндотермиялық болған. Плаценталық емес сүтқоректілердің көпшілігі сияқты, оларда эпипубтық сүйектер болды, бұл тік жүруге көмектескенімен, іштің кеңеюіне кедергі келтіріп, ұзақ жүктілікке шыдауға мүмкіндік бермейтін. Олар қазіргі заманғы марсупиалдар мен монотремалар сияқты личинкаларды туғызған.
If a living Tritylodon were to be seen today, it would look a lot like a large rodent. They were about long but there is no certainty about the exact weight. Their method of chewing food, a grinding motion with the bottom teeth sliding against the top teeth, resembled that of rodents as well. The bottom teeth were much like a set of cusps and the top teeth were a set of matching grooves that matched perfectly allowing this motion. There were large incisors at the very front of their mouth separated by a gap from the rest of the teeth. The incisors would stick out and remain slightly visible when the mouth was closed. The legs were directly beneath the body like mammals, unlike the earlier therapsids with sprawling limbs. These animals were burrowers; the structure of the shoulder, front limbs, and large front incisors show this. They used their incisors to help dig and unearth buried plants. The way they ate and the shape of their teeth demonstrate that Tritylodons were probably primarily herbivorous (though some tritylodontids show evidence of more omnivorous diets, and modern analogues like rodents tend to be more omnivorous than their dentitions lead on). Any of the Tritylodonts including Tritylodon were warm blooded or endothermic. Like most non placental mammalimorphs, it had epipubic bones, aiding in its erect gait but preventing the expansion of the abdomen, making it unable to go through prolonged pregnancy and instead give birth to larval young like modern marsupials and monotremes.