Балдар әдебиеті сынталқысы: теория, талдау, жасөсперім әдебиеті. Оқырмандар реакциясы, феминистік теория, постмодернизм сынды әртүрлі әдеби бағыттар қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балалар әдебиеті сын термині балалар әдебиеті мен әдебиет теориясы арасындағы қарым-қатынастың жалпылама талқылауларын, сондай-ақ балалар әдебиетінің нақты туындыларының әдеби талдауын қамтиды. Кейбір ғалымдар жасөсперімдер әдебиетін «балалар әдебиеті» деген атаумен қарастырады. Теориялық ойдың дерлік барлық мектептері балалар әдебиетіне қолданылған, ең көп таралғаны оқырмандар реакциясы (Чемберс 1980) және жаңа сын. Дегенмен, басқа мектептер де, оның ішінде шығыстану (Нодельман 1992), феминистік теория (Пол 1987), постмодернизм (Стевенсон 1994), структурализм (Ноймейер 1977), постструктурализм (Роуз, 1984, Лесник Оберштейн, 1994) және тағы да басқалары даулы, бірақ әсерлі тәсілдермен қолданылған.
The term children's literature criticism includes both generalist discussions of the relationship between children's literature and literary theory and literary analyses of a specific works of children's literature. Some academics consider young adult literature to be included under the rubric of 'children's literature.' Nearly every school of theoretical thought has been applied to children's literature, most commonly reader response (Chambers 1980) and new criticism. However, other schools have been applied in controversial and influential ways, including Orientalism (Nodelman 1992), feminist theory (Paul 1987), postmodernism (Stevenson 1994), structuralism (Neumeyer 1977), post structuralism (Rose, 1984, Lesnik Oberstein, 1994) and many others.
Балаға бағытталған
Ертедегі балалар әдебиеті сыншылары балалардың әдебиетті қалай оқығанын (оқу процесінің өзінен гөрі) білуге тырысты, осы арқылы балаларға "жақсы кітаптарды" ұсынуды көздеді. Бұл ертедегі сыншылардың көпшілігі мұғалімдер, кітапханашылар және басқа да білім беру саласының мамандары болды. Сыншылар балалардың қандай кітаптарды ұнататыны және неліктен ұнататыны, сондай-ақ балалар үшін қандай кітаптардың "жақсы" болатыны және неліктен болатыны туралы көбінесе келіспейтін. Көптеген сыншылар әлі де балаға бағытталғанмен, бұл ғылым басқа да талдау түрлерін қамтиды. Балалар әдебиеті сындық талдау академиялық пән ретінде дамып келе жатқанда (шамамен соңғы отыз жылда, Ханттың (1991) және МакГиллистің (1997) тарихи шолуларына қараңыз), балалар әдебиеті сындық талдауы әдебиет теориясы және мәдениеттану саласындағы кең ауқымды жұмыстарға қатысты.
Early children's literature critics aimed to learn how children read literature specifically (rather than the mechanics of reading itself) so that they could recommend "good books" for children. These early critics were often teachers, librarians and other educationalists. The critics often disagreed about what books they think children would like, and why, and about which books will be "good" for children and why. Though many critics are still child centric, the discipline has expanded to include other modes of analysis. As children's literature criticism started developing as an academic discipline (roughly in the past thirty years or so, see historical overviews by Hunt (1991) and McGillis (1997)), children's literature criticism became involved with wider work in literary theory and cultural studies.
Баланың құрылысы
Балалар әдебиетінің көптеген сыншылары қазір балалардың біртекті емес, жынысына, ұлтына, дініне және басқа да факторларға қарай әртүрлі екенін атап көрсетеді. Сондықтан Лисса Пол сияқты феминистік балалар әдебиетінің сыншылары (1987) мысалы, ұлдар мен қыздардың әртүрлі қалай оқитынын анықтауға тырысады. Басқа сыншылар (мысалы, Питер Хант (1991), Перри Нодельман (1992), Джон Стивенс (1992) және Родерик МакГиллис (1996)) бұл ойды одан әрі дамытып, балалар әдебиеті сыншыларын қоса алғанда, ересектердің балаларды жиі "отарлауын" айтады, себебі ересектер балалардың өзінен сөйлейді, олардың өздерін білдіруіне мүмкіндік бермейді. Дегенмен, бұл сыншылардың өзі де "шынайы" балалардың қалай өзін-өзі танытуы және олар үшін қандай кітаптардың "жақсы" екендігі туралы келісе алмайды. Соңында, Жаклин Роуз (1984) және Карин Лесник Оберштейн (1994 және 2004) сияқты бірнеше сыншылар бұл талқылауды одан да әрі тереңдетіп, жеке тұлғалардың "табиғи емес, құрылатындығын" және "балалық шақ" сияқты жеке тұлға ересектердің өзінің қабылдауы арқылы қалыптасатынын дәлелдейді. Яғни, "ересектер" өзіне ұқсас және өзгеше екендігін сезіне отырып, "балалық шақты" анықтайды. Бұл постструктуралистік көзқарас Джудит Батлер сияқты гендерлік зерттеулердегі сыншылардың пікірлерімен сәйкес келеді және балалық шақтың әлеуметтанулық және антропологиялық зерттеулерінде кеңінен қабылданып, қолданылады (Дженкс 1996; Дженкс, Джеймс және Прут 1997).
Many children's literature critics now point out that children are not one group, but differ according to gender, ethnicity, religious background, and so on. Feminist children's literature critics such as Lissa Paul (1987) therefore try to work out how boys and girls read differently, for instance. Other critics (for instance, Peter Hunt (1991), Perry Nodelman (1992), John Stephens (1992), and Roderick McGillis (1996)) take this idea a step further and argue that children are often "colonized" by adults, including children's literature critics, because adults speak on behalf of children instead of letting children express themselves. However, these critics too can not agree on what then are "true" children expressing themselves, and which books are therefore "good" for them. Finally, a few critics, notably Jacqueline Rose (1984) and Karin Lesnik Oberstein (1994 and 2004) take this discussion even further, arguing that identities are created and not "inherent", and that in the case of an identity such as "childhood" it is created by "adults" in the light of their own perceptions of themselves. That is, "adulthood" defines "childhood" in relation to differences and similarities it perceives to itself. This post structuralist approach is similar to that argued by critics in gender studies such as Judith Butler and is widely accepted and used in sociological and anthropological studies of childhood (Jenks 1996; Jenks, James and Prout 1997).
Мәтіндік назар
Көптеген ғалымдар балалар әдебиетін әдебиеттану ғылымының тұрғысынан қарастырады, олар мәтінді аудиторияға қарамастан, қарапайым мәтін ретінде зерттейді. Стивенс пен Маккалум (1998) балалар әдебиетіндегі мәтіндік байланыстарды талқылайды, ал Роуз осы жанрдың ерекше белгілерін зерттейді. Нодельман (1990) сурет кітаптарында мәтін мен иллюстрацияның үйлесімін қарастырады.
Many scholars approach children's literature from the perspective of literary studies, examining the text as text without focus on audience. Stephens and McCallum (1998) discuss the intertextuality of children's literature, while Rose explores the identifying characteristics of the genre. Nodelman (1990) looks at the synthesis of text and illustration in picturebooks.
Мәдениеттанудың негізгі бағыты
Мәдениеттану ғалымдары балалар әдебиетін мәдениеттің бір саласы ретінде зерттейді. Осы тұрғыдан алғанда балалар әдебиеті – балалар мәдениетінің басқа да құрамдас бөліктері сияқты тұтынылатын өнім: бейне ойындар, теледидар және осыған ұқсас нәрселер. Балалар мәдениетін толығырақ талдау үшін Дженкинс еңбегіне жүгініңіз. Әдебиетті, әсіресе мәдени жәдігер ретінде қарастыру үшін Mackey еңбегіне жүгініңіз.
Culture studies scholars investigate children's literature as an aspect of culture. Children's literature, in this light, is a product consumed like other aspects of children's culture: video games, television, and the like. For more analysis of children's culture in general, see Jenkins. For literature in particular as cultural artifact, see Mackey.