Кіріспе
Грекияның ұлттық елтаңбасы Грекияның елтаңбасы (Εθνόσημο, ) немесе Грекияның ұлттық мөрі көк фонға бедерленген ақ грек кресінен және екі лавр бұтағымен оралып тұрады. Ол 1975 жылдан бері қазіргі түрінде қолданылып келеді. Қазіргі елтаңба қабылдауға дейін Грекия түрлі дизайнды қолданды, олардың кейбіреулері геральдикалық емес еді; алғашқы геральдикалық дизайн 1832 жылы енгізілді және оның негізгі элементі – ақ крестпен көк қалқан – содан бері барлық ұлттық елтаңбалардың негізі болды. Бұл 1822 жылы қабылданған грек ұлттық туының геральдикалық бейнесі, көк фондағы ақ крес. Елтаңбаның дұрыс геральдикалық сипаттамасы: Азур, аргент кресі. Елтаңбаны реттейтін заң лавр бұтақтарының түсін нақтыламағандықтан, ол табиғи (немесе жасыл) деп түсініледі. Лавр бұтақтары ресми түрде монохромды көк түсте бейнеленеді, ал әскерилер мен президенттік стандартта бұтақтары алтын түсті нұсқасы қолданылады. 2010 жылы стандарттаудан кейін Грекия үкіметі мемлекеттік логотип ретінде елтаңбаның стильделген нұсқасын, қайтадан монохромды түрінде пайдаланады. Монархия кезеңдерінде қалқанның үстіне патшалық тәж киізіліп, патшалық билікті көрсететін әсемдіктермен, соның ішінде екі жақтаушы, Құтқарушы ордені, мантия және шатыр, сондай-ақ патшалық ұранмен әшекейленген. Қалқан кейде Грекияның Оттосы тұсында Виттельсбах әулетінің, ал ол жер аударылғаннан кейін Глюксбург әулетінің гербтарымен де бейнеленген. 1832 жылға дейін қабылданған басқа да дизайндыларда ежелгі грек бейнелері, мысалы Афина мен оның байтерек құсы, сондай-ақ Феникс күлінен қайта тірілу сияқты танымал революциялық символдар Грецияның тәуелсіз мемлекет ретінде қайта жаралуын бейнелеген.
The coat of arms of Greece (Εθνόσημο, ) or national seal of Greece comprises a white Greek cross on a blue escutcheon, surrounded by two laurel branches. It has been in use in its current form since 1975. Prior to the adoption of the current coat of arms, Greece used a number of different designs, some of which were not heraldic; the first heraldic design was introduced in 1832 and its main element, the blue shield with the white cross, has been the base for all other national coats of arms since then. The design is a heraldic representation of the Greek national flag adopted in 1822, which featured a white cross on a blue field. The proper heraldic description of the coat of arms is: Azure, a cross Argent. The Law regulating the coat of arms does not specify a tincture for the laurel branches, implying proper (or vert, i. e. green). Official usage portrays the laurel branches as monochrome blue, while a version with the branches in gold is used by the military and on the presidential standard. Since standardisation in 2010, the Government of Greece has used a stylised version of the coat of arms as a government logo, again in monochrome. In periods of monarchy, the shield was topped by a royal crown and surrounded by elaborate ornamentation expressive of royal authority, including male figures as supporters, the Order of the Redeemer, a mantle and pavilion, and the royal motto. The shield was also sometimes charged with the dynastic arms of House of Wittelsbach under Otto of Greece, and by those of the House of Glücksburg after his exile. Other designs adopted prior to 1832 made heavy use of ancient Greek imagery, such as Athena and her owl, as well as other popular revolutionary symbols such as the Phoenix rising from its ashes, symbolising the rebirth of Greece as an independent state.
Геральдикалық емес үлгілер
Саяси ойшыл және революционер Ригас Ферайос Грекияның ұлттық белгісін алғаш ұсынды, оның қолмен салынған суреті 1797 жылғы «Жаңа саяси конституциясында» бар. Ригас ұсынған белгі Геракл клубынан, оған жазулар қосылған және үстіне үш крест орналасқан. Ұлттық белгі ақ және көк түсті қарапайым кокада ретінде сипатталды. Бұл түстер қара және қызыл сияқты көбірек «революциялық» таңдауларға қарағанда ұлттық түстер ретінде таңдалды, Ригас ұсынғаннан бері Грецияда олар кеңінен танымал болды. Осылайша, консервативті еуропалық патшалық сарайлардың назарында үкімет пен революцияның радикалды қозғалыстармен байланысы болмайтындықтарын көрсетуге тырысты. Құрылғаннан бері белгі пішіні мен дизайнында көптеген өзгерістер болды, негізінен үкімет алмасуларға байланысты. Кокададан басқа, Грекияның Уақытша әкімшілігі «Грекияның Уақытша әкімшілігі» деген сөздермен айналдырылған Афина құдайы мен оның символы – Афинаның сұлуы бейнеленген мөрді пайдаланды.
Геральдикалық үлгілер
Қазіргі Грекия елтаңбасы 1822 жылғы наурыз айында қабылданған Грекияның ұлттық туынан шыққан. Грекияда кейіннен жарияланған теориялар, бұл қолданысты Византия тулары мен нышандарымен байланыстырып, дұрыстауға тырысады. 1934 жылғы «Ұлы грек энциклопедиясы» былай деп түсіндіреді: «Грекияның қазіргі ұлттық белгісі ортағасырлық [Грекияның] соңғы белгісімен ортақ – ол белгіні төрт бөлікке бөлетін кресттен тұрады. Айырмашылығы, императорлық Палеологтар әулетінің белгісінде әр төрт бөлігінде үлкен әріп «В» болған». Бұл сурет 14 және 15 ғасырлардағы Византия және Батыс деректерінде жақсы расталған. Бірақ Византиялықтарда «ұлттық» немесе отбасылық геральдикалық белгілердің Батыс дәстүрі болмағандықтан, бұл сурет тек туларда қолданылған – сыртынан күміс және ішкі жағынан қызыл түсті, үстіне тағы да патшалық тәж кигізілген. Бұл белгі 1862 жылғы 23 қазандағы төңкерістен кейін және Оттоның одан әрі жер аударылуынан кейін алынып тасталды. Дегенмен, ақ крестпен көк қалқан барлық келесі елтаңбалардың негізі болып қалды, соның ішінде Үшінші Грек Республикасының қазіргі елтаңбалары да. Революциялық кезеңдегі ақ және көк кокарда 1833 жылғы наурызда қайта орнатылды, бұл жолы сырты көк, іші ақ түсті, сондықтан кокарданың диаметрінің үштен екісін көк бөлік құрады. Бұл сурет грек тілінде «ұлттық белгі» (ἐθνόσημον) және «кокарда» (κοκάρδα), ал неміс тілінде «ұлттық кокарда» (National Kokarde) деп сипатталды. Оны әскери және азаматтық форма кигендер, сондай-ақ ұлттық мақтанышын көрсетуге ниеттенген жеке азаматтардың бас киімдерінде тағу керек болды.
Глюксбургтер әулеті мен Екінші республика
1862 жылы Оттоның биліктен шеттелуінен кейін, 17 жастағы Данияның принці Вильгельм 1863 жылы Грекияның жаңа патшасы болып тағайындалды. 1863 жылғы 9 қарашадағы патшалық жарлықпен гербке тиісті өзгерістер енгізілді. Жарлықтың мәтіні 1833 жылғы жарлыққа ұқсас болды, бірақ Глюксбург әулеті Грекияның жаңа патшалық әулетіне сәйкес келу үшін шағын түзетулер мен толықтырулар жасалды. Герб өзгеріссіз қалды, бірақ Глюксбург отбасының династиялық қарулары – Данияның үш арыстаны, Шлезвигтің екі арыстаны, Холштейннің қызыл жапырағы, Лауенбургтің жылқы басы, Ольденбург әулетінің екі қызыл жолағы және Дельменхорсттың сары кресі – грек патшалық отбасының мүшелерін бейнелеу үшін қолданылған кезде гербтің ортасындағы крестке қосылды. Қалқан үстінде патшалық тәж сақталды, бірақ тіреушілер Дания гербіндегі «жабайы адамдарға» ұқсас Гераклдың бейнесіне ауыстырылды. Бұл грек монархистерін кемсіту үшін «Ἡρακλεῖς τοῦ Στέμματος» («Тәждің Гераклдары») терминінің пайда болуына себеп болды. Құтқарушылар ордені де қосылды, ал жаңа патшалық ұраны – «Ἰσχύς μου ἡ ἀγάπη τοῦ λαοῦ» («Халықтың махаббаты – менің күшім») – көк түсті лентада алтын әріптермен жазылды. 1924 жылы Грекия республика болып жарияланғаннан кейін барлық әшекейлер алынып тасталды және елтаңба ретінде қарапайым герб қабылданды. 1925-1926 жылдары Теодорос Пангалостың қысқа мерзімді диктатурасы кезінде ұлттық эмблемаға төрт символ қосылды: ежелгі грек кезеңін бейнелейтін Афинаның басы, македондық кезеңді бейнелейтін дулыға мен сүйегі, византиялық кезеңді бейнелейтін екі бас бүркіт және қазіргі грек кезеңін бейнелейтін күлінен қайта тірілген феникс. Эмблеманы оң жағынан емен жапырақтары, сол жағынан лавр жапырақтары қоршап тұрды, олар тиісінше күш пен даңқтың символы болды. Бұл эмблеманың дұрыс еместігі және геральдикалық ережелерді бұзғаны үшін сынға ұшырады, содан кейін Пангалос пен оның диктатурасы құлағаннан кейін қарапайым гербпен қайтадан алмастырылды. 1935 жылы республика жойылғанға дейін грек республикашылдығының символы ретінде кресттің ортасына көбінесе феникс қосылды. 1935 жылы монархия қайта орнатылғаннан кейін Данияның корольдік отбасын бейнелейтін гербтің бастапқы кіші нұсқасы 1819-1903 жылдардағы Данияның үлкен гербімен алмастырылды, содан кейін 1863 жылы даниялық принц Вильгельм Грекия тағына Георг I ретінде отырғанда да. Бұл үлкен гербке бұрынғы барлық элементтер, сондай-ақ бұрынғы Кальмар одағының үш тәжі, Исландияның трескасы, Фарер аралдарының қошқары, Гренландияның ақ аюы, Готтар патшасының арыстаны мен жүректері, Вендтер патшасының виверны, Стормарнның тәжін киген аққу және Дитмаршеннің атты рыцары кірді. 1941-1944 жылдары Грекияны фашистер басып алған кезде грек марионеттік үкіметі «қанаттары арасында сәулелер контурымен қоршалған, күлінен қайта тірілген мифологиялық Феникс құсының бейнесімен безенілген» республикалық гербті пайдаланды.
Хунта жариялаған республика (1973-1974)
1973 жылы сол кездегі биліктегі әскери хунта монархияны жойды, бұл кейіннен өткізілген референдумда расталды. Монархияны жойған құрылтай актісі "Грекия Республикасының Мемлекеттік газетінде" (1 маусым, GG № 118 A) жарияланды. Келесі екі нөмірде (119 және 120, сәйкесінше 1 және 2 маусымда) күлінен қайта тірілген феникс бейнесі келтірілді, солдаттың силуэті айқын түрде өшірілді, бұл бұрын монеталарда, маркаларда, кітаптарда, спичка қораптарында және үгіт плакаттарында кеңінен қолданылған "Феникс және солдат" дизайнынан өзгеше болды. 5 маусым мен 5 шілде аралығында Мемлекеттік газеттерде феникстің жаңа, дөңгелек пішіндегі нұсқасы пайда болды, ол кейіннен жеке куәліктерде, паспорттарда және тіпті лотерея билеттері сияқты басқа да құжаттарда, феникстің түпкілікті пішіні бекітілгеннен кейін де қолданылды. Дөңгелек пішіндегі нұсқа жаңа монеталарда да пайда болды. 5 шілдеде феникс суретінің дизайны аяқталды. Одан кейін ол әскери формаларда, паспорттарда және басқа да ресми мақсаттарда қолданылды, ал бұрынғы үлгілерге сәйкес келетін мөрлер мен материалдар да жарамды деп есептелді. Иоаннидес режимі оны жойған жоқ; сондықтан ол 1974 жылдың 1 тамызына дейін қолданылды, содан кейін Караманлис үкіметі онысыз Мемлекеттік газет шығарды. 1975 жылдың 7 маусымына дейін, қазіргі елтаңба қабылдағанға дейін, мүмкіндігі болғанда елтаңба қолданылмады; алайда, феникс суреті бар монеталар белгілі бір мерзімге заңды төлем құралы болып қала берді. 1974 жылы әскери режим құлағаннан кейін жаңа үкімет үкімет түріне қатысты тағы бір референдум өткізуге шешім қабылдады, өйткені хунтаның әрекеттері заңсыз деп танылды. 1974 жылғы референдум нәтижесінде республикалық үкімет түрі сақталды. Бұл патшалық елтаңбаның жойылуын растады, бірақ бұл жетістік қазіргі грек патшалық отбасының мүшелері тарапынан әлі де қолданылуда.
Қазіргі жоба
Қазіргі таңба 48/1975 заңымен анықталған. Ақ крестпен көк қалқан қайта жаңартылды, ал гербтің пропорциялары енінен ұзын болуы белгіленді. Қалқанды екі лавр бұтағы толық қоршап тұрады; олардың түсі нақты көрсетілмеген, бірақ практикалық тұрғыда олар көбінесе монохромды түрінде бейнеленеді. Гербті 1974 жылы грек суретшісі Κώστας Γραμματόπουλος жасаған. Үкімет мемлекеттік логотип ретінде гербтің стилденген нұсқасын пайдаланады. Бұл дизайн 2010 жылдан бастап түрлі грек үкімет министрліктерінің таңбаларын біртектеу мақсатымен іске асырылды. Ол логотип ретінде қолданылғанда ұлттық эмблеманың дизайны мен түсін нақтылады және Грекия үкіметін бейнелеу үшін барлық медиада қолданылатын ресми шрифт ретінде FF Meta-ны белгіледі. Қалқанның көк бөліктерін бір түспен көрсетудің орнына, үкіметтік логотипте көк түсті (азур) білдіретін көлденең сызықтармен геральдикалық штрихтау қолданылады. Мемлекеттік Ұлы мөр (Μεγάλη του Κράτους Σφραγίς) – Грекияның ресми Ұлы мөрі, ресми құжаттарды растау үшін қолданылады. Қазіргі дизайн 1975 жылы гербті нақтылаған сол заңда белгіленген; ол гербтен тұрады, оны диаметрі шеңбер ішінде орналасқан үлкен әріптермен «Грекия Республикасы» (Ελληνική Δημοκρατία) деген сөздер қоршап тұрады. Алдыңғы Ұлы мөрлер 1833 және 1863 жылдардағы ескі гербтерді анықтаған бұрынғы жарлықтармен де белгіленген.