Кіріспе
Кьюдің жарамдылығы – белгілі бір нысанның, белгілі бір белгісі немесе кьюі болғанда, нақты бір санатқа жататын шартты ықтималдығы. Бұл терминді танымал еткен , әсіресе Элеонора Рош өзінің «негізгі категориялар» (;) деп аталатын категорияларды қабылдауды зерттеуінде кеңінен қолданды.
Мысалдар
Мысалы, "сандар" саласын қарастырып, әр санның "оң бүтін сан" деп аталатын қасиеті (яғни, меңзегіші) бар екенін және сан шын мәнінде оң бүтін сан болса, 1 мәнін қабылдайтынын қарастырайық. Содан кейін біз осы меңзегіштің келесі классқа қатысты жарамдылығын анықтауымыз мүмкін: {рационалды сан, иррационалды сан, жұп сан}: Егер санның оң бүтін сан екенін білсек, оның рационалды сан екенін де білеміз. Осылайша, рационалды сан классы үшін меңзегіш ретінде "оң бүтін сан" меңзегішінің жарамдылығы 1-ге тең. Егер санның оң бүтін сан екенін білсек, онда оның иррационалды сан емес екенін білеміз. Осылайша, иррационалды сан классы үшін меңзегіш ретінде "оң бүтін сан" меңзегішінің жарамдылығы 0-ге тең. Егер санның тек оң бүтін сан екенін ғана білсек, онда оның жұп немесе тақ болу ықтималдығы 50/50 (жұп және тақ сандардың саны тең). Осылайша, жұп сан классы үшін меңзегіш ретінде "оң бүтін сан" меңзегішінің жарамдылығы 0,5-ке тең, яғни "оң бүтін сан" қасиеті санның жұп сан класына жататындығы туралы ешқандай ақпарат бермейді. Қабылдауда "меңзегіш жарамдылығы" көбінесе қабылдау меңзегішінің экологиялық жарамдылығының қысқартылған түрі болып табылады және ол ықтималдыққа қарағанда корреляция ретінде анықталады (жоғарыда қараңыз). Бұл анықтама бойынша, ақпараттық құндылығы жоқ қабылдау меңзегішінің экологиялық жарамдылығы 0,5 емес, 0-ге тең.
If we know that a number is a positive integer we know that it is a rational number. Thus, , the cue validity for is positive integer as a cue for the category rational number is 1. If we know that a number is a positive integer then we know that it is not an irrational number. Thus, , the cue validity for is positive integer as a cue for the category irrational number is 0. If we know only that a number is a positive integer, then its chances of being even or odd are 50 50 (there being the same number of even and odd integers). Thus, , the cue validity for is positive integer as a cue for the category even integer is 0.5, meaning that the attribute is positive integer is entirely uninformative about the number's membership in the class even integer. In perception, "cue validity" is often short for ecological validity of a perceptual cue, and is defined as a correlation rather than a probability (see above). In this definition, an uninformative perceptual cue has an ecological validity of 0 rather than 0.5.
Кью жарамдылығын пайдалану
Адам категорияларын модельдеу жұмыстарының көп бөлігінде назар аудару салмағының белгінің сенімділігін немесе сипаттамалық ақпараттың байланысты шамасын қадағалайтыны туралы болжам жасалды (және кейде расталды). Бұл қабылдау жүйесінің атрибуттарды әртүрлі салмақта екенін білдіреді; ақпаратты немесе жоғары сенімділікке ие атрибуттар ауыррақ салмақталады, ал ақпаратсыз немесе төмен сенімділікке ие атрибуттар жеңіл салмақталады немесе тіпті назардан тыс қалдырылады (мысалы, Navarro 1998).