Капитал қалыптасуы: макроэкономика, ұлттық есептер және қаржы экономикасы тұжырымдары
Capital formation
Капитал құралу: макроэкономика, ұлттық есептер, қаржы экономикасындағы маңызды ұғым. Елдің физикалық капиталының өсімі, таза инвестициялар туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Макроэкономика, ұлттық есептер және қаржы экономикасындағы ұғым
Concept in macroeconomics, national accounts and financial economics
Капитал құру – макроэкономика, ұлттық есептер және қаржы экономикасында қолданылатын ұғым. Кейде ол корпоративтік шоттарда да қолданылады. Оны үш түрлі жолмен анықтауға болады:
Capital formation is a concept used in macroeconomics, national accounts and financial economics. Occasionally it is also used in corporate accounts. It can be defined in three ways:
Біріншіден, ол ұлттық есептер статистикасында, эконометрияда және макроэкономикада қолданылатын нақты статистикалық ұғым, сонымен қатар таза инвестиция деп те аталады. Осы мағынада, ол есептік кезең ішінде елдің (немесе экономикалық сектордың) (физикалық) капиталына қосылған таза үлестің өлшеміне немесе есептік кезең ішіндегі жалпы физикалық капиталдың өсу мөлшеріне сілтеме жасайды. Бұл өлшемді алу үшін стандартты бағалау принциптері қолданылады. Сондай-ақ, ол экономикалық теорияда капитал жинақталуының қазіргі заманғы жалпы термині ретінде қолданылады, қалыптасқан жалпы "капитал қорын" немесе осы жалпы капитал қорының өсуін көрсетеді. Әлдеқайда кең немесе бұлыңғыр мағынада, "капитал құру" термині соңғы уақыттарда қаржы экономикасында жинақтауға, қаржы институттарын құруға, фискалдық шараларға, мемлекеттік қарыз алуға, капитал нарықтарын дамытуға, қаржы институттарын жекешелендіруге, екінші деңгейлі нарықтарды дамытуға қатысты қолданылады. Бұл жағдайда, ол меншіктегі немесе бақылаудағы капитал көлемін арттырудың кез келген әдісін немесе инвестициялық мақсаттар үшін капитал ресурстарын пайдаланудың немесе жұмылдырудың кез келген жолын білдіреді. Осылайша, капитал "инвестициялық мақсаттар үшін біріктіру" мағынасында түрлі жолдармен "құрылуы" мүмкін. Бұл кеңейтілген мағына статистикалық өлшеу тұжырымдамасымен де, экономикалық теориядағы тұжырымдаманың классикалық түсінігімен де байланысты емес. Оның орнына, ол 1990-шы және 2000-шы жылдардағы несиеге негізделген экономикалық өсім кезеңінде пайда болды, оған қаржы секторының қарқынды өсуі және экономикалық талқылауларда қаржы терминологиясын кеңінен қолдану ілесіп келді.
It is a specific statistical concept, also known as net investment, used in national accounts statistics, econometrics and macroeconomics. In that sense, it refers to a measure of the net additions to the (physical) capital stock of a country (or an economic sector) in an accounting interval, or, a measure of the amount by which the total physical capital stock increased during an accounting period. To arrive at this measure, standard valuation principles are used. It is used also in economic theory, as a modern general term for capital accumulation, referring to the total "stock of capital" that has been formed, or to the growth of this total capital stock. In a much broader or vaguer sense, the term "capital formation" has in more recent times been used in financial economics to refer to savings drives, setting up financial institutions, fiscal measures, public borrowing, development of capital markets, privatization of financial institutions, development of secondary markets. In this usage, it refers to any method for increasing the amount of capital owned or under one's control, or any method in utilising or mobilizing capital resources for investment purposes. Thus, capital could be "formed" in the sense of "being brought together for investment purposes" in many different ways. This broadened meaning is not related to the statistical measurement concept nor to the classical understanding of the concept in economic theory. Instead, it originated in credit based economic growth during the 1990s and 2000s, which was accompanied by the rapid growth of the financial sector, and consequently the increased use of finance terminology in economic discussions.
Ұлттық есеп статистикасында пайдалану
Ұлттық шоттарда (мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымының Ұлттық шоттар жүйесінде және Еуропалық есептер жүйесінде) жалпы капитал құралуы – бұл жалпы негізгі капитал құралуының (ЖНҚҚ) жалпы сомасы, қоймалардың таза өзгерісі, сондай-ақ бірлік немесе сектор үшін бағалы заттарды таза сатып алу мен сатудың арасындағы айырмашылықтың қосылған жиынтығы. Ұлттық есепте "жалпы капитал құралуы" есепті кезеңде (жыл немесе тоқсан) жасалған негізгі капиталға таза инвестициялардың, сақталған қоймалар құнының өсімі мен шетелге берілген несиелердің (таза) сомасына тең болады. Капитал, үнемдеулер инвестициялық мақсаттарға, әсіресе өндіріске инвестиция ретінде жұмсалғанда "құрылған" деп есептеледі. АҚШ-та капитал құралуының статистикалық өлшемдерін 1930 және 1940 жылдары Саймон Кузнец алғаш рет енгізді, ал 1950 жылдардан бастап Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауымен капитал ағынын өлшеу үшін жасалған стандартты есеп жүйесі көптеген елдердің үкіметтері тарапынан ресми түрде қабылданып алынды. Халықаралық Валюта Фонды (ХВФ) және Әлемдік Банк сияқты халықаралық ұйымдар жүйені жаңартуда маңызды рөл атқарды.
In the national accounts (e. g., in the United Nations System of National Accounts and the European System of Accounts) gross capital formation is the total value of the gross fixed capital formation (GFCF), plus net changes in inventories, plus net acquisitions less disposals of valuables for a unit or sector. "Total capital formation" in national accounting equals net fixed capital investment, plus the increase in the value of inventories held, plus (net) lending to foreign countries, during an accounting period (a year or a quarter). Capital is said to be "formed" when savings are utilized for investment purposes, often investment in production. In the US, statistical measures for capital formation were pioneered by Simon Kuznets in the 1930s and 1940s, and from the 1950s onwards the standard accounting system devised under the auspices of the United Nations to measure capital flows was adopted officially by the governments of most countries. International bodies such as the International Monetary Fund (IMF) and the World Bank have been influential in revising the system.
Әр түрлі түсіндірмелер
"Капитал қалыптастыру" және "инвестиция" терминдерін қолдану шатастыратын болуы мүмкін, себебі капиталдың өзі түсінігі әртүрлі жолмен қарастырылуы мүмкін. Біріншіден, капитал құру жиі жалпы "инвестицияның" өлшемі ретінде қарастырылады, яғни капиталдың инвестициялық мақсаттар үшін пайдаланылған және жинақ ретінде сақталмаған немесе тұтынылмаған бөлігі. Бірақ шындығында ұлттық есептерде жалпы капитал құру ұғымы тек "қаржылық емес активтердің капитал қорына қосылуы мен осы активтердің сатылуының" есептік құнына ғана қатысты. "Инвестиция" – бұл кең мағыналы ұғым, ол физикалық мүлік немесе қаржылық активтер сияқты барлық капитал активтеріне жасалған инвестицияларды қамтиды. Статистикалық мағынада капитал құруға акциялар мен облигациялар сияқты қаржылық активтер кірмейді. Екіншіден, капитал құру капитал жинақтау ұғымымен синоним ретінде қолданылуы мүмкін, яғни пайданы капитал активтеріне қайта инвестициялау. Бірақ "капитал жинақтау" қазіргі заманғы есептерде әдетте бухгалтерлік есеп ұғымы емес (бірақ оны кейде ХВҚ және Біріккен Ұлттар Ұйымының Сауда және Даму жөніндегі конференциясы қолданады), және ол байлықтың жинақталуы бір адамнан немесе мекемеден екіншісіне капитал активтерін қайта бөлу арқылы немесе капиталдың жалпы қорына таза қосым жасау арқылы жүзеге асуы мүмкін деген түсініксіздікті қамтиды. Капитал жинақтау өркендеуі мүмкін, сондықтан кейбір адамдар байысады, бірақ қоғамның барлығы кедейдейеді, ал таза капитал құру төмендейді. Басқаша айтқанда, пайда жалпы таза пайда болуы мүмкін немесе басқалардың жоғалтуы есебінен алынған пайданы жоюы мүмкін (немесе одан да көп), осылайша жиынтық пайданы теңестіруі (немесе одан асыруы) мүмкін. Үшіншіден, жалпы капитал құру жиі жалпы негізгі капитал құрумен синоним ретінде қолданылады, бірақ бұл қате, себебі жалпы капитал құру негізгі капиталдан басқа активтердің таза өсімін қамтиды (ол қор деңгейіндегі таза өсімді және шетелге берілген қаражаттың қалдығын да қамтиды). Капитал қалыптастыру шаралары бастапқыда материалдық капитал активтерін пайдалана отырып тауарлар мен қызметтерді өндіретін "нақты экономиканың" инвестициялары мен өсуінің суретін беру үшін жасалған. Бұл шаралар уақыт өте келе физикалық байлықтың өсуіндегі өзгерістерді анықтауға бағытталған. Алайда, халықаралық қаржы секторының өсуі бизнес инвестицияларының жүзеге асуында және капиталды қаржыландырудың ұйымдастырылуында көптеген құрылымдық өзгерістерді тудырды. Бұл өлшемдердің анықтамасына ғана емес, сонымен қатар экономистердің капитал құруды қалай түсіндіруіне де әсер етеді. Ұлттық есеп стандарттарының соңғы өзгерістері капитал көрсеткіштері мен көптеген басқа көрсеткіштерді бұрынғы деректермен толық салыстыру мүмкін емес етеді, егер ескі деректер сериясы жаңа түсініктер мен анықтамаларға сәйкес келу үшін қайта қарастырылмаса. АҚШ үкіметінің статистикалық қызметкерлері "Өкінішке орай, қаржы секторы ұлттық есептерде нашар өлшенетін секторлардың бірі" екенін ашық мойындады. Негізгі себеп – ұлттық есептер бастапқыда қаржылық емес (қаржылық талаптар түрінде) материалдық байлықтың өзгеруін есепке алу үшін жасалған.
The use of the terms "capital formation" and "investment" can be somewhat confusing, partly because the concept of capital itself can be understood in different ways. Firstly, capital formation is frequently thought of as a measure of total "investment", in the sense of that portion of capital actually used for investment purposes and not held as savings or consumed. But in fact, in national accounts, the concept of gross capital formation refers only to the accounting value of the "additions of non financial produced assets to the capital stock less the disposals of these assets". "Investment" is a broader concept that includes investment in all kinds of capital assets, whether physical property or financial assets. In its statistical meaning, capital formation does not include financial assets such as stocks and securities. Secondly, capital formation may be used synonymously with the notion of capital accumulation in the sense of a reinvestment of profits into capital assets. But "capital accumulation" is not normally an accounting concept in modern accounts (although it is sometimes used by the IMF and the United Nations Conference on Trade and Development), and contains the ambiguity that an amassment of wealth could occur either through a redistribution of capital assets from one person or institution to another, or through a net addition to the total stock of capital in existence. As regards capital accumulation, it can flourish, so that some people become wealthier, although society as a whole becomes poorer, and the net capital formation decreases. In other words, the gain could be a net total gain, or a gain at the expense of loss by others that cancels out (or more than cancels out) the gain in aggregate. Thirdly, gross capital formation is often used synonymously with gross fixed capital formation but strictly speaking this is an error because gross capital formation refers to more net asset gains than just fixed capital (it also includes net gains in inventory stock levels and the balance of funds lent abroad). Capital formation measures were originally designed to provide a picture of investment and growth of the "real economy" in which goods and services are produced using tangible capital assets. The measures were intended to identify changes in the growth of physical wealth across time. However, the international growth of the financial sector has created many structural changes in the way that business investments occur, and in the way capital finance is really organized. This not only affects the definition of the measures, but also how economists interpret capital formation. The most recent alterations in national accounts standards mean that capital measures and many other measures are no longer fully comparable with the data of the past, except where the old data series have been revised to align them with the new concepts and definitions. US government statisticians have admitted frankly that "Unfortunately, the finance sector is one of the more poorly measured sectors in national accounts". The main reason is that national accounts were at first primarily designed to capture changes in tangible physical wealth, not financial wealth (in the form of financial claims).
Жалпы және таза капитал құю
Экономикалық статистикада және есептемелерде капитал құру жалпы, яғни негізгі капиталдың тозуын (немесе "амортизацияны") ескермей бұрын, немесе таза, яғни "амортизация" сомасын ескергеннен кейін бағалануы мүмкін. Жалпы бағалау әдісі бойынша "амортизация" кәсіпорныңн жаңадан түскен табысының немесе байлығының бір бөлігі, демек кәсіпорныңн жаңа капитал құруының бір бөлігі ретінде қарастырылады. Таза бағалау әдісі бойынша "амортизация" – пайдаланылған немесе тозығы жеткен негізгі құралдарды ауыстыруға кеткен шығындардың өтемі болып табылады, оны инвестициялардың "шынайы" құнын анықтау үшін жалпы инвестиция көлемінен шегеру қажет; амортизация сомасы тозу, ескіру және т.б. салдарынан активтердің құн жоғалтуын өтеуге және тоқтатуға мүмкіндік береді. Үкіметтік салық жеңілдіктері мен бағалау мәселелеріне байланысты, кәсіпорындар есептейтін амортизация көбінесе капитал қорының құн жоғалтуын дұрыс көрсете бермейді. Сондықтан, статистиктер активтердің құны және олардың орташа пайдалану мерзімі туралы деректерге сүйене отырып, нақты амортизациялық шығындарды қайта бағалайды, осылайша "экономикалық амортизацияның" нақты өлшемдерін алуға болады.
In economic statistics and accounts, capital formation can be valued gross, i. e., before deduction of consumption of fixed capital (or "depreciation"), or net, i. e., after deduction of "depreciation" write offs. The gross valuation method views "depreciation" as a portion of the new income or wealth earned or created by the enterprise, and hence as part of the formation of new capital by the enterprise. The net valuation method views "depreciation" as the compensation for the cost of replacing fixed equipment used up or worn out, which must be deducted from the total investment volume to obtain a measure of the "real" value of investments; the depreciation write off compensates and cancels out the loss in capital value of assets used due to wear & tear, obsolescence, etc. Because of government tax incentives and valuation issues, depreciation charged by businesses is rarely a true reflection of the loss in value of their capital stock. Hence, statisticians often revalue actual depreciation charges according to data about asset values and average service lives of assets, in order to obtain measures of true "economic depreciation".
Тұрақты түгендеу әдісі
Экономиометрияда өнеркәсіптік сектордың немесе жалпы экономиканың физикалық капиталының құнын бағалау үшін жиі қолданылатын әдіс – мәңгілік инвентаризация әдісі (PIM) деп аталады. Белгілі бір капиталдың бастапқы қор құнынан бастап, барлық шамалар баға индексін пайдаланып тұрақты доллармен көрсетіледі, содан кейін қорға белгілі қосымшалар қосылады, ал белгілі сатылымдар мен тозу жыл сайын (немесе тоқсан сайын) алынып тасталады. Осылайша, белгілі бір кезеңдегі капиталдың өсуінің тарихи деректер тізбегі құрылады. Мұнда баға инфляциясының нақты деңгейі, тозудың реалистік ставкалары, физикалық капитал активтерінің орташа пайдалану мерзімі және т.б. туралы болжамдар жасалады. PIM қор құнын түрлі басқа да байланысты экономикалық көрсеткіштермен және тенденциялармен салыстырып, ең дәл және сенімді бағалау үшін одан әрі түзетулер енгізуге болады.
A method often used in econometrics to estimate the value of the physical capital stock of an industrial sector or the whole economy is the so called Perpetual Inventory Method (PIM). Starting off from a benchmark stock value for capital held, and expressing all values in constant dollars using a price index, known additions to the stock are added, and known disposals as well as depreciation are subtracted year by year (or quarter by quarter). Thus, an historical data series is obtained for the growth of the capital stock over a period of time. In so doing, assumptions are made about the real rate of price inflation, realistic depreciation rates, average service lives of physical capital assets, and so on. The PIM stock values can be compared with various other related economic variables and trends, and adjusted further to obtain the most accurate and credible valuation
Дау
Оқулықта макроэкономикалық анықтамалардың бір түрі бойынша капитал құру – «үй шаруашылықтары мен үкіметтерден бизнес секторға жинақ ақшаны аудару, нәтижесінде өнімнің өсуі мен экономикалық кеңею» (қараңыз, ақша айналымы). Мұндағы идея – жеке адамдар мен үкіметтер ақша жинап, содан кейін осы ақшаны жеке секторға инвестициялайды, ол одан да көп байлық жасайды. Дегенмен, бұл анықтама екі тұрғыдан дұрыс емес:
According to one popular kind of macro economic definition in textbooks, capital formation refers to "the transfer of savings from households and governments to the business sector, resulting in increased output and economic expansion" (see Circular flow of income). The idea here is that individuals and governments save money, and then invest that money in the private sector, which produces more wealth with it. This definition is however inaccurate on two counts:
Біріншіден, көптеген ірі корпорациялар корпоративтік өзін-өзі қаржыландыруға қатысады, яғни өздерінің резервтері мен бөлінбеген пайдасынан немесе басқа корпорациялардан алынған несиелер (немесе сатып алынған акциялар) арқылы қаржыландырылады. Басқаша айтқанда, оқулықтағы анықтама инвестициялық капиталдың ең ірі көзін – жеке адамдарды, отбасыларды немесе үкіметтерді емес, қаржы институттарын ескермейді. Әрине, қаржы институттарының «соңғы нәтижеде» көп бөлігі жеке тұлғаларға тиесілі, бірақ бұл қаражаттың аударылуына жеке тұлғалардың бақылауы аз, тіпті олар осы аударымды өздері жүзеге асырмайды. Көптеген жеке тұлғалар мемлекеттік секторды «меншік етеді» деудей, корпорацияны «меншік етемін» дей алмайды. Джеймс М. Потерба (1987) АҚШ-та корпоративтік жинақтаудағы өзгерістердің үй шаруашылықтарының жинақтауындағы өзгерістермен тек жартылай (25-50%) өтелетінін анықтады. Әлеуметтік есепшілер Ричард Рэгглз және Нэнси Д. Рэгглз АҚШ үшін «үй шаруашылықтары жасаған барлық қаржылық жинақ, негізінен, үй шаруашылықтарының капитал құруына – әсіресе, тұрғын үй мен ұзақ мерзімді тұтыну тауарларына жұмсалады. Жалпы алғанда, үй шаруашылықтары кәсіпорындарға қаржылық үнемдеуді аз жібереді. Керісінше, кәсіпорындардың капитал құруының басым бөлігі олардың өзінің жинақтары арқылы – әсіресе, бөлінбеген жалпы табыс арқылы қаржыландырылады». Екіншіден, корпорацияларға қаражат аудару өндірісті немесе экономикалық кеңеюді арттыруға әкелмейді. Артық қуаттылық, төмен табыстылық және/немесе сұраныстың әлсіздігіне байланысты корпорациялар бұл қаражатты өндірісті кеңейтуге инвестицияламауы мүмкін, керісінше, акционерлердің кірісін арттыру үшін мүліктік кіріс алуға бағытталған активтермен шұғылдануы мүмкін. Мысалы, Жаңа Зеландияның қаржы министрі Майкл Каллен «Менің ойымша, жаңа зеландиялықтардың жинақ деңгейін арттыру және тұрғын үй нарығынан тыс активтерді әртараптандыру арқылы экономикалық және әлеуметтік жағынан пайда табуға болады» деді. Бұл идея капитал құруды дұрыс түсінбеуге негізделген, ол нақты мәселені елемейді – үй шаруашылықтарының қаржы институттарына ипотекалық төлемдер ағыны өндіріс пен жұмыспен қамтуды жеке сектордың өсіп келе жатқан қарызын өтеуге жететін деңгейде кеңейтуге пайдаланбайды. Шындығында, Солтүстік Америка, Еуропа, Австралия және Жапониядағы шетелдік акционерлер мен кредиторлар жергілікті табыс пен активтерді көбірек иеленуде. 2012 жылдың желтоқсанында NZ Резервтік банкінің статистикасы бойынша, жаңа зеландиялықтардың KiwiSaver ақшасының 49,8%-ы шетелде инвестицияланған. Бұл басқарылатын қортардың сандарына капитал салымдары, капиталдан алынған пайда мен шығындар, дивидендтер мен алынған пайыздар кіреді. «Үй шаруашылықтарының жинағы» ұғымына да сын көзбен қарау керек, өйткені бұл «жинақтың» көп бөлігі шын мәнінде тұрғын үйге инвестиция салудан тұрады, ал төмен пайыздық мөлшерлемелер мен жылжымайтын мүлік бағасының өсуі ақшаны банкте сақтағаннан (немесе кейбір жағдайларда акцияларға инвестициялағаннан) гөрі жоғары табыс береді. Басқаша айтқанда, банк ипотекалық қарызы тиімді түрде «жинақ жоспары» ретінде жұмыс істей алады, бірақ ресми түрде ол «жинақ» деп есептелмейді.
Firstly, many larger corporations engage in corporate self financing, i. e., financing from their own reserves and undistributed profits, or through loans from (or share issues bought by) other corporations. In other words, the textbook definition ignores that the largest source of investment capital consists of financial institutions, not individuals or households or governments. Admittedly, financial institutions are, "in the last instance", mostly owned by individuals, but those individuals have little control over this transfer of funds, nor do they accomplish the transfer themselves. Few individuals can say they "own" a corporation, any more than individuals "own" the public sector. James M. Poterba (1987) found that changes in corporate saving are only partly offset (between 25% and 50%) by changes in household saving in the United States. Social accountants Richard Ruggles and Nancy D. Ruggles established for the USA that "almost all financial savings done by households is used to pay for household capital formation particularly, housing and consumer durables. On net, the household sector channels almost no financial savings to the enterprise sector. Conversely, almost all the capital formation done by enterprises is financed through enterprise savings particularly, undistributed gross profits." Secondly, the transfer of funds to corporations may not result in increased output or economic expansion at all; given excess capacity, a low rate of return and/or lacklustre demand, corporations may not in fact invest those funds to expand output, and engage in asset speculation instead, to obtain property income that boosts shareholder returns. To illustrate, New Zealand's Finance Minister Michael Cullen stated that "My sense is that there are definite gains to be made, both economic and social, in increasing the savings level of New Zealanders and in encouraging diversification in assets away from the residential property market." This idea is based on a flawed understanding of capital formation, ignoring the real issue which is that the flow of mortgage repayments by households to financial institutions is not being used to expand output and employment on a scale that could repay escalating private sector debts. In reality, more and more local income and assets are appropriated by foreign share holders and creditors in North America, Europe, Australia and Japan In December 2012, managed funds statistics compiled by the NZ Reserve Bank indicated that New Zealanders have 49.8% of their KiwiSaver money invested overseas. These managed fund figures include capital contributions, capital gains and losses and dividends and interest received. The concept of "household saving" must itself also be looked at critically, since a lot of this "saving" in reality consists precisely of investing in housing, which, given low interest rates and rising real estate prices, yields a better return than if you kept your money in the bank (or, in some cases, if you invested in shares). In other words, a mortgage from a bank can effectively function as a "savings scheme" although officially it is not regarded as "savings".