Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі Реликт шағаласы немесе Орталық Азия шағаласы (Ichthyaetus relictus) – орташа мөлшердегі шағала. 1971 жылға дейін ол Жерорта теңізі шағаласының шығыс тұқымы деп есептелген және дәстүрлі түрде Larus туысына жатқызылған.
Species of bird
The relict gull or Central Asian gull (Ichthyaetus relictus) is a medium sized gull. It was believed to be an eastern race of the Mediterranean gull until 1971 and was traditionally placed in the genus Larus.
Сипаттама
Шағаланың ұзындығы 44-45 см, денесі мықты, қалың. Көбеймейтін ересектердің құлақ жапқыштары мен артқы басы біркелкі қараңғы, қанаттарының ұштары ақ, сыртқы қанаттарында көзге түсетін, бөлек қара дақтар болады, сыртқы қанаттың алдыңғы жиегінде ақ жолақ жоқ. Көбейтін құстардың басы қара (мойны да кіреді), маңдайлары сұр қоңыр, ал көздерінің артында, астында және үстінде кең, ақ, жарты ай пішіндес бояуы бар. Аяқтары қызғылт сары, тұмсығы қызыл. Атауы оның реликт түр екендігінен шыққан.
The gull is 44 to 45 cm long with a stocky, thick body. Non breeding adults feature uniformly dark smudged ear coverts and hind crown, white tipped wings, prominent, isolated black subterminal markings on outer primaries, and no white leading edge to outer wing. Breeding birds have black hoods (including napes) with grey brown foreheads, and broad, white, half moon colouring behind, below, and above their eyes. Their legs are orange and their bills scarlet. The name comes from its status as a relict species.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Моңғолияның бірнеше жерінде (мысалы, Галут, Хух және Чух көлдері), Қазақстанда екі, Ресейде бір және Қытайда бір (Хонгцзяньнао көлі) көбейеді. Көбейген кезде, шамалы саны Оңтүстік Кореяға қысқа уақытқа көшіп барады. Сонымен қатар, шығыс Қытайға да көптеген құстар көшіп кетуі мүмкін деген қосымша дәлелдер бар, бірақ бұл әлі расталған жоқ. Шалпандар маусымның басында, шілде айының басына дейін тұзды сулы көлдердегі аралдарда топтасып көбейеді. Бұл жерлерге күтім жасау қажет. Көлдер құрғағанда немесе су деңгейі тым жоғары болғанда ұя салынбайды. Аралдар тым кішкентай болса, немесе өсімдіктермен жабылып кетсе, не жағалауға қосылса, құстар ұя жасамайды. Көбейтілмейтін кезеңде құстарды сағалық балшық және құмды жағалауларда кездестіруге болады.
The gull breeds in several locations in Mongolia (e. g., Galuut Lake, Khukh Lake, and Chukh Lake), two in Kazakhstan, one in Russia, and one in China (Lake Hongjiannao). Small numbers appear to migrate to South Korea during the nonbreeding period. There is additional evidence that larger numbers may migrate to eastern China as well, but this is not verified. The gulls breed starting in early June and going through early August in colonies on islands in saltwater lakes. These sites are fragile. Nesting does not occur when lakes dry up or when water levels are too high. When islands become too small or overgrown with vegetation or so large that they join at the shore, the birds do not nest either. During non breeding periods, the birds can be found on estuarine mud and sandflats.
Қалыптануы мен сақталуы
Халық саны 10 000-ға немесе одан да аз деп бағаланады, және саны азайып бара жатыр. IUCN Қызыл тізімінде "әлсіз" деп жіктеледі. Оларға ең үлкен қауіп төндіретін факторлар – көктемгі көлдердегі су деңгейінің өзгеруі, басқа шағалалардың шабуылдары, ақжайын және су тасқыны. Адамның араласуы олардың осы факторларға осалдығын арттырып, ересек шағалалар үшін қосымша тәуекел тудырып, балапандар мен жұмыртқалардың өлім-жітіміне әкеліп соқтырады. Бұған қоса, олар көбейіп бара жатқан жерлерге көшіп баруда қиындықтарға тап болып жатыр, себебі тоқтау үшін пайдалы болатын жерлер жетіспейді. Бұл мәселені шешу үшін Моңғолия, Қазақстан және Ресейде, мысалы, Моңғолияның Дагуур аймағында табиғат қорықтары құрылды.
The population is estimated to be at 10,000 or fewer, with numbers dropping. It is classified as "vulnerable" on the IUCN Red List. Its greatest threats are changes of water level in the breeding lakes, predation from other gulls, hailstorms and flooding. Human disturbance has increased their vulnerability to all these factors, resulting in further risks for the adult gulls and increased mortality for chicks and eggs. They are also experiencing trouble migrating to breeding grounds due to the lack of useable stopover locations. In order to combat this, nature reserves in Mongolia, Kazakhstan, and Russia have been established, for example in the Mongol Daguur region.