Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер туысы, барлық Ovis түрлері
Genus of mammals
all Ovis species
Ovis – қайырмалы тұқымдастар (Bovidae) отбасының Caprinae тайыншасына жататын сүтқоректілер туысы. Оның жеті өте әлеуметтік түрі қой немесе қойшалар деп аталады. Үй қойлары осы туыстың мүшелері және Орталық және Оңтүстік-Батыс Азияның жабайы муфлондарынан тараған деп саналады.
Ovis is a genus of mammals, part of the Caprinae subfamily of the ruminant family Bovidae. Its seven highly sociable species are known as sheep or ovines. Domestic sheep are members of the genus, and are thought to be descended from the wild mouflon of central and southwest Asia.
Терминология
Ана қойлар едік деп аталады, ал еркек қойлар қошқар деп, сирек жағдайда қаз немесе түп деп аталады. Мүйізсіз еркек қойлар – қада, ал жас қойлар – қозы деп аталады. Қойға қатысты сын есім – овин, ал қойлардың жиынтығы – топ немесе қауым деп аталады. Ірі топтар үшін «мал тобы» деген термин де кейде қолданылады. Үй қойларына қатысты көптеген арнайы терминдер бар.
Female sheep are called ewes, males are called rams or less frequently bucks or tups, neutered males are called wethers, and young sheep are called lambs. The adjective applying to sheep is ovine, and the collective term for sheep is flock or mob. The term herd is also occasionally used in this sense, generally for large flocks. Many specialist terms relating to domestic sheep are used.
Мінез-құлық
Қойлар әлеуметтік жануарлар және үйір болып тіршілік етеді. Бұл оларға жыртқыштардан сақтануға және суық ауа-райында бірігіп тұрып жылуға көмектеседі. Қой үйірлері жаңа жайылымдар іздеу және маусымдар ауысқанда қолайлы ауа-райы табу үшін үнемі қозғалуы керек. Әр үйірде, әдетте ересек қошқар, жетекші болып, қалғандары оның соңынан ереді.
Sheep are social animals and live in groups, called flocks. This helps them to avoid predators and stay warm in cold weather by huddling together. Flocks of sheep need to keep moving to find new grazing areas and more favourable weather as the seasons change. In each flock, a sheep, usually a mature ram, is followed by the others.
Жұптасу
Қойлардың жұптасуы еркектердің ескектерге (ұрғашы қойларға) ие болу үшін жарысуымен сипатталады. Еркек қошқарлардың әлеуметтік статусы еркектер арасындағы бәсекелестік арқылы белгіленеді, бұл "рут" деп аталады. Ұрғашылар дене мөлшері және мүйіздерінің өлшемі сияқты, ұрпақтарында қажет деп саналатын белгілі бір қасиеттеріне байланысты басым еркектерді таңдайды. Әдетте, ұрғашылар рут кезеңінен тыс уақытта еркектерден бөлек ұсталады, бірақ рут кезінде олар бірге болады. Ескектер (ұрғашы қойлар) жыныстық қызу кезінде басқа ескектерден оқшауланып, аз жылдамдықпен қозғалуы мүмкін. Рут кезіндегі ескектердің мінез-құлқы, рут емес кезеңдердегі мінез-құлқынан өзгеше болады. Бұл өзгерістер жем жеудің азаюымен, қоршаған ортаны бақылауға жұмсалатын уақыттың ұзаруымен және мінез-құлықтағы өзгерістердің көбеюімен сипатталады. Сондай-ақ, ескектердің қошқарлардың көрсетілімдеріне сәл сезімтал болатыны болжанады.
Mating in sheep is characterized by males competing for females in estrus. Social rank in rams is established by male male competition, known as the rut. Females select from dominant males based on sexually selected characteristics such as body size and horn size, as those traits are desirable in offspring. Females typically are separated from males outside the rut, but during the rut, females and males are found together. Females that are oestrous isolate themselves from other ewes, and may be less mobile. The rut is also linked with different ewe behaviour than during nonrutting periods. These changes are characterized by decreased feeding, increased time observing their surroundings, and increased behaviour changes. Ewes are also predicted to be slightly receptive to the displays of the rams.