Кіріспе

R v Constanza [1997] – апелляциялық сотқа жеткен ағылшын ісі және ағылшын қылмыстық құқығындағы сот прецеденті ретінде кеңінен танымал (басқа да істермен бірге), бұл іс зорлық-зомбылықтың құрбанға жақын емес болашақта орын алатынын сезіндіру арқылы жасалғанын белгілейді, құрбанға зорлық-зомбылықтың болуы мүмкін күдіктіні көру қажет емес, сондай-ақ қорқыныш құрбанның санасында болғанын дәлелдеу айыптаушылықтың міндеті, ал ол қорқыныш қалай пайда болды маңызды емес.

Фактілер

Констанца мырзаға 1861 жылғы "Адамға қарсы жасалған қылмыстар туралы" заңның 47-бабын бұзып, дене жарақатын келтіргені үшін айып тағылды. Оған тағылған айып бойынша, оның мінез-құлқы құрбан болған (Луиза Уилсон) адамға оның әрекеттері жеке қауіпсіздігіне қауіп төндіреді деген сезім тудырған. Ықпал етуші тарап (Crown) Констанцаның мінез-құлқы, оның ішінде оның соңынан ілесу, үнсіз телефон шалу, есігіне жазу және оны қудалау деп сипатталған, сондай-ақ 4 айдың ішінде оған 800-нен астам хат жазу осы үлкен қорқынышқа себеп болды деп мәлімдеді. Констанца қолмен жеткізген хатты оқығанда, ол "басы ауысқан" және оған күш қолдануы мүмкін деген сенімге келді. Нәтижесінде депрессия мен көңіл сығуы (жайылмалылық) пайда болғаны медициналық сараптамамен дәлелденді. Ықпал етуші тарап (Crown) Констанцаның әрекеттерінің нәтижесінде дене жарақаты келгенін айтты.

Үкім

Констанца сот үкімін шағымдады, өйткені іс қазылар алқасына жіберілмеуі керек еді, себебі жәбірленушінің сезінген қорқынышы жеткілікті түрде дереу болған жоқ, өйткені жәбірленуші күдіктіні көре алмады. Констанца сондай-ақ, шабуыл тек сөздер арқылы жасалмайды, физикалық әрекет қажет деп мәлімдеді. Шағым қабылданбады. Апелляциялық сот зорлық-зомбылықтың қорқынышын бағалау уақыты жәбірленушінің қорқыныш сезінген сәтінен басталатынын, егер зорлық-зомбылық алыс болашақта күтілсе, істі қазылар алқасына жіберу дұрыс емес екенін және жәбірленушінің зорлық-зомбылықтың күдіктісін көре алуы міндетті емес екенін шешті. Осы жағдайда, жәбірленуші зорлық-зомбылық кез келген уақытта орын алуы мүмкін деп сенгендіктен, судья жәбірленушінің дереу қорқыныш сезінгеніне қатысты мәселені қазылар алқасының қарауына қалдыруға құқылы болды. Апелляциялық сот сонымен қатар, айыптау тарапы (прокуратура) қорқыныш жәбірленушінің санасында болғанын дәлелдеуі керек екенін, ол қорқыныш қалай пайда болғаны маңызды емес екенін және сөздерге ілеспе жағдайлар шабуылды құрай алатынын айтты. Осылайша, шағымданушы шабуыл жасады.

Үкіметтің алдын ала әрекет етуі

Егер осы сияқты жағдайлар қайта орын алса, қорғау тарапынан сәтті дәлелденген немесе шағымданылған жағдайларда, нақты қорқыныш тудырған әрекеттің алыс екендігіне негізделген Парламент үкіметтік заң жобасын қабылдап, 1997 жылғы мазалаудан қорғау туралы заңды енгізді. Осы заң бойынша ең жоғары жаза – бас бостандығынан айыру.