Жаңа күрделілік: Музыкалық инновациялар мен нотацияның өзгешелігі

Кіріспе

Жаңа күрделілік – бұл, ең алдымен, музыкалық материалдың барлық өлшемдерінде бір уақытта жүріп жатқан эволюциялық процестердің күрделі, көп қабатты өзара әрекеттесуін іздейтін композиторларға қолданылатын атау.

Шығу тегі

Көбінесе атональды, өте абстрактты және дыбыста диссонансты болса да, Жаңа Күрделілік музыкасы күрделі музыкалық нотацияны талап ететін техникаларды қолданумен ерекшеленеді. Бұл кеңейтілген техникаларды, күрделі және көбінесе тұрақсыз текстураларды, микротоналдылықты, өте үзілісті мелодиялық контурды, күрделі қабатталған ырғақтарды, текстураның күрт өзгеруін және тағы басқаларын қамтиды. Бұл, сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі сериалдық композиторлардың музыкасына қарағанда, композиторлардың поэтикалық түсініктерге жиі сүйенуімен сипатталады, бұл көбінесе жеке туындылар мен туынды циклдерінің атауларында көрінеді. Жаңа Күрделілік атауының шығу тегі белгісіз; оны тапқандардың арасында композитор Найджел Осборн, бельгиялық музыкатанушы Гарри Халбрейх және британдық-австралиялық музыкатанушы Ричард Туп бар. Туп өзінің «Жаңа Күрделіліктің төрт қыры» атты мақаласымен осы бағыттың тұжырымдамасын қалыптастырды; Туптың мақаласы төрт композитордың (Ричард Барретт, Крис Денч, Джеймс Диллон және Майкл Финнисси) еңбек әдістері мен композицияларының дыбысы тұрғысынан жекелігін, сондай-ақ олардың біртұтас «ойлау мектебін» құрамайтынын көрсетеді. Ұлыбританияда, әсіресе Suoraan және кейіннен Ensemble Exposé ансамбльдерінің ықпалымен, «Жаңа Күрделілік» композиторларының туындылары біраз уақыт бойы Ұлыбританиядан тыс композиторлардың, соның ішінде Ксенакистің және Фельдманның, сондай-ақ Кларенс Барлоу, Ханс Йоахим Хеспос және Хайнц Холлигер сияқты алуан түрлі тұлғалардың туындыларымен бірге қойылатын болды. Брайан Фернихоу мен Майкл Финниссидің оқыту еңбегі осы бағыттың қалыптасуына шешуші болғанымен, бастапқы қолдау британдық мекемелерден емес, континенттік Еуропадағы жаңа музыканың орындаушылары мен насильдеушілерінен, әсіресе Дармштадт жазғы курстарында Фернихоу 1984-1992 жылдар аралығында композиция курстарын үйлестіргенде келді. Фернихоудың «Трансцендентальдық этюдтер» атты сопрано мен камералық ансамбльге арналған ән циклі Жаңа Күрделілік музыкасында кездесетін көптеген ерекшеліктерді көрсетеді. Орындау және үйрену қиындығынан басқа, питч лексикасы микротонды кеңінен пайдаланады – бұл жағдайда, тең темпераментті ширек тонды. Сонымен қатар, онда бірнеше қабатқа орналасқан, ерекше пропорциядағы көптеген туплеттер бар. Динамика, артикуляция және ойнау техникасында, соның ішінде гобойдағы мультифоника, дауысқа арналған глоттальды тоқтатулар және флейтадағы клавишаны шерту сияқты техникаларда, кейде нотадан нотаға дейін жылдам өзгерістер болады. Ричард Туптың сөзіне сүйенсек, бірінші әндегі гобой бөлімінің ырғағы бес күрделілік деңгейімен қатаң жүйемен анықталады, олардың әрқайсысы өзінің сандар циклімен басқарылады.

Though often atonal, highly abstract, and dissonant in sound, New Complexity music is most readily characterized by the use of techniques which require complex musical notation. This includes extended techniques, complex and often unstable textures, microtonality, highly disjunct melodic contour, complex layered rhythms, abrupt changes in texture, and so on. It is also characterized, in contrast to the music of the immediate post–World War II serialists, by the frequent reliance of its composers on poetic conceptions, very often implied in the titles of individual works and work cycles. The origin of the name New Complexity is uncertain; amongst the candidates suggested for having coined it are the composer Nigel Osborne, the Belgian musicologist Harry Halbreich, and the British Australian musicologist Richard Toop, who gave currency to the concept of a movement with his article "Four Facets of the New Complexity"; Toop's article emphasizes the individuality of four composers (Richard Barrett, Chris Dench, James Dillon, and Michael Finnissy), both in terms of their working methods and the sound of their compositions, and demonstrates that they did not constitute a unified "school of thought". In the UK, particularly at the instigation of ensembles Suoraan and later Ensemble Exposé, works by "New Complexity" composers were for some time frequently programmed together with then unfashionable non UK composers including Xenakis and Feldman, but also such diverse figures as Clarence Barlow, Hans Joachim Hespos, and Heinz Holliger. Although the British influence, via the teaching efforts of Brian Ferneyhough and Michael Finnissy, was decisive in the origins of this movement, initial support came not from British institutions but rather from performers and promoters of new music in continental Europe, particularly at the Darmstädter Ferienkurse where Ferneyhough coordinated the composition courses from 1984 to 1992. Ferneyhough's Etudes Transcendantales, a song cycle for soprano and chamber ensemble, demonstrates many traits found in New Complexity music. In addition to being generally difficult to learn and perform, the pitch vocabulary makes heavy use of microtones—in this case, equal tempered quarter tones. It also contains many tuplets of unusual ratios which are nested in multiple layers. Rapid changes, sometimes from note to note, happen in dynamics, articulation, and playing technique, including techniques such as multiphonics on the oboe, glottal stops for the voice, and key clicking for the flute. According to Richard Toop, the rhythm for the oboe part in the first song is almost totally determined by a strict system with five stages of complexity, each governed by its own cycle of numbers.

Халықаралық таралу

1997 жылға қарай, Жаңа күрделілікпен байланысты композиторлар Солтүстік Америка, Еуропа және Австралияға тараған, географиялық тұрғыдан шашыраңқы халықаралық қозғалысқа айналды. Олардың көпшілігі Дармштадт курстарымен байланысы аз болды және стильдері мен техникалары жағынан бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленді. Бұл, осы эстетикалық бағытқа қызығушылық танытқан композиторлардың ұлттық құрамының алуандығында, осы музыкаға ансамбльдердің халықаралық қызығушылығында және Джеймс Диллон, Клаус Стеффен Махнкопф және Брайан Фернихоу сияқты педагогтардың Германия мен АҚШ-тағы ықпалында көрінеді. Қозғалыстың халықаралық таралуының бір мысалы – 1995 жылдан 2006 жылға дейін композитор Вольфрам Шуриг басшылығымен өткен Bludenzer Tage zeitgemäßer Musik фестивалі. Фестивальде көптеген басқа да композициялық бағыттар ұсынылса да, бұл онжылдық бойы Жаңа күрделілікпен байланысты композиторларды қолдауымен ерекшеленді және көп жағдайда Дармштадтер Ferienkurse-нің осы композициялық бағыттағы жетекшілік орнын иеленді. Оның халықаралық сипаты Солтүстік Америкадан шақырылған көптеген композиторлардың қатысуынан көрінеді: олардың ішінде Мексикадан Игнасио Бака Лобера, АҚШ-тан Аррон Кэссиди, Франклин Кокс, Крис Мерсер, Стивен Такасуги және Марк Осборн бар. Қозғалыспен әртүрлі деңгейде байланысы бар көптеген жеке орындаушылар бар, олардың ішінде флейтисттер Нэнси Раффер мен Лиза Селла, гобойшылар Кристофер Редгейт пен Питер Вил, кларнетшілер Карл Росман, Эндрю Спарлинг және Майкл Норсворти, пианиношылар Август Арнон, Джеймс Клаппертон, Николас Ходжес, Марк Кнуп, Мэрилин Нонкен, Марк Гассер, Эрмис Теодоракис және Ян Пейс, скрипкашылар Миеко Канно мен Марк Мензиес, виолончельшілер Франклин Кокс, Арне Дефорс және Фридрих Гауверки. Жаңа күрделілік туындыларын орындаумен танымал бірнеше ансамбльдер де бар, мысалы, Arditti Quartet, JACK Quartet, Ensemble Exposé, Thallein Ensemble, Ensemble 21, Ensemble SurPlus және ELISION Ensemble. Әсіресе Фернихоу мен Диллонның шығармаларын еуропалық ансамбльдердің кең ауқымы қабылдады, олардың ішінде ensemble recherche, Ensemble Accroche Note, Nieuw Ensemble және Ensemble Contrechamps кіреді.

By 1997, the composers associated with the New Complexity had become an international and geographically disjunctive movement, spread across North America, Europe, and Australia, many of them with little connection to the Darmstadt courses, and with considerable divergence amongst themselves in styles and techniques. This can be seen in the range of nationalities of composers interested in this aesthetic direction, the international interest of ensembles in this music, and the impact of teachers such as James Dillon, Claus Steffen Mahnkopf, and Brian Ferneyhough in both Germany and the United States. One example of the international spread of the movement can be found in the Bludenzer Tage zeitgemäßer Musik during the leadership of the composer Wolfram Schurig from 1995 to 2006. Although numerous other compositional directions were represented as well, this festival was prominent during this decade for its support of composers associated with the New Complexity, in many respects replacing the Darmstadter Ferienkurse in leadership in this compositional direction. The international nature of its programming is clear from a large number of composers invited from North America; these included Ignacio Baca Lobera from Mexico and Aaron Cassidy, Franklin Cox, Chris Mercer, Steven Takasugi, and Mark Osborn from the United States. There are various individual performers who have become to varying degrees closely associated with the movement, among them flautists Nancy Ruffer and Lisa Cella, oboists Christopher Redgate and Peter Veale, clarinettists Carl Rosman, Andrew Sparling and Michael Norsworthy, pianists Augustus Arnone, James Clapperton, Nicolas Hodges, Mark Knoop, Marilyn Nonken, Mark Gasser, Ermis Theodorakis, and Ian Pace, violinists Mieko Kanno and Mark Menzies, cellists Franklin Cox, Arne Deforce and Friedrich Gauwerky. A number of ensembles are also known for performing New Complexity works, such as the Arditti Quartet, JACK Quartet, Ensemble Exposé, Thallein Ensemble, Ensemble 21, Ensemble SurPlus, and ELISION Ensemble. Works by Ferneyhough and Dillon, in particular, have been taken on by a wider range of European ensembles, including ensemble recherche, Ensemble Accroche Note, the Nieuw Ensemble, and Ensemble Contrechamps.