Кіріспе

Садид-уд-Дин Мұхаммед Ибн Мұхаммед Ауфи Бухари (1171 1242) (سدید الدین محمد عوفی), лакаб Ноур-уд-Дин деген атпен де белгілі, парсы тарихшысы, филологы және жазушысы.

Өмірбаян

Бұхарада туған Ауфи ислам пайғамбары Мұхаммедтің серігі Абд әл Рахман ибн Ауфтан (654 ж. қайтыс болған) тараған деп мәлімдеді. Әуфи біраз уақыт бойы Қарақхандық Усман ибн Ибрахимнің қызметінде болған, ол оны хат-хабарды (диван е енша) басқаруға тағайындаған. Ауфи Самарқанды 1204 жылға дейін тастап кеткен. Кейіннен ол уақытының көп бөлігін Гуридтердің сарайында өткізді. Ол өзінің алғашқы ұлы шығармасын, ежелгі патшалар мен ақындардың өлеңдерінен тұратын Lubab ul Albab, сол кездегі Мултанның билеушісі болған Әмір Насируддин Қобажеге (ناصرالدین قباجه) (1227 ж. қайтыс болды) арнады. Оның екінші үлкен еңбегі "Джауами әл-хикаяты" Делидің гурид әмірінің уәзирі атында жазылған. Ол Шәмсуддин Илтутмиш (Алтамаш) (1211-1236) тұсында өмір сүрген, ол Дели сұлтандығының үшінші мұсылман түркі сұлтаны болған. Кітап оның министрі Әбу Саид Жүнайдидің ұлы Низам әл Мүлк Мұхаммедке арналған. Бұл екеуі оның бүгінгі күні қалған жалғыз еңбектері. Оның "Түркістан иелерінің тарихы" атты еңбектері мен "Материяның қасиеттері туралы" атты кітабы, екеуі де басқа жерде көрсетілген, енді жоқ. Оның Мадайих әл-Сұлтанның кішкентай бөлігі қалды.

Шығармалары

Lubab ul Albab (Жүректердің жүрегі, لباب الالباب), 1220 жылы басылып шыққан. Әл-Фарж ба'д-үл-Шудат (Қиындықтан кейінгі қуаныш, الفرج بعد الشدة), 1226 жылы аударылған. Жауами әл Хикаят (Әңгімелер жинағы және дәстүрлердің жарығы, جوامع الحكايات و لوامع الروايات), 1228 жылы жарық көрді.