Кіріспе

Жазбаша сөздік бұзылысы – адамның жазу қабілетінің, оның жасына, білім деңгейіне және өлшенген интеллектуалдық қабілеттеріне сәйкес күтілетін нормадан айтарлықтай төмендеуімен сипатталатын оқу қиындығының бір түрі. Жазу дағдыларының нашар болуы академиялық үлгерімге немесе жазбаша сөздік қолдануды қажет ететін күнделікті іс-әрекеттерге (имля, грамматика, қолжазу, пунктуация, сөздерді таңдау және т.б.) елеулі кедергі келтіруі керек. Бұл бұзылыс көбінесе оқу және/немесе математикалық бұзылыстармен, сондай-ақ мінез-құлыққа байланысты бұзылыстармен бірге жүреді. Дисграфия жиі басқа оқу қиындығы мен психикалық мәселелермен байланысты болғандықтан, оның дербес пайда болу мүмкіндігі күмәнді; сондықтан дисграфия бұл бұзылыстың нақты бір түрі деп қарастырылуы мүмкін. Жазбаша сөздік бұзылысының таралу жиілігі басқа оқу қиындығы сияқты, шамамен 3-5% құрайды деп есептеледі. Диагноз бірнеше бағалаулардың нәтижелеріне сүйене отырып қойылады. Жазу тапсырмаларын орындауға қарсылық көрсету немесе бас тарту, мазасыздық немесе ашушаңдық (қарындаштарды сындыру, үй жұмыстарын жырту сияқты).

Себептер

Бұл аурудың нақты себептері белгісіз. Жазбаша сөздік дағдыларының бұзылуына физикалық, психологиялық және қоршаған орта факторларының өзара әсері себеп болуы мүмкін деп саналады. Нейропсихологиялық және нейробиологиялық зерттеулердегі кейбір зерттеулерде тестостерон деңгейінің қалыптан тыс жоғарылауы және когнитивтік процестердегі (визуалды-қимылдық, тілдік, назар және есте сақтау) аномалиялар оқу бұзылуларының пайда болуына ықпал ететіні көрсетілген. Мидың балалар мен ересектердегі зақымдануы осы когнитивтік процестердің кез келгеніне әсер етуі мүмкін.

Емдеу

Жазбаша сөз дағдыларының бұзылуы қиын және балалық шақтан ересекке дейінгі кезеңде ұзаққа созылатын мәселе болуы мүмкін. Алайда, түрлі емдеулер мен қолдаулар осы бұзылысқа тап болған адамдарға үйде және мектепте стратегиялар мен дағдыларды пайдалануға көмектеседі. Бұл, нақты дағдыларды жақсартуға бағытталған түзету білімі, оқу ортасында арнайы академиялық қызметтер ұсыну және денсаулық және психикалық денсаулық мәселелерін бірдей қарастыруды қамтиды. Мотивацияны сақтау және теріс ойлар мен сезімдерді азайту үшін кейде мотивациялық техникаларды қолдану қажет. Жазудың бастапқы кезеңдерінде сәтсіздікке қаулыға байланысты қорқуды жеңу үшін қажетті барлық өзгерістерді қолдану ұсынылады, себебі оқу қиындықтары бар балалар көбінесе өзіне сенімсіздік пен төмен өзіндік бағаны сезінеді, бұл оқу мен академиялық жетістіктерге кедергі келтіруі мүмкін.