Кіріспе

Ішек қалдықтарын азайтатын диета – ішек-қарынның белгілі бір құрамдас бөліктерін азайтуға бағытталған диета, бұл көбінесе ішек-қарынның функционалдық қызметіне әсер етеді. Бұл диета аурулары немесе асқазан-ішек жүйесінің функционалдық бұзылулары бар, күнделікті ішек қозғалысының азаюы және көлемінің кішіреюі арқылы жақсаратын науқастарға тағайындалуы мүмкін. Диета колоноскопия сияқты диагностикалық процедураларға дайындық кезінде немесе Крон ауруы, дивертикулит, ішек түйілуі және ойық жаралы колит сияқты асқазан-ішек ауруларының жедел сатыларында қысқа мерзімді ем ретінде қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар, ішек қалдықтарын азайтатын диета көбінесе іш қуысы операцияларына немесе қатерлі ісіктерге емдеуге дейін және/немесе кейін тағайындалады. Талшықтардың азын қамтитын диета – бұл диеталық талшықтарды, әсіресе азайтатын ішек қалдықтарын азайтатын диета. Бұл терминдер әрқашан ажыратылмайды, бірақ ажыратылған жағдайда, ішек қалдықтарын азайтатын диета сүт өнімдері сияқты талшық қамтамайтын, бірақ ас қорытудан кейін қалдықтар түзететін тағамдарға қосымша шектеулер енгізеді. Егер мәселе ферменттелетін көмірсулармен байланысты болса, науқасқа FODMAP азын қамтитын диета ұсынылуы мүмкін. Кейбір монотрофты диеталар, мысалы, етпен қоректену диетасы, ішек қалдықтарын азайтады, бірақ олардың құндылығы төмендеуі мүмкін.

Талшықтың мөлшері

Аз талшықты диета – талшықсыз диета емес. 2015 жылғы шолу мақаласында күніне 10 граммнан кем талшық тұтыну ұсынылады, себебі бұл ішек тазалауда кем дегенде осы деңгейде тиімді екеніне және пациенттердің қанағаттану деңгейін арттырумен байланысты екеніне дәлелдер бар.

Крон ауруы

2016 жылғы зерттеулердің шолуы Крон ауруын емдеуде жартылай элементті сарысудың гидролизделген ақуызынан (WHP) тұратын диетаның тиімдірек екенін көрсетті.

Дивертикулит

Ауыр дивертикулит кезінде көбінесе аз талшықты диета қолданылады, бірақ NIH нұсқаулықтары дивертикулезбен (дивертикулитке алып келуі мүмкін жағдай) ауыратын науқастарға жоғары талшықты диета ұсынады. 2011 жылғы Mayo Clinic-тің шолуы жоғары талшықты диета дивертикулярлық аурудың алдын алуға көмектеседі екенін көрсетті.

Әуе қатынасы

Ұзақ мерзімді, дәретханасыз әскери ұшуларға дайындалу үшін экипажға ұшу алдындағы соңғы тамақ ретінде аз қалдық қалдыратын тағамдар жеу нұсқауы беріледі. Мысалы, бұл Blackbird ұшқыштары үшін де осылай болған.

Терминология

Көптеген дереккөздер талшықтың және қалдықтың диеталарын бірдей деп қарастырады, бірақ кейбіреулер талшық пен қалдық арасындағы айырмашылыққа сүйене отырып, ерекшелік жасайды. Диеталық талшық – өсімдіктерден жасалған тағамның сіңірілмейтін бөлігі. Ал қалдыққа талшықтан бөлек, ас қорытылғаннан кейін ішекте қалатын басқа да заттар кіреді. Егер осы айырмашылық ескерілсе, талшық аз диета жай ғана шикі жемістер мен көкөністер сияқты талшыққа толы тағамдарды жою немесе шектеу арқылы талшық мөлшерін азайтады. Қалдық аз диета сүт өнімдері сияқты талшық қамтымайтын, бірақ ас қорыту процесінен кейін қалдық түзететін тағамдарды шектеуді қамтиды. Американдық Тамақтану және Диетология Академиясы ғылыми тұрғыдан қабылданған қалдықтардың сандық анықтамасының болмауы және тағамнан қанша қалдық түзілетінін анықтау әдісінің жоқтығы себепті, «Тамақтануға қатысты нұсқаулықтан» қалдық аз диетасын алып тастады.