Кіріспе
Канаданың гербі, сондай-ақ Канаданың Корольдік гербі немесе ресми түрде Канада Королінің құқығымен бекітілген Герб деп аталады, – бұл Канада монархының доминиондық гербі және осылайша Канаданың ресми гербі. 1921 жылдан бері қолданылып келеді, ол Ұлыбританияның корольдік гербінің үлгісімен жасалған, француз және ерекше канадалық элементтер британдық үлгідегі элементтерді алмастырады немесе толықтырады. Гербтегі қарағай жапырақтары «табиғи түсте» (яғни, табиғи түсте) бейнеленген, бастапқыда жасыл түспен салынған, бірақ 1957 жылы қызыл түспен қайта салынды және 1987 жылы шектеулі қолданыс үшін Канада орденінің шеңбері қосылды. Герб Канаданың Геральдикалық Орталығында тіркелген және Корольдік авторлық құқығымен қорғалған; ол ұлттық егемендікті білдіру үшін қолданылады және федералды үкімет гербті Федералдық идентификация бағдарламасы шеңберінде мемлекеттің символы ретінде пайдаланады. Гербтің элементтері басқа да дизайндықта қолданылады, гербтің қалқаны патшалық отбасының мүшелеріне тиесілі әртүрлі патшалық туларда қолданылады, ал гербтің төбесі генерал-губернатордың туының орталық элементі болып табылады.
The coat of arms of Canada , also known as the Royal Coat of Arms of Canada or, formally, as the Arms of His Majesty The King in Right of Canada , is the arms of dominion of the Canadian monarch and, thus, also the official coat of arms of Canada. In use since 1921, it is closely modelled after the royal coat of arms of the United Kingdom, with French and distinctive Canadian elements replacing or added to those derived from the British version. The maple leaves in the shield, blazoned "proper" (i. e., in natural colour), were originally drawn vert (green), but were redrawn gules (red) in 1957 and a circlet of the Order of Canada was added to the arms for limited use in 1987. The arms are registered with the Canadian Heraldic Authority and protected under Crown copyright; they are used to signify national sovereignty and the federal government uses the arms to represent the state under the Federal Identity Program. Elements of the coat of arms are also used in other designs, with the shield being used in the various royal standards belonging to members of the royal family and the crest of the arms serving as the focal point of the governor general's flag.
Тарих
1867 жылы Конфедерацияға дейін Ұлыбританияның корольдік гербі Канадада корольдік биліктің символы ретінде қолданылды. Британдық Солтүстік Америкадағы колониялардың ешқайсысына қару берілмеген, тек 17 ғасырдағы Новая Шотландия мен Ньюфаундлендке берілген рұхсаттардан басқа. Кейін, 1868 жылғы 26 мамырда Онтарио, Квебек, Новая Шотландия және Нью-Брансуикке корольдік жарлықпен қару берілді. (Новая Шотландияға бұрын қару берілгені ұмытылып, 17 ғасырда берілген тарихи қаруды қайта орнату 1929 жылға дейін күтілді. Ол 1917 жылы Вими жотасындағы канадалық әскерлер алып жүрген алғашқы «Қызыл туда» қолданылған. Канадаға қосылған провинциялар мен аумақтардың саны арта келе, бастапқы төрт қару Конфедерацияның жаңа мүшелерінің қаруларымен біріктіріліп, нәтижесінде тоғыз бөліктен тұратын қалқан пайда болды. Осы мәселені зерттеу үшін 1919 жылы Доминион архивисі Артур Даутиді қамтитын комитет құрылды. Ақырында, жаңа қарудың элементтері Англия, Ирландия, Шотландия және Францияның корольдік қаруларына сілтеме жасайтыны, ал Канаданы клен жапырақтары бейнелейтіні туралы келісімге келді, бірақ жапырақтардың қалай қолданылуы керектігі туралы бірлік болған жоқ. Комитет мүшелерінің жазбалары Канаданың кітапхана және мұрағат басқармасында сақталды. Негізінде клен жапырақтары қосылып, төртінші бөлігінде француз патшалық қаруына сілтеме жасалды. 1918 жылы Қорғаныс министрінің орынбасары Эжен Фисет гербтің дизайны Канаданың ұлттық түстерін анықтайтынын мәлімдеді, ал комитеттің аты-жөні аталмаған мүшесі «қалқанның түстері Доминионның ұлттық түстеріне айналады. Ел үшін өмірін құрбан еткендерді білдіретін қызыл клен жапырағы қызметтік туларда қолданылды». 1940 жылдары әскери тарихшы Арчер Фортескю Дугид король Георг V-нің Канаданың ресми түстері ретінде қызыл және ақ түсті таңдағанын, себебі олар гербтегі гүлдесте мен мантильдегі түстер болғанын айтты. Алайда, Канаданың кітапхана және мұрағат басқармасының кураторы Форрест Пасс корольдің немесе комитеттің мантильге ерекше мән бергені туралы жазбалардың жоқтығын анықтады. Гербтің патшалық жариялауында ұлттық түстер туралы ешқандай сөз қозғалмады. 1957 жылы Алан Беддоу гербті қайта жасады, нәтижесінде қызыл жапырақтар пайда болды және корольдік тәжді Тюдор дизайнынан Елизавета II-нің қалауынша, Әйет тәжіне ұқсас етіп өзгертті. Осы алғашқы әрекет сәтсіз аяқталғанымен, Хикс өз науқанын жалғастырды және көптеген басқа әуесқой және кәсіби геральдистер оған қосылды. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Оттавадағы парламенттік баспасөз галереясында журналист болған Хикс 1992 жылы Канада орденінің құрылғанына 25 жыл толуына орай өзгерісті жасау қажеттігін стратегиялық тұрғыдан көрсетті – бұл идея Канада орденінің кеңес комитеті қолдады. Корольдің 1994 жылы жаңа дизайсты жалпы пайдалануға бекітуіне дейін уақыт кетті. Дегенмен, 1988 жылы Король құрған Канада геральдикалық органы 1987 жылдан бастап оны шектеулі түрде қолдануға рұқсат берді, онда герб ерекше канадтықтарға жаңа қару-жарақтар беру туралы патенттік хаттарда жеке Корольді бейнелеу үшін қолданылды. Парламент мүшесі Пэт Мартин 2008 жылғы маусымда Үкіметке 1917 жылы Чадвик ұсынғандай, Канаданың алғашқы халықтарын, инуиттер мен метистерді бейнелейтін символдарды қосу үшін гербке өзгеріс енгізуді талап ететін ұсыныс енгізді. Король Карл III пен Камилла патшайымның 2023 жылғы 6 мамырда таққа отыруынан кейін Канада геральдикалық органы жаңа Канада корольдік тәжін ашты, онда клен жапырақтары, қар кристалдары және Канаданың жергілікті халықтары үшін маңызды символдар бейнеленген. Органдар өзгерістердің орын алатынын мәлімдеді.
Қолдану
Суверен мен мемлекеттің елтаңбасы ұлттық егемендік пен меншік құқығын көрсетеді. Федералды үкімет қаруды Федералдық идентификация бағдарламасы аясында мемлекетті және оның құрамындағы премьер-министрді, Жоғарғы Сотты, сондай-ақ Канада Қарулы Күштері мен Корольдік Канадалық атты полициясын (RCMP) бейнелеу үшін пайдаланады. Соңғы екеуіндегі ең жоғары шенді офицер емес лауазымдағы қызметкерлер 1957 жылғы үлгідегі қаруды шен белгісі ретінде тағады, бұл олардың Корольдің жарлығын алғандығын (офицерлерге берілетін Корольдің комиссиясынан өзгеше) көрсетеді. Канаданың елтаңбасы барлық полимерге дейінгі үлгідегі канадалық банкноттарда да – әр банкнотаға қауіпсіздік мүмкіндігі ретінде басылған, – сондай-ақ 50 центтік монетада және канадалық паспорттардың мұқабасында да кездеседі. 2015 жылдан бері шығарылатын тұрақты тұрғын карталарында 1957 жылғы үлгідегі елтаңбаның голограммалық бейнесі бейнеленген. Канада үкіметі кейде гербтің толық композициясын қарапайым қызыл туға қолданған, мысалы, 1967 жылы елдің жүз жылдық мерекесіне арналған шараларда. Ол сондай-ақ Канада Қарулы Күштерінің татуировкасы сияқты әскери салтанаттарда толық композициядағы ту ретінде қолданылады. Патшалық елтаңба суверенге жекеменшік болғандықтан, оны патшаның келісімі болмаса қолдануға болмайды. 1921 жылы жасалған және 1957 және 1994 жылдары өңделген елтаңба "Тауар таңбалары және авторлық құқық туралы заңдармен қорғалады және рұқсатсыз қолданылуы немесе көшірілуі мүмкін емес". Бұдан әрі, "ресми символдарға ұқсас белгілер мен дизайн авторлық құқық немесе тауар таңбасын бұзу ретінде қарастырылады". Сонымен қатар, Корольдік авторлық құқық бойынша "егер көшірме жеке немесе коммерциялық емес мақсатта таратылатын болса да, жұмысты өңдеу, бейімдеу немесе аудару кезінде рұқсат алу қажет".
Қару-жарақтан алынған үлгілер
2023 жылы қару-жарақтардың байрағы Канададағы монархтың туы ретінде де, монарх Канадада және шетелде Канаданы ұсыну кезінде қолдану үшін де бекітілді. 1962 жылдан 2022 жылға дейін патшайымның шифрының нұсқасымен өңделген қару-жарақтардың байрағы Елизавета II патшайымы үшін қолданылған жеке Канада туы болды. 2010 жылдары Канада корольдік отбасының басқа мүшелері үшін тағы алты стандарт жасалды, олардың барлығы ұқсас дизайнды, қару-жарақтардың байрағын негіз ретінде пайдаланды. 1981 жылдан бері генерал-губернатордың жеке туында көк түс фонда Канаданың корольдік қару-жарақтары гербі бейнеленген. Бұрынғы Төменгі палата спикерлері Джон Фрейзер мен Гилберт Паренттің қолдауымен Брюс Хикс Канада Парламентіне Британ Парламентінің Өкілдер палатасы мен Лордтарда қолданылатын порткуллис сияқты ерекше геральдикалық символ алу үшін жұмыла істеді. Оған жауап ретінде Парламент депутаты Дерек Ли комитет құруды талап ететін ұсыныс енгізді, ол қабылданды және Хикс пен Канаданың алғашқы бас геральдисі Роберт Уотт жалғыз сарапшы куәлер ретінде шақырылды; алайда, сенатор Серж Джоял Сенат атынан комитетке қосылды. Содан кейін Төменгі палата спикері Питер Милликен Канада геральдикалық органынан осындай символ жасауды сұрады және 2008 жылдың 15 ақпанында генерал-губернатор Өкілдер палатасына салтанатты шүберекке салынған корольдік қару-жарақтары гербінен тұратын белгіні пайдалануға рұқсат берді. Өкілдер палатасының үлгісімен Сенат екі айдан кейін өзіне де ұқсас белгі сұрап алды, ол Сенатқа берілген шүберектің үстінде корольдік қару-жарақтары гербі бейнеленген.