Кіріспе

Неміс марксистік белсенді, саясаттанушы және заңгер (1900-1954) Франц Леопольд Нойман (23 мамыр 1900 2 қыркүйек 1954) - неміс саяси белсенді, батыс марксистік теоретик және еңбек заңгері, ол жер аударылу кезінде саясаттанушы болды және нацизмге теориялық талдау жасағаны үшін танымал болды. Ол Германияда және Ұлыбританияда оқыды, ал мансабының соңғы кезеңін АҚШ-та өткізді, онда ол 1943 жылдан 1945 жылға дейін Стратегиялық қызметтер кеңсесінде жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нойман "Руф" деген код атымен Кеңес Одағы үшін тыңшы болды. Эрнст Френкель және Арнольд Бергстрайсермен бірге Нейман Германия Федеративтік Республикасындағы қазіргі заманғы саяси ғылымның негізін қалаушылардың бірі болып саналады.

Ерте өмір

Нойман 1900 жылы 23 мамырда Германия империясының Силезия аймағындағы Катовицте (Катовице) еврей отбасында дүниеге келген. Студент кезінде Нойман 1918 жылғы қараша революциясын қолдап, Социал-демократиялық партияға (СДПК) қосылды. Нейман Франкфурт-на-Майн қаласындағы Социалистік студенттер қоғамын ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды, онда 1918 жылы ол Макс Хоркхаймердің Нью-Йорктегі Әлеуметтік зерттеулер институтында болашақ әріптесі Лео Лёвенталмен кездесті. Бреслауда (қазіргі Польшадағы Вроцлав), Лейпцигте, Росток пен Франкфурт-на-Майнеде Нейман заңгерлік мамандықтарын оқыды және 1923 жылы жазалау теориясының әдісі туралы диссертациямен докторлық дәрежесін алды. Оның басты мақсаты - социалистік теорияға қайшы келетін либералды индивидуализмді социалистік қабылдауды түсіндіру болды. Степенін алған академиялық жаттығуда ол қажетті деп санайтын әлеуметтанушылық зерттеуді жүзеге асыруға тырыспады, бірақ сол кездегі неоканттық пікірталастардағы алдын ала философиялық мәселелерді қарастырды. Алайда, құндылық философиясын қарастырған кезде ол либералды және социалистік аргументтердің тең дәрежеде жарамды екендігіне және социалистік бағыттың жазалау мәселесінде дәйектіліктен ауытқуы саяси тұрғыдан ақталатынын және тек саяси басқаруға ғана бағынышты екендігіне көз жеткізді. Осылайша, бұл өте күрделі жаттығу оның өмір бойы келіссөздер арқылы шешімдер қабылдауына байланысты, тіпті олар теориялық тұтастықтан ерекшеліктерді қамтыса да. Бұл жерде бастысы - мұндай ауытқулардың салдары жиынтық болмау керектігіне назар аудару керек еді", - деді ол Веймардағы социалистік қозғалыстың келісімдері туралы қорытындыға келгендей.

Еңбек құқығы және әлеуметтік демократия

Нойман 1925-1927 жылдары реформашы еңбек құқығының теоретигі Уго Синцгеймердің заң қызметкері және көмекшісі ретінде белсенді болды. Ол оны Франкфурт университетіне қарасты кәсіподақ академиясында оқытушы ретінде де жұмысқа алды. Веймар жылдары Нейманның саяси бағыты Социал-демократиялық партияның жұмысшы қанатына қатысты. 1928 жылдан 1933 жылға дейін Берлинде Эрнст Френкельмен серіктестікке отырып, еңбек құқығына маманданған адвокат, кәсіподақтардың өкілі және осы инновациялық салада қысқаша және мақалалар мен техникалық кітаптарды жариялады. 1932-1933 жылдары ол Социал-демократиялық партияның жетекші адвокаты болды және басты Социал-демократиялық газетті басып тастауға қарсы нацистер бас тартқан қысқаша жариялады. Ұлттық социалистер билікті қолға алғаннан кейінгі апталарда Нойманға қамауға алынуы мүмкін екендігі туралы ескертілді және ол Англияға қашты. Ол Лондон экономика мектебінде Харольд Ласкидің және Франкфурттағы бұрынғы социология профессоры Карл Маннхаймның оқуларын оқыды. Ол екінші докторлық дәрежесін заңның үстемдігінің тарихи дәуірінің өркендеуі мен құлдырауы туралы зерттеумен алды. Ласкидің ұсынысы бойынша Нойман 1936 жылы Франкфурт әлеуметтік зерттеулер институтында (Женева мен Парижде бірнеше жылдан кейін Нью-Йорктегі Колумбия университетінде жер аударылды) жұмыс істеді, бастапқыда әкімші және заң кеңесшісі, кейін ғылыми қызметкер, бірақ ол директор Макс Хоркхаймер бастаған топта Фридрих Поллок пен Теодор Адорно сияқты жақсы қалыптасқан емес. Ол Нью-Йорк жылдарында институттың ұлттық социализм туралы пікірталастарына қатысты. Алайда оның нацистік режим туралы зерттеулері Институттың тексеру процедураларын қарамай жазылған. Нейман институттың антисемитизмді зерттеу үшін Америка еврей комитетінің қолдауына ие болуына көмектесуде маңызды рөл атқарды.

Америкадағы жер аударылу

Нейман өзінің академиялық беделін американдық ғалымдар арасында 1942 жылы "Бегемот: Ұлттық социализмнің құрылымы мен практикасы" атты еңбегімен қол жеткізді. Ұлт-социалистік билік тек жұмысшы қозғалысын жек көру арқылы біріктірілген билік топтарының арасындағы күресінің нәтижесі болып табылады және нацистік Германияда тәртіп пен болжамдылыққа бағдарланған заманауи саяси құрылымның мағынасында мемлекет жоқ. Осы шеңберде Нойман ішкі күрестегі басты әлеуметтік компонентті сипаттау үшін көптеген марксистік талдау құралдарын қолданды. Бегемот жас әлеуметтанушы К. Райт Миллзге қатты әсер етті. Оның тезистері туралы пікірлер әртүрлі болған кезде, оның неміс дереккөздерін меңгеруі және бай эмпирикалық құжаттамасы Американың саяси ғалымдарының қолдауына ие болды және кітап оның кейінгі университет мансабына жол ашты. Бегемоттың қабылдануы Институттың басшылығы өзінің қызметін ұстап тұруға қаржылай қабілетсіз екенін мәлімдегеннен кейін, Ньюманның Вашингтондағы соғыс уақытындағы мансабының негізін қалады. 1943 жылдың алғашқы айларына дейін Нойман Экономикалық соғыс жөніндегі кеңестің жартылай кеңесшісі болып қызмет етті, сауда үлгілерін зерттеуді жүргізді. Содан кейін ол ОСС-тің зерттеу және талдау бөлімшесінің Орталық Еуропалық бөлімшесінің меңгерушісінің орынбасары болды, көптеген жас американдық профессорлар арасында, Вашингтонға тағайындалды. Бұл лауазым оған Институттың бірқатар қызметкерлерін орналастыруға мүмкіндік берді, оларды Хоркхаймердің негізгі тобы жұмыстан шығарды. Ол нацистер туралы құпия есептерді ОСС-ке дайындауға ықпал етті, кейіннен ол бір томдықта жарияланды. Нацистік Германия туралы құпия есептер: Франкфурт мектебінің соғыс күш-жігеріне қосқан үлесі. Нейманның досы, совет тыңшысы Пол Массинг, Нейманның ОСС-тің Ресей департаменті үшін кеңес экономикасы туралы зерттеу жүргізгенін айтты деп Мәскеуге хабарлады. 1943 жылдың сәуірінде АҚШ-тағы кеңестік тыңшы және Василий Зарубиннің әйелі Элизабет Зарубина Нейманмен кездесті: "Зарубина алғаш рет (Нейманмен) кездесті, ол бізге оның қолынан келетін барлық деректерді беруге уәде берді. (Нойманның) айтуынша, ол америкалық елшілердің көптеген баяндамаларын алып отыр және Германияға қатысты материалдарға қол жеткізе алады". Нейманның құпия аты "Руф" болды. Франц Нойман Зарубинамен алғашқы кездесуінде толықтай ынтымақтастық жасауға уәде берді, сол жылдың соңында америкалық азамат болғаннан кейін ол құпия ақпаратты беруге асықпайтын сияқты. 1944 жылдың қаңтар айының басында Мәскеуге жіберілген бір меморандумда Нейманның және оның достары Пол мен Хеде Массингтің арасындағы әңгімелесу туралы айтылған. Нойман: "Мен ойымды өзгерткен жоқпын. Егер шынымен маңызды нәрсе болса, мен сізге бірден хабарлаймын". Нейман, Герберт Маркузе және Отто Кирхаймер көптеген жобалар бойынша жұмыс істеді, соның ішінде Германиядағы саяси үрдістерді талдау. Олар "нацистік және антинацистік топтар мен жеке тұлғаларды анықтау үшін арнайы тағайындалды; біріншісі соғыс қылмыстары туралы сот талқылауында жауапқа тартылуы керек еді, содан кейін төрт Ұлы держава арасында келіссөздер жүргізілді, ал екіншісі соғыстан кейінгі қайта құруда ынтымақтастыққа шақырылды. Ол өзінің бастапқы материалдарын ресми және әскери барлау есептеріне, босқындармен кең ауқымды сұхбаттарға, сондай-ақ арнайы барлау агенттері мен Еуропадағы байланыспен байланыстырды; оның міндеті оған жеткен барлау мәліметтерінің сенімділігін бағалау және олардың бәрін Рейхтің күшті және әлсіз жерлерін біріктірілген талдау ретінде жинау болды. " (Катц, 1980: 116) деп аталады. 1944 жылдың соңында Нойман, Маркузе және Кирхаймер болашақ оккупациялық билік органдары үшін материалдарды, соның ішінде нацизмнен арылу туралы нұсқаулықты дайындаумен айналысты. Бұл күш-жігердің көпшілігі соғыстың соңында басталған "салқын соғыс" саясатының басымдықтарымен маңызды емес болды. Нейман 1945 жылдың қыркүйегіне дейін Вашингтон қызметінен бөлініп, OSS бастығына соғыс қылмыстарын тергеуге дайындықта көмектесті. Сот процестері басталар алдында Нейман Вашингтонға оралып, Мемлекеттік департаментінде Орталық Еуропа бюросында қызмет атқарады.

Нюрнберг, Берлин, Нью-Йорк

Бас прокурор Роберт Х. Джексонның басшылығымен Нюрнберг соғыс қылмыстары трибуналының қызметінде Нойман Нюрнбергтегі жиырма екі айыпталушы мен әртүрлі нацистік ұйымдарға талдау жасады. 1945 жылдың қыркүйек айының ортасынан бастап Нейманның тобы басқа OSS әріптестерімен бірге тергеу мен құжат талдауына жауапты материалдар дайындады және қадағалауды жүргізді. Уильям Джозеф Донован бастапқыда Нейманға нацистік режимдегі яһудилерден басқа да діни қуғын-сүргінді зерттеуді тапсырды. Есепте "қылмыстық жауапкершілікті анықтау проблемасы" туралы талдау прокурорлық стратегияға ықпал етті. Бұл ой христиан шіркеулеріне қарсы қабылданған шаралар Ұлттық социализмнің ажырамас бөлігі екенін көрсету болды. Ол сондай-ақ, белгілі бір іс-әрекеттің қай жерде жасалғанына байланысты, іс-әрекеттер неміс немесе халықаралық құқық тұрғысынан қылмыстық деп танылуға тырысты. Баяндамада Веймар конституциясының негізгі баптары "Ұлттық социалистік режим ешқашан ресми түрде күшін жоймады, олар қол сұқпады және әлі де теориялық тұрғыдан күшінде тұр" деп мәлімделген. Бұдан басқа, "дін бостандығы қағидасын құрметтеу" нацистік режимнің әртүрлі ресми саясаттағы мәлімдемелерінде және әртүрлі "национал-социалистік мемлекеттің актілерінде, әсіресе 1933 жылғы 20 шілдедегі Конкордта" қайталанып отырды. Діни қуғын-сүргін туралы материал осы агенттіктердің адамзатқа қарсы қылмыстарды нацистік бас жоспардың ажырамас бөлігі ретінде қалай жасағаны туралы кең мағынада орналастырылған, оның Германиядағы идеологиялық бақылау мен тоталитарлық билікті жою арқылы нақты және ықтимал қарсылық көздерін жою және нығайту туралы сөз байласуы. Бұл материалдар осы агенттіктерді қылмыстық ұйым деп таныған дәлелдердің бір бөлігі болды. Нейманның тобы жазғандай, нацистік заговоршылар христиан іліміне қайшы келетін нанымдар мен тәжірибелерді насихаттап, шіркеулердің халыққа, әсіресе Германия жастарына ықпалын жоюға тырысты. Олар Германиядағы христиан шіркеулерін жоюды мақсат етіп, соған сәйкес нацистік институттар мен нацистік нанымдарды алмастыруға тырысты және өз мақсаттарына қарсы деп санаған діни қызметкерлер, дін қызметкерлері мен монахтар ордендерінің мүшелерін қудалау бағдарламасын жүзеге асырды және шіркеу мүлкін тәркіледі. Христиан шіркеулерін қуғын-сүргінге баса назар аудару яһудилерге қарсы әлдеқайда қиратушылық әрекеттерге емес, төрт партиялық айыптаудың стратегиялық және саяси шешімі болды. Сондай-ақ, Нойман ең жауапты айыпталушы Герман Герингтің жеке жауапкершілігін егжей-тегжейлі баяндаған айыптаудың алғашқы жобасын қайта қарауды тапсырды. Нейман неміс соғыс қылмыскерлерін неміс соттарының алдында Веймар заңдарына сәйкес соттау керек деп санайды. Ваймар Социал-демократиялық партиясының басқа да үмітсіз ардагерлері сияқты, Нойман соғыстан кейінгі кезеңде радикалды және біріктірілген еңбек және социалистік қозғалысқа үміттенген, бірақ ол Берлиндегі өзінің бұрынғы партиялық серіктестерінің пікірін тез қабылдады. Коммунистердің Кеңес Одағына бағынуы Социал-демократиялық партияның тәуелсіз бағытты ұстануын талап етті. Ешкім де оның 1944 жылы бірнеше ай бойы белгілі "Венона" парақшасында кеңес "шпионы" ретінде аталған адам болуы мүмкін әрекеттері мен оның жазбалары немесе қоғамдық әрекеттері арасында қандай да бір байланыс бар екенін ұсынған емес. Нейманның кейбір оқиғалар туралы мәлімет алуы саяси себептермен маңызды деп тапқанын дәлелдейтін дәлелдер бар, бірақ бұл кеңестердің жоспарларымен көп байланысы жоқ. Ол кезде ол әсіресе америкалықтардың Германияның діни, әскери және экономикалық орталарындағы жеке бейбітшілікке мүдделі элементтермен мүмкін болатын қарым-қатынастары туралы жақсы хабардар болды. 1948 жылы Ньюман Колумбия университетінде саяси ғылым профессоры болды және Берлин еркін университетін құруға көмектесті. Ньюман Колумбияда жоғары бағаланған және Рокфеллер Қорының саяси теорияны американдық университеттердегі саяси ғылымның құрамдас бөлігі ретінде нығайту әрекеттерінде маңызды рөл атқарған. Ол қазіргі саяси және әлеуметтік өзгерістерге сай келетін демократиялық теорияны әзірлеуге тырысқан бірнеше мақалалар жариялады. Бұл жоба аяқталмай қалғанмен, ол диктатура, билік және бостандық туралы маңызды зерттеулерге үлес қосты. Оның пікірінше, қазіргі заманғы диктатураларды зерттеу демократияға қауіп төндіретін қауіптерді ашып көрсетті, ол қазіргі қоғамға орын алған алаң...

Неміс тілі

(Неміс тілінен аударма) 1936 жылғы докторлық диссертациясының "Құқық мемлекетінің басқаруы: бәсекелестік қоғамда саяси теориялар, құқықтық жүйе және әлеуметтік фон арасындағы қарым-қатынасты зерттеу", Лондон экономика мектебі, 1936)

Пайдаланылған әдебиеттер

Матиас Айзер және Дэвид Штрекер, Франц Л. Нейман: Билік конституциясы, сын шоқжұлдыздары 10.2. (2003 жылдың маусымы) Барри М. Кац, Қаруларды сынға алу: Франкфурт мектебі соғысқа аттанады. "Заманауи тарих журналы" 59 (1987 жылғы қыркүйек). Барри М. Кац, Шетелдік барлау (Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1989). Саяси теория мен Гитлер режимі. "Еуропалық саяси теория журналының" арнайы саны, III.2 (2004). Дэвид Кеттлер, "Үй ішіндегі режимдер, заңның үстемдігі және демократиялық әлеуметтік өзгерістер". (Қозғалысты және нормаларды өзгерту том. 3) қараңыз. Берлин және Кембридж М.А.: Галда және Вильх Глиенеке 2001. Майкл Нойман, "Құқық үстемдігі". Этиканы саясаттастыру. Ашгейт Философиядағы жаңа сыншыл ойлау. 2002 жыл. Рольф Виггерхаус, Франкфурт мектебі, Кембридж, Массачусетс, МТИ баспасы, 1994. Еуропалық соғыс қылмыстары туралы сот процестері: Инге С. Нойман жинаған және түсіндірген библиография. Қосымша материалдарды Лондонның Винер кітапханасы ұсынды. Редакторы: Роберт А. Розенбаум. Баспасөз: Нью-Йорк, Халықаралық бейбітшілік үшін Карнеги қорының қоры, 1951. Мартин Джей, "Диалектикалық қиял". Франкфурт мектебінің және Әлеуметтік зерттеулер институтының тарихы 1923 1950 ж. Литтл Браун және компания, Канада. 1973 жыл. С. Райт Миллс, Билік, саясат және адамдар. Нью-Йорк, 1963 жыл. Уильям Э. Шейерман, "Құқық үстемдігі қоршау астында", Беркли, Калифорния: Калифорния университеті баспасы 1996. Аллен Вайнштейн мен Александр Васильев, "Құқықлы орман: Сталин дәуірі Америкадағы кеңестік тыңшылық" (Нью-Йорк: Рэндом Хаус, 1999), с. 249 51, 254, 261. Бұл - бірден бір адам.