Кіріспе

Канада Жоғарғы Сотының шешімі

R v Edwards Books and Art Ltd [1986] 2 SCR 713 – Канада Жоғарғы Сотының Онтарио провинциясының жексенбі күнгі жабылу заңының конституциялық заңдылығы туралы маңызды шешімі. Сот бұл заңның провинцияның заң шығару құзыретіне жататынын, бірақ ол Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасының (әрі қарай – Харта) 2-бабының (а) тармағындағы дін бостандығы құқығын бұзатынын анықтады. Дегенмен, ол 1-бап бойынша сақтала алатын еді. Соттың қарауына үш мәселе енді: Заңның 1867 жылғы Конституциялық актінің 92-бабында қарастырылған провинцияның заң шығару құзыреті шегінде болуы, заңның кез келген бөлігі Хартаның 2(а), 7 немесе 15-баптарын бұзады ма, және кез келген бұзушылық 1-бап бойынша сақтала ала ма.

Сот заңның провинцияның құзыреті шегінде екенін, ол 2(а) бабын бұзатынын, бірақ 1-бап бойынша сақтала алатынын тапты. Олар Эдвардс, Лонго және Магдердің апелляцияларын қабылдамады, ал Корольдің Нортаун шешіміне қатысты апелляцияны қабылдады және сот үкімін шығарды.

Соттың пікірі

Көпшілік пікірді Диксон төраға жазды, Шойнард пен ЛеДэйн судьялары қолдады. ЛаФорест судьясы екінші пікір берді, ол Диксон төрағасының шешімімен келісті, бірақ 1-тарауды қолдану мәселесінде шағын дау бар еді. Үшінші пікірді Биц судьясы, ал МакИнтайр судьясы қолдады, Диксон төрағасының нәтижесімен келісті, бірақ басқа себептермен, сондай-ақ 2(а) тараудың бұзылуы болмады деп тапты.

Диксон

Диксон заңның мәні мен мазмұнын талдап, заңның провинциялық немесе федералдық билік ретінде сипатталатынын анықтады. Бұл талдау Заңның сипатына, оның діни немесе зайырлы сипатына (яғни азаматтық және мүліктік құқықтарға қатысты) бағытталды. Ол заңның рухани емес екенін қорытындылады. Диксон бұл акттың қандай да бір діни идеологияны ілгерілетуге тырыспағанын, керісінше, қызметкерлерге демалыс күнін беруді мақсат еткенін атап өтті. Жексенбі күнінің таңдалуы діни мақсатты анықтамайды; басқа елдер жексенбі күнін мүлдем зайырлы себептермен демалыс күні ретінде пайдаланады. Яһуди дінін ұстанушыларға берілген жеңілдік діни мақсатты көрсету үшін жеткіліксіз. Екінші мәселеге келетін болсақ, Диксон Нортаунға қатысты 2-баптың (а) тармағын бұзғанын анықтады. Дүйсенбіде дүкен ашуды талап ететін заңды және шын ниетті діни практикасы бар компанияның мұндай құқығы бар. Яһуди дінін ұстанушыларды қамтуға бағытталған ереже барлық шын ниетті дін ұстанушыларды қамтуға жеткіліксіз болды, соның салдарынан 2-бап бұзылды. Заң тікелей емес түрде жеке тұлғаның немесе топтың дінін ұстануына кедергі келтірсе және олардың діни сенімдерін кемсітсе, онда ол Хартияны бұзу болып табылады. Осы жағдайда заң дүкен иесінен діні мен бизнесінің арасында таңдау жасауды талап етіп, олардың сенімін қорлады. 7 және 15-баптарға қатысты Диксон 7-бапты бұзу үшін бостандықтан айыру немесе зиянды әсер болмағанын анықтады, сондай-ақ айыптау кезінде бұл бап күшіне енбегендіктен 15-бап бойынша талап қою мүмкін емес екенін анықтады. Үшінші мәселе бойынша Диксон бұзушылықты 1-бап бойынша ақтауға болатынын анықтады. Ол Оукс тестісін қолдану кезінде адамдарға демалыс күні беру мақсатының айқын және маңызды екенін анықтады, өйткені барлық жұмыскерлердің, әсіресе бөлшек сауда саласындағы жұмыскерлердің әл-ауқаты маңызды. Ол заңның да пропорционалды екенін анықтады. Заң барлық жұмыскерлерге демалыс күнін беру мақсатына сәйкес келді, ал берілген ерекшеліктер ең аз шектеулерді қамтамасыз етті.

ЛаФорест

ЛаФорест Диксонның табыс еткендерімен келісті, бірақ 1-тарауды түсінудегі көзқарасымен келіспеді. ЛаФорест үкіметтің мақсаттарына құрмет көрсетуге баса назар қойылуы керек екенін, осыған орай үкімет Диксон ұсынғандай, мүмкіндігінше аз зиян келтіру туралы ошаңдамауы керек деді.

Бетте

Заңнама дін бостандығын бұзбайды. Бұл бұзушылық "Saturday Observer" басылымының "экономикалық пайдадан гөрі діни қағидаларды" бағалауынан туындаған. Жалпы демалыс күні болмаған жағдайда да, сенбі күнін сақтайтындар жеті күн бойы жұмыс істейтін кәсіпорындарға қарағанда экономикалық тұрғыдан кемтар болар еді.

Келіспеушіліктер

Вилсон жалғыз қарсылық білдіріп, Заңның 2(а) тармағын бұзғанын және 1-тармақ бойынша құтқарыла алмайтынын мәлімдеді. ЛаФорест сияқты, ол да Диксонның алғашқы екі мәселедегі ұстанымымен келісті, бірақ 1-тармақтың талдауын қабылдамады. Вильсон заңның пропорционалдығына назар аударды. Ол ұсынылған шаралардың жеткіліксіз екенін анықтады. Олар тым таңдаулы болды, халықтың маңызды сегменттерін қалып қойып, адамдардың кездейсоқ топтарын жасады.