Аполлон-16: Бесінші айға қонған ұшқыштар экспедициясы

Кіріспе

Бесінші адамды Айға қондыру

Аполлон-16 (16 сәуір, 1972 жыл) – NASA басқаратын Америка Құрама Штаттарының Аполлон ғарыш бағдарламасының онінші адамды тасымалдаған миссиясы және Айға қонған бесінші және соңғы миссия болды. Бұл Аполлонның "J" миссияларының екіншісі еді, ол Ай бетінде ұзақ уақыт болуды, ғылымға баса назар аударуды және Айлық жүргіш көлігін (LRV) пайдалануды қамтыды. Қону және зерттеу Декарт жоталарында жүзеге асырылды, бұл орын кейбір ғалымдардың болжамы бойынша жанартаулық әрекет нәтижесінде пайда болған аймақ деп есептелгендіктен таңдалды, бірақ бұл жорамал расталмады. Миссия экипажына командир Джон Янг, Ай модулінің пилоты Чарльз Дьюк және командалық модульдің пилоты Кен Мэтингли кірді. 1972 жылдың 16 сәуірінде Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылған Аполлон-16 Айға жол тартқанда бірнеше ұсақ техникалық бұзылыстарға тап болды. Бұл ғарыш кемесінің бас қозғалтқышындағы мәселеге әкеп соқты, нәтижесінде NASA басшылары астронавттардың миссияны тоқтатып, Жерге қайту мүмкіндігін қарастырды, содан кейін мәселені шеше алуға шешім қабылдады, бұл Айға қонуды алты сағатқа кешіктірді. Айға қонуға рұқсат берілгенімен, NASA астронавттарды жоспарланған мерзімнен бір күн бұрын миссиядан қайтарды. 21 сәуірде Ай модулін Ай бетіне қондырғаннан кейін Янг пен Дьюк Ай бетінде 71 сағат – үш күнге жуық уақыт өткізді, оның ішінде үш ғарыштан тыс қызмет атқарды, жалпы сомасы 20 сағат 14 минутты құрады. Екеуі Айға арналған екінші Айлық жүргіш көлігін жүргізіп, Ай бетінде Янг пен Дьюк Жерге әкелу үшін Ай үлгілерін жинады, соның ішінде Аполлон миссиялары кезінде жиналған ең үлкен Ай тасы – Биг Мюли. Осы уақыт ішінде Мэтингли командалық және қызметтік модульде (CSM) Айдың айналасында айналып, суреттер түсіріп, ғылыми құралдарды пайдаланды. Мэтингли командалық модульде Ай орбитасында 126 сағат және 64 айналым жасады. Янг пен Дьюк Мэтинглиге Ай орбитасында қосылғаннан кейін экипаж қызметтік модульден (SM) субспутникті босатып жіберді. Жерге қайта оралу кезінде Мэтингли қызметтік модульдің сыртынан бірнеше пленка кассеталарын алу үшін бір сағаттық ғарышқа шықты. Аполлон-16 1972 жылдың 27 сәуірінде Жерге аман-есен оралды.

Apollo 16 (April 1627, 1972) was the tenth crewed mission in the United States Apollo space program, administered by NASA, and the fifth and penultimate to land on the Moon. It was the second of Apollo's "J missions", with an extended stay on the lunar surface, a focus on science, and the use of the Lunar Roving Vehicle (LRV). The landing and exploration were in the Descartes Highlands, a site chosen because some scientists expected it to be an area formed by volcanic action, though this proved not to be the case. The mission was crewed by Commander John Young, Lunar Module Pilot Charles Duke and Command Module Pilot Ken Mattingly. Launched from the Kennedy Space Center in Florida on April 16, 1972, Apollo 16 experienced a number of minor glitches en route to the Moon. These culminated with a problem with the spacecraft's main engine that resulted in a six hour delay in the Moon landing as NASA managers contemplated having the astronauts abort the mission and return to Earth, before deciding the problem could be overcome. Although they permitted the lunar landing, NASA had the astronauts return from the mission one day earlier than planned. After flying the lunar module to the Moon's surface on April 21, Young and Duke spent 71 hours—just under three days—on the lunar surface, during which they conducted three extravehicular activities or moonwalks, totaling 20 hours and 14 minutes. The pair drove the lunar rover, the second used on the Moon, for On the surface, Young and Duke collected of lunar samples for return to Earth, including Big Muley, the largest Moon rock collected during the Apollo missions. During this time Mattingly orbited the Moon in the command and service module (CSM), taking photos and operating scientific instruments. Mattingly, in the command module, spent 126 hours and 64 revolutions in lunar orbit. After Young and Duke rejoined Mattingly in lunar orbit, the crew released a subsatellite from the service module (SM). During the return trip to Earth, Mattingly performed a one hour spacewalk to retrieve several film cassettes from the exterior of the service module. Apollo 16 returned safely to Earth on April 27, 1972.

Экипаж және миссияны басқарудың негізгі қызметкерлері

Джон Янг, миссия командирі, 41 жаста және «Аполлон-16» кезінде Әскери-теңіз күштерінің капитаны болды. 1962 жылы NASA таңдаған екінші топтың мүшесі ретінде астронавт атанды, 1965 жылы Гас Гриссоммен бірге «Джемини-3» кемесімен ұшып, «Меркурий-7» тобынан тыс ғарышқа ұшқан алғашқы американдық болды. Содан кейін ол Майкл Коллинзбен бірге «Джемини-10» (1966) және «Аполлон-10» командалық модулінің пилоты ретінде (1969) ұшты. «Аполлон-16» миссиясымен ол Джим Ловеллдан кейін ғарышқа төрт рет ұшқан екінші американдық астронавт атанды. Томас Кеннет «Кен» Маттингли, командалық модульдің пилоты, 36 жаста және «Аполлон-16» кезінде Әскери-теңіз күштерінде лейтенант-коммандер болды. Маттингли 1966 жылы NASA-ның бесінші астронавт тобына іріктелді. Ол «Аполлон-8» және «Аполлон-9» миссияларының резервтік экипажының мүшесі болды. Содан кейін Маттингли «Аполлон-11» резервтік CMP Уильям Андерспен бірге оқу-жаттығуларын бастады, ол 1969 жылдың шілдесінде NASA-дан кеткенін жариялады, сондықтан егер алғашқы Айға қондыру миссиясы кейінге шегерілсе, ол қолжетімді болмас еді. Егер Андерс «Аполлон-11» ұшқанға дейін NASA-дан кеткен болса, Маттингли оның орнын резервтік экипажда алмастыратын еді. Маттингли бастапқыда «Аполлон-13» негізгі экипажына тағайындалған, бірақ сол кезде Янгпен бірге «Аполлон-13» резервтік экипажында болған Чарльз Дьюк арқылы қызылшаға ұшырады; Дьюк оны өз балаларының бірінен жұқтырған. Маттингли ешқашан ауруға шалдықпады, бірақ ұшырылуға үш күн қалғанда экипаждан алынып, оның орнына резервтік мүшесі Джек Свигерт келді. Дьюк, сондай-ақ 5-ші топтың астронавты және ғарышқа жаңа келген, «Аполлон-10» миссиясының резервтік экипажында қызмет етті және «Аполлон-11» миссиясының капсулалық байланыс операторы (CAPCOM) болды. Алайда, 1970 жылдың қыркүйегінде «Аполлон-18» және «Аполлон-19» миссияларын тоқтату туралы хабарланғаннан кейін, басқаларды дайындаудың орнына, Айға ұшқан астронавттарды резервтік құрам ретінде пайдаланудың мағынасы зор болды. Содан кейін Руса мен Митчелл резервтік экипажға тағайындалды, ал Пог пен Карр «Skylab» бағдарламасына қайта тағайындалды, онда олар «Skylab-4» миссиясында ұшты. «Меркурий» және «Джемини» жобалары үшін негізгі және резервтік экипажтар белгіленген, бірақ «Аполлон» үшін үшінші топ астронавттар, «көмекші экипаж» деп аталды. Слейтон Аполлон бағдарламасының басында, Аполлон-9 миссиясын басқарған Джеймс МакДивитттің кеңесі бойынша, көмекші экипаждарды құрды. МакДивитт АҚШ-тың әртүрлі орталықтарында дайындық жүргізіліп жатқандықтан, ұшу экипажының мүшесі қатысуы қажет болатын жиналыстарды өткізіп алу мүмкін емес деп сенді. Көмекші экипаж мүшелері миссия командирінің нұсқауы бойынша көмек көрсетуге тиіс болды. Әдетте, олар миссия ережелерін, ұшу жоспарын және тізімдерді жинап, жаңартып отыратын. «Аполлон-16» үшін олар: Энтони У. Англия, Карл Г. Хенизе, Генри У. Хартсфилд-младший, Роберт Ф. Овермайер және Дональд Х. Петерсон. Ұшу директорлары: Пит Франк және Филип Шаффер (бірінші смена), Джин Кранц және Дональд Р. Пудди (екінші смена), Джерри Гриффин, Нил Б. Хатчинсон және Чарльз Р. Льюис (үшінші смена). «Аполлон» кезіндегі ұшу директорларының қызметтік міндеттемесі бір ғана сөйлемнен тұрды: «Ұшу директоры экипаж мүшелерінің қауіпсіздігі мен миссияның сәтті аяқталуы үшін қажетті барлық шараларды қабылдауға құқылы». CAPCOM-дар: Haise, Roosa, Mitchell, Джеймс Б. Ирвин, Англия, Питерсон, Хартсфилд және C. Гордон Фуллертон.

John Young, the mission commander, was 41 years old and a captain in the Navy at the time of Apollo 16. Becoming an astronaut in 1962 as part of the second group to be selected by NASA, he flew in Gemini 3 with Gus Grissom in 1965, becoming the first American not of the Mercury Seven to fly in space. He thereafter flew in Gemini 10 (1966) with Michael Collins and as command module pilot of Apollo 10 (1969). With Apollo 16, he became the second American, after Jim Lovell, to fly in space four times. Thomas Kenneth "Ken" Mattingly, the command module pilot, was 36 years old and a lieutenant commander in the Navy at the time of Apollo 16. Mattingly had been selected in NASA's fifth group of astronauts in 1966. He was a member of the support crew for Apollo 8 and Apollo 9. Mattingly then undertook parallel training with Apollo 11's backup CMP, William Anders, who had announced his resignation from NASA effective at the end of July 1969 and would thus be unavailable if the first lunar landing mission was postponed. Had Anders left NASA before Apollo 11 flew, Mattingly would have taken his place on the backup crew. Mattingly had originally been assigned to the prime crew of Apollo 13, but was exposed to rubella through Charles Duke, at that time with Young on Apollo 13's backup crew; Duke had caught it from one of his children. Mattingly never contracted the illness, but three days before launch was removed from the crew and replaced by his backup, Jack Swigert. Duke, also a Group 5 astronaut and a space rookie, had served on the support crew of Apollo 10 and was a capsule communicator (CAPCOM) for Apollo 11. However, after the cancellations of Apollos 18 and 19 were announced in September 1970, it made more sense to use astronauts who had already flown lunar missions as backups, rather than training others on what would likely be a dead end assignment. Subsequently, Roosa and Mitchell were assigned to the backup crew, while Pogue and Carr were reassigned to the Skylab program where they flew on Skylab 4. For projects Mercury and Gemini, a prime and a backup crew had been designated, but for Apollo, a third group of astronauts, known as the support crew, was also designated. Slayton created the support crews early in the Apollo Program on the advice of Apollo crew commander James McDivitt, who would lead Apollo 9. McDivitt believed that, with preparation going on in facilities across the U. S., meetings that needed a member of the flight crew would be missed. Support crew members were to assist as directed by the mission commander. Usually low in seniority, they assembled the mission's rules, flight plan, and checklists, and kept them updated. For Apollo 16, they were: Anthony W. England, Karl G. Henize, Henry W. Hartsfield Jr., Robert F. Overmyer and Donald H. Peterson. Flight directors were Pete Frank and Philip Shaffer, first shift, Gene Kranz and Donald R. Puddy, second shift, and Gerry Griffin, Neil B. Hutchinson and Charles R. Lewis, third shift. Flight directors during Apollo had a one sentence job description: "The flight director may take any actions necessary for crew safety and mission success." CAPCOMs were Haise, Roosa, Mitchell, James B. Irwin, England, Peterson, Hartsfield, and C. Gordon Fullerton.

Миссияның белгілері мен шақыру белгілері

Аполлон-16 белгісінде американдық бүркіт пен АҚШ халқын көрсететін қызыл, ақ және көк қалқан басым рольде, ал сұр фон Ай бетін бейнелейді. Қалқанның үстінде Ай орбитасында айналып жүрген алтын NASA векторы орналасқан. Оның алтын жиегіндегі көк шекарада миссия нөмірін және экипаж мүшелерінің есімдерін білдіретін 16 жұлдыз бар: Янг, Маттингли, Дюк. Белгіні миссия экипажы ұсынған бастапқы идеялар негізінде, Хьюстон қаласындағы Адамды космосқа ұшатын кемелер орталығының графикалық шеберханасының Барбара Мательскиі жасады. Янг пен Дьюк Ай модуліне «Орион» атасын берді, ал Маттингли командалық және қызметтік модульге «Каспер» деп ат қойды. Дьюк айтуынша, ол және Янг LM үшін «Орионды» таңдады, себебі олар жұлдыздармен байланысты бір нәрсені қалаған. Орион – Жерден көрінетін ең жарқын шоқжұлдыздардың бірі, және ол ғарышкерлерге саяхат барысында көрінетін. Дьюк сондай-ақ «Бұл айқын шоқжұлдыз және оны айту және Миссиялық бақылауға жеткізу оңай» деді. Аполлон-16 Аполлон бағдарламасының соңғы миссиясы болғандықтан және Ай бетінде сынауға жаңа жабдықтар немесе процедуралар болмағандықтан, соңғы екі миссия (екіншісі Аполлон-17) астронавттарға Айдың ерекшеліктерін түсінудегі кейбір күмәндіктерді жоюға мүмкіндік берді. Ғалымдар Айдың ерте тарихы туралы ақпарат іздеді, оны оның ежелгі бетіндегі ерекшеліктерінен, айлық таулы аймақтардан алуға болады. Бұрынғы Аполлон экспедициялары, соның ішінде Аполлон-14 және Аполлон-15, айдың таулы жерлерінен метеориттердің соққысынан лақтырылған, Айға дейінгі материалдың үлгілерін алды. Бұл үлгілер Айдың ішкі бөлігінен лава ағуды бастағанға дейін және төмендіктер мен алаптарды су басқанға дейін жасалған. Дегенмен, ешбір Аполлон миссиясы Айдың таулы аймақтарына барып келген жоқ. Аполлон-14 кемесі Mare Imbrium алабын құраған соққыдан шығарылған материалдың тізбегін зерттеп, одан үлгілер алды. Сол сияқты, Аполлон-15 те Имбриум аймағындағы материалдан үлгі алып, алаптың шетін зерттеді. Аполлон-14 және Аполлон-15 қонған жерлері Имбриум алабымен тығыз байланысты болғандықтан, Мар Имбриумнан алыс айлық таулы аймақтарда басқа геологиялық процестер болған болуы мүмкін. Альфонс кратерінде үш ғылыми мақсат басты мәнге ие және аса маңызды деп анықталды: кратер қабырғасының ішінен ежелгі, Имбриумға дейінгі соққы материалдары болуы мүмкін, кратердің ішкі құрамы және бірнеше кіші «қара шұғылалы» кратерлерде кратер еденіндегі бұрынғы жанартаулық белсенділіктің болуы мүмкін. Алайда геологтар кратерден алынған үлгілер Имбриум соққысынан ластанған болуы мүмкін деп қорқып, Аполлон-16 кемесі Имбриумға дейінгі материалдың үлгілерін алуына кедергі келтіруі мүмкін. Сондай-ақ, бұл мақсат Аполлон-14 және Аполлон-15 миссияларымен орындалған болуы мүмкін, өйткені Аполлон-14 үлгілері әлі толыққанды талданбаған және Аполлон-15 үлгілері әлі алынбаған. Резервтік LMP Митчелл дайындықтың алғашқы кезеңінде қолжетімді болмады, ол Аполлон-14-ке қатысты міндеттермен айналысты, бірақ 1971 жылдың қыркүйегінде геологиялық сапарларға қосылды. Бұрын Тони Ингланд (қосымша экипаж мүшесі және Ай EVA CAPCOM) немесе геологтардың бірі Геизбен бірге геологиялық сапарларда жаттықты. Декарттың жанартаулық екеніне сенгендіктен, оқытудың көп бөлігі жанартаулық тастар мен ерекшеліктерге бағытталған, бірақ басқа тастар бар жерлерге де сапарлар жасалды. Янг кейіннен түсіндіргендей, жанартаулық емес оқыту көбірек пайдалы болды, себебі Декарт жанартаулық емес екені анықталды. 1971 жылдың шілдесінде олар геологиялық оқу-жаттығулар үшін Канаданың Онтарио штатындағы Садбери қаласына барды, бұл АҚШ астронавттарының Канадада алғашқы рет оқыған уақыты болды. Оқу аяқталған соң, сапарлар сегіз ғарышкер мен ондаған техникалық қызметкерлерді қатыстырған ірі жаттығуларға айналды, бұл бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. Невада сынақ алаңындағы жаттығуларда ядролық жарылыстардан қалған үлкен кратерлер Ай бетіндегі үлкен кратерлерді имитациялады, барлық қатысушылардың қауіпсіздік рұқсаты және жақын туыстарының тізімі болуы керек еді, ал CMP Маттинглидің ұшуына арнайы рұқсат қажет болды. Геологиялық дайындықтан басқа, Янг пен Дьюк EVA ғарыш киімдерін пайдалануға, Айдың азайтылған гравитациясына бейімделуге, үлгілерді жинауға және Ай роверін басқаруға оқытылды. Астронавттар бұрынғы миссиялардан әкелген Ай үлгілерін зерттеуге, миссияда қолданылатын құралдар туралы білуге және олардың жауапкершілігіндегі бас ғылыми қызметкерлердің Аполлон-16-дан нені білуді күтетінін тыңдауға көп уақыт жұмсады. Бұл оқыту Янг пен Дьюкке Ай бетінде күтілген жанартаулық тастардың жоқ екенін тез түсінуге көмектесті, тіпті Миссиялық бақылаудағы геологтар бастапқыда оларға сенбеді. Янгтың айтуынша, оқытудың көп бөлігі – 350 сағат – ғарышкерлер киімдерін киген күйде өтті, бұл Янг өте маңызды деп санады, себебі бұл ғарышкерлерге өздеріне берілген міндеттерді орындауда жабдықтың шектеулерін білуге мүмкіндік берді. Маттингли де орбитадан геологиялық ерекшеліктерді тануға оқытылды, жаттығу алаңдарының үстінен ұшқышпен ұшып, Ай орбитасынан ғылыми құралдар модулін басқаруға дайындық жасады.

The insignia of Apollo 16 is dominated by a rendering of an American eagle and a red, white and blue shield, representing the people of the United States, over a gray background representing the lunar surface. Overlaying the shield is a gold NASA vector, orbiting the Moon. On its gold outlined blue border, there are 16 stars, representing the mission number, and the names of the crew members: Young, Mattingly, Duke. The insignia was designed from ideas originally submitted by the crew of the mission, by Barbara Matelski of the graphics shop at the Manned Spacecraft Center in Houston. Young and Duke chose "Orion" for the lunar module's call sign, while Mattingly chose "Casper" for the command and service module. According to Duke, he and Young chose "Orion" for the LM because they wanted something connected with the stars. Orion is one of the brightest constellations as seen from Earth, and one visible to the astronauts throughout their journey. Duke also stated, "it is a prominent constellation and easy to pronounce and transmit to Mission Control". As Apollo 16 was the penultimate mission in the Apollo program and there was no major new hardware or procedures to test on the lunar surface, the last two missions (the other being Apollo 17) presented opportunities for astronauts to clear up some of the uncertainties in understanding the Moon's characteristics. Scientists sought information on the Moon's early history, which might be obtained from its ancient surface features, the lunar highlands. Previous Apollo expeditions, including Apollo 14 and Apollo 15, had obtained samples of pre mare lunar material, likely thrown from the highlands by meteorite impacts. These were dated from before lava began to upwell from the Moon's interior and flood the low areas and basins. Nevertheless, no Apollo mission had actually visited the lunar highlands. Apollo 14 had visited and sampled a ridge of material ejected by the impact that created the Mare Imbrium impact basin. Likewise, Apollo 15 had also sampled material in the region of Imbrium, visiting the basin's edge. Because the Apollo 14 and Apollo 15 landing sites were closely associated with the Imbrium basin, there was still the chance that different geologic processes were prevalent in areas of the lunar highlands far from Mare Imbrium. At Alphonsus, three scientific objectives were determined to be of primary interest and paramount importance: the possibility of old, pre Imbrium impact material from within the crater's wall, the composition of the crater's interior and the possibility of past volcanic activity on the floor of the crater at several smaller "dark halo" craters. Geologists feared, however, that samples obtained from the crater might have been contaminated by the Imbrium impact, thus preventing Apollo 16 from obtaining samples of pre Imbrium material. There also remained the distinct possibility that this objective would have already been satisfied by the Apollo 14 and Apollo 15 missions, as the Apollo 14 samples had not yet been completely analyzed and samples from Apollo 15 had not yet been obtained. The backup LMP, Mitchell, was unavailable during the early part of the training, occupied with tasks relating to Apollo 14, but by September 1971 had joined the geology field trips. Before that, Tony England (a member of the support crew and the lunar EVA CAPCOM) or one of the geologist trainers would train alongside Haise on geology field trips. Since Descartes was believed to be volcanic, a good deal of this training was geared towards volcanic rocks and features, but field trips were made to sites featuring other sorts of rock. As Young later commented, the non volcanic training proved more useful, given that Descartes did not prove to be volcanic. In July 1971, they visited Sudbury, Ontario, Canada, for geology training exercises, the first time U. S. astronauts trained in Canada. By the end of the training, the field trips had become major exercises, involving up to eight astronauts and dozens of support personnel, attracting coverage from the media. For the exercise at the Nevada Test Site, where the massive craters left by nuclear explosions simulated the large craters to be found on the Moon, all participants had to have security clearance and a listed next of kin, and an overflight by CMP Mattingly required special permission. In addition to the field geology training, Young and Duke also trained to use their EVA space suits, adapt to the reduced lunar gravity, collect samples, and drive the Lunar Roving Vehicle. The astronauts spent much time studying the lunar samples brought back by earlier missions, learning about the instruments to be carried on the mission, and hearing what the principal investigators in charge of those instruments expected to learn from Apollo 16. This training helped Young and Duke, while on the Moon, quickly realize that the expected volcanic rocks were not there, even though the geologists in Mission Control initially did not believe them. Much of the training—according to Young, 350 hours—was conducted with the crew wearing space suits, something that Young deemed vital, allowing the astronauts to know the limitations of the equipment in doing their assigned tasks. Mattingly also received training in recognizing geological features from orbit by flying over the field areas in an airplane, and trained to operate the Scientific Instrument Module from lunar orbit.

Ұшыру аппараты

Аполлон 16 ғарыш кемесін Айға ұшырған аппарат – Сатурн V, AS 511 белгіленген. Бұл – ұшуға жіберілген он бірінші Сатурн V және экипажбен ұшуға жіберілген тоғызыншы аппарат болды. Аполлон 16-ның Сатурн V-і Аполлон 15-тің Сатурн V-іне дерлік толық сәйкес келді. Бір өзгеріс – S IC бірінші сатысына төрт ретроракета орнату, яғни Аполлон 14 және одан бұрынғыларындағы сегіз ретроракета санына жеткізу. Ретроракеталар бірінші саты мен Сатурн V арасындағы соқтығысу қаупін азайту үшін қолданылды. Аполлон 15-тің Сатурн V-інен төрт ретроракета салмақты жеңілдету үшін алынып тасталған, бірақ Аполлон 15 ұшуын талдау S IC сатысының саптан шығарғаннан кейін күткеннен жақын келгенін көрсетті, және егер төрт ракета болса, ал біреуі істен шықса, соқтығысу болуы мүмкін деген қауіп туды. Аполлон 16-ның ALSEP құрамына пассивті сейсмикалық эксперимент (PSE, сейсмометр), белсенді сейсмикалық эксперимент (ASE), Айдың жылу ағыны эксперименті (HFE) және Ай бетіндегі магнитметр (LSM) кірді. ALSEP Атом энергиясы жөніндегі комиссия әзірлеген SNAP 27 радиоизотопты термоэлектр генераторымен қуаттандырылды. PSE Аполлон 12, 14 және 15 ғарыш кемелері қалдырған сейсмометрлер желісіне қосылды. NASA Аполлон 16 PSE-ді ғарышкерлер жұмысын аяқтағаннан кейін LM-нің көтерілу сатысын оның жанына құлату арқылы калибрлеуді жоспарлады – белгілі массасы және жылдамдығы бар нысан белгілі бір жерге соғылатын еді. Алайда, NASA көтерілу сатысының бақылауын жоғалтты, сондықтан бұл жоспар орындалмады. Айдың геологиялық құрылымы туралы деректерді алуға арналған ASE жарылғыш заттардың екі тобынан тұрды: бірі – үш геофонға бекітілген «соққылағыштар» желісі орналастырылуы керек еді. Соққылағыштар ALSEP орнатылған кезде жарылтылатын еді. Екінші топқа әр түрлі өлшемдегі төрт миномет кірді, олар ғарышкерлер Жерге оралғаннан кейін қашықтан іске қосылатын еді. Аполлон 14-те де ASE болған, бірақ оның минометтері басқа эксперименттерге әсер етуінен қорқып, іске қосылмады. HFE Айдың бетінде 3 метрлік екі тесік қазуды және Айдың ішкі бөлігінен қанша жылу ағып жатқанын өлшейтін термометрлерді орналастыруды қамтыды. Бұл HFE орнатудың үшінші әрекеті болды: біріншісі Аполлон 13-те ұшып, Айдың бетіне ешқашан жетпеді, ал Аполлон 15-те бұрғылаумен проблемалар туындағандықтан зондтар жоспарланғандай тереңге енбеді. Аполлон 16 әрекеті Дьюк алғашқы зондты сәтті орналастырғаннан кейін сәтсіз аяқталды. Янг, көлемді скафандрда аяқтарын көре алмағандықтан, кабельді тартып, тізегіне оралғаннан кейін үзіп тастады. NASA басшылары жөндеу әрекетіне көп уақыт кететіндіктен вето қойды. HFE Аполлон 17-де ұшырылып, сәтті орнатылды. LSM Айдың магнит өрісінің күшін өлшеуге арналған, ол Жердің магнит өрісінің өте аз бөлігін құрайды. Айға арналған роверде жүретін және бірнеше геологиялық аялдамаларда іске қосылатын Айдың портативті магнитметрі (LPM) арқылы қосымша деректер алынды. Ғалымдар сондай-ақ Аполлон 12 үлгісінен, «жұмсақ» магнетизмі алынып тасталған Аполлон 16 ғарыш кемесімен Айға қысқа уақытқа қайтарылатын, сапар барысында қалпына келтірілгенін көру үшін үміттенеді. Миссиядан кейінгі өлшеулер «жұмсақ» магнетизмнің үлгіге қайта оралғанын көрсетті, бірақ бұрынғыдан төмен қарқындылықта. Алыстағы ультрафиолет камерасы/спектрографы (UVC) ұшырылды, бұл Жердің коронасының маскалау әсерісіз ғарышқа сутегі көздері туралы деректерді іздеу үшін Айдан алынған алғашқы астрономиялық байқаулар болды. Құрал LM көлеңкесінде орналастырылып, тұмандықтарға, басқа астрономиялық нысандарға, Жерге және Ай бетінде көрінетін жанартаулық тесіктерге бағытталды. Фильм Жерге қайтарылды. Әскери-теңіз зерттеулер зертханасының докторы Джордж Каррутерстен нәтижелерді жалпы аудиторияға қорытындылауды сұрағанда, ол былай деді: «Ең бірден көрінетін және керемет нәтижелер Жерді бақылау үшін болды, өйткені бұл Жердің ультрафиолет (УФ) сәулесімен алыстан суреттелген алғашқы рет болды, сондықтан сіз сутегі атмосферасының толық көлемін, полярлық сонарларды және тропикалық ауа жарқырау белдеуін көре аласыз». LM-нің түсу сатысына орнатылған төрт панель космостық сәулелерді және күн желдің бөлшектерін жазуға арналған Космикалық сәулелерді анықтау құрылғысын құрады. Үш панель Айға саяхат кезінде ашық қалды, ал төртіншісі экипаж EVA-ның басында ашты. Панельдер Жерге қайту үшін қаптарға салынды. Аполлон-16 ғарыш кемесімен Айға қонуға және Жерге оралуға арналған «Күн желдің құрамын зерттеу» эксперименті ұшырылды. Алюминийдің ластануын азайту үшін платина фольгасы қосылды.

The launch vehicle which took Apollo 16 to the Moon was a Saturn V, designated as AS 511. This was the eleventh Saturn V to be flown and the ninth used on crewed missions. Apollo 16's Saturn V was almost identical to Apollo 15's. One change that was made was the restoration of four retrorockets to the S IC first stage, meaning there would be a total of eight, as on Apollo 14 and earlier. The retrorockets were used to minimize the risk of collision between the jettisoned first stage and the Saturn V. These four retrorockets had been omitted from Apollo 15's Saturn V to save weight, but analysis of Apollo 15's flight showed that the S IC came closer than expected after jettison, and it was feared that if there were only four rockets and one failed, there might be a collision. Apollo 16's ALSEP consisted of a Passive Seismic Experiment (PSE, a seismometer), an Active Seismic Experiment (ASE), a Lunar Heat Flow Experiment (HFE), and a Lunar Surface Magnetometer (LSM). The ALSEP was powered by a SNAP 27 radioisotope thermoelectric generator, developed by the Atomic Energy Commission. The PSE added to the network of seismometers left by Apollo 12, 14 and 15. NASA intended to calibrate the Apollo 16 PSE by crashing the LM's ascent stage near it after the astronauts were done with it, an object of known mass and velocity impacting at a known location. However, NASA lost control of the ascent stage after jettison, and this did not occur. The ASE, designed to return data about the Moon's geologic structure, consisted of two groups of explosives: one, a line of "thumpers" were to be deployed attached to three geophones. The thumpers would be exploded during the ALSEP deployment. A second group was four mortars of different sizes, to be set off remotely once the astronauts had returned to Earth. Apollo 14 had also carried an ASE, though its mortars were never set off for fear of affecting other experiments. The HFE involved the drilling of two 10 feet (3 m) holes into the lunar surface and emplacement of thermometers which would measure how much heat was flowing from the lunar interior. This was the third attempt to emplace a HFE: the first flew on Apollo 13 and never reached the lunar surface, while on Apollo 15, problems with the drill meant the probes did not go as deep as planned. The Apollo 16 attempt would fail after Duke had successfully emplaced the first probe; Young, unable to see his feet in the bulky spacesuit, pulled out and severed the cable after it wrapped around his leg. NASA managers vetoed a repair attempt due to the amount of time it would take. A HFE flew, and was successfully deployed, on Apollo 17. The LSM was designed to measure the strength of the Moon's magnetic field, which is only a small fraction of Earth's. Additional data would be returned by the use of the Lunar Portable Magnetometer (LPM), to be carried on the lunar rover and activated at several geology stops. Scientists also hoped to learn from an Apollo 12 sample, to be briefly returned to the Moon on Apollo 16, from which "soft" magnetism had been removed, to see if it had been restored on its journey. Measurements after the mission found that "soft" magnetism had returned to the sample, although at a lower intensity than before. A Far Ultraviolet Camera/Spectrograph (UVC) was flown, the first astronomical observations taken from the Moon, seeking data on hydrogen sources in space without the masking effect of the Earth's corona. The instrument was placed in the LM's shadow and pointed at nebulae, other astronomical objects, the Earth itself, and any suspected volcanic vents seen on the lunar surface. The film was returned to Earth. When asked to summarize the results for a general audience, Dr. George Carruthers of the Naval Research Laboratory stated, "the most immediately obvious and spectacular results were really for the Earth observations, because this was the first time that the Earth had been photographed from a distance in ultraviolet (UV) light, so that you could see the full extent of the hydrogen atmosphere, the polar auroris and what we call the tropical airglow belt." Four panels mounted on the LM's descent stage comprised the Cosmic Ray Detector, designed to record cosmic ray and solar wind particles. Three of the panels were left uncovered during the voyage to the Moon, with the fourth uncovered by the crew early in the EVA. The panels would be bagged for return to Earth. The free standing Solar Wind Composition Experiment flew on Apollo 16, as it had on each of the lunar landings, for deployment on the lunar surface and return to Earth. Platinum foil was added to the aluminum of the previous experiments, to minimize contamination.

Бөлшектер мен өрістер PFS-2 қосалқы серігі

Аполлон-16 бөлшектер мен өрістер субспутнигі (PFS 2) – қызметтік модульден Ай орбитасына жіберілген шағын спутник. Оның басты мақсаты – Ай Жерді айналып келе жатқанда, Айдың айналасындағы зарядталған бөлшектер мен магниттік өрістерді өлшеу болды, бұл сегіз ай бұрын Аполлон-15 ұшырған PFS 1 ғарыш аппаратына ұқсас еді. Екі зондтың да орбиталары шамамен бірдей болуы тиіс еді, Ай бетінен жоғары орналасқан. Аполлон-15 субспутнигі сияқты, PFS 2-нің де орбитасы бұзылып, Айға құлаудан бұрын кем дегенде бір жыл бойы жұмыс істеуі күтілді. Бірақ, Аполлон-16 ұшағының негізгі қозғалтқышында туындаған қиындықтарға байланысты оны ертерек қайтару туралы шешім қабылданды, сондықтан ғарыш кемесі PFS 2 үшін жоспарланған орбитаға шыға алмады. Оның орнына, ол жоспарланғаннан төмен орбитаға жіберілді және 1972 жылдың 29 мамырында, Айды 424 рет айналғаннан кейін бір ай өткен соң Айға құлады. Бұл қысқа мерзімнің себебі – PFS 2 орбиталық жолына Айдың гравитациялық аномалиялары (маскондары) жақын болғандықтан, олар PFS 2-ні Айға тартуға көмектесті.

Миссия оқиғалары

Ғарыш кемесі мен ұшыру құралының элементтері Кеннеди ғарыш орталығына 1970 жылдың шілдесінде келіп, 1971 жылдың қыркүйегіне дейін жеткізілді. Аполлон-16 миссиясы бастапқыда 1972 жылдың 17 наурызында ұшыруға жоспарланған еді. Сынақ кезінде CM реакциялық басқару жүйесінің бір бөлігі жарылып кетті. Бұл мәселе, сондай-ақ астронавттар Ай бетінен оралғаннан кейін LM-ді CSM-нен бөліп шығаратын жарылғыш сымдардың бірінің қажеттідей жұмыс істемей қалуы мүмкін деген алаңдаушылық, және Дьюктің ғарыш киіміндегі мәселе, ұшыруды келесі мүмкіндікке ысыруды қажет етті. Осылайша, Аполлон-16 миссиясы 16 сәуірге шегерілді. 1971 жылдың 13 желтоқсанында Көлік құралын құрастыру ғимаратынан шығарылған ұшыру құралы 1972 жылдың 27 қаңтарында қайтадан ғимаратқа оралды. 9 ақпанда ол 39А ұшыру кешеніне қайтадан шығарылды. Ресми миссияның кері санауы 1972 жылдың 10 сәуірінде, дүйсенбі күні, сағат 8:30-да, ұшыруға алты күн қалғанда басталды. Осы кезде СатурнV зымыранының үш сатысы қосылып, ғарыш кемесіне ішуге арналған су құйылды. Кері санау басталғанда, Аполлон-16 экипажы 16 сәуірдегі ұшыруға дайындалып, соңғы жаттығуларға қатысты. Астронавттар 11 сәуірде ұшу алдындағы соңғы медициналық тексеруден өтті. Кері санаудағы тоқтатулар тек жоспарланғандар ғана болды, ал ұшыру уақыты жақындағанда ауа райы қолайлы болды.

Ұшыру және сыртқа шығу сапары

Аполлон-16 миссиясы Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан 1972 жылғы 16 сәуірде сағат 12:54 EST уақытымен ұшырылды. S IVB қозғалтқышы жұмыс істегеннен кейін алты минут өткен соң, экипажбен біргегі командалық және қызметтік модульдер (CSM) ракетадан бөлініп, одан алыстады. Содан кейін, айналып келгеннен кейін, жұмсалған ракета сатысының ішіндегі ай модулін алып қайтарды. Матингли орындаған, транспозиция, түйістіру және бөліп алу деп аталатын маневр сәтті аяқталды. Транспозиция және түйістіруден кейін экипаж ай модулінің сыртқы қабығының бір жері жыртылған немесе қираған сияқты көрінетінін байқады, сол жерден бөлшектер шашырап жатқан еді. Бір кезде Дьюк секундына бес-он бөлшекке дейін көріп отырғанын естітті. Янг пен Дьюк ай модуліне командалық модульмен байланыстыратын түйістіру тоннелі арқылы кіріп, оның жүйелерін тексерді, бірақ ешқандай үлкен мәселелерге тап болмады. Айға қарай жолға шыққаннан кейін экипаж ғарыш кемесін күннен біркелкі жылу таратуын қамтамасыз ету үшін сағатына үш рет өзінің ұзын осі бойынша айналдыратын "барбекю" режиміне қойды. Ғарыш кемесін сапарға дайындағаннан кейін экипаж ұшырылғаннан кейін 15 сағаттан астам уақыт өткен соң миссияның алғашқы ұйқы кезеңіне кірісті. Миссиялық бақылау екінші ұшу күніне экипажға оянғанда, ғарыш кемесі Жерден шамамен алыс еді. Ай орбитасына кіруге төртінші ұшу күніне дейін уақыт болғандықтан, екінші және үшінші ұшу күндері негізінен ғарыш кемесін күтіп ұстау және ғылыми зерттеулерге дайындықтан тұрды. Екінші күні экипаж Аполлон-14 миссиясында да орындалған электрофорез экспериментін жүргізді. Екінші күннің қалған бөлігінде CSM-нің қызметтік қозғалтқыш жүйесінің (SPS) қозғалтқышымен екі секундтық орта бағытты түзету жасалды, бұл ғарыш кемесінің траекториясын сәл өзгертуге мүмкіндік берді. Кейін күні бойы астронавттар ай модуліне екінші рет кіріп, қону кемесінің жүйелерін одан әрі тексерді. Экипаж ай модулінің сыртқы алюминий қабығының бір бөлігінен бояу қабығының түсіп жатқанын хабарлады. Осыған қарамастан, экипаж ғарыш кемесінің жүйелері қалыпты жұмыс істеп жатқанын анықтады. Ай модулін тексеруден кейін экипаж келесі күндерге арналған тексеру тізімдері мен процедураларын қарап шықты, Ай орбитасына кіруге (LOI) және одан кейін қонуға дайындық жасады. Командалық модульдің пилоты Маттингли "гимбалдық бұғатталу" туралы хабарлады, яғни ғарыш кемесінің бағытын бақылау жүйесі бұдан былай дұрыс жұмыс істемейтін еді. Маттингли бағыттау жүйесін Күн мен Айды пайдаланып қайта баптауға мәжбүр болды. Екінші күннің соңында Аполлон-16 Жерден шамамен алыс еді. Астронавттар үшінші ұшу күніне оянғанда, ғарыш кемесі Жерден шамамен алыс еді. Ғарыш кемесінің жылдамдығы бірте-бірте төмендеді, өйткені ол әлі Айдың гравитациялық ықпал аймасына жете қоймаған еді. Үшінші күннің алғашқы бөлігі негізінен үй шаруасымен, ғарыш кемесін күтіп ұстаумен және Хьюстон қаласындағы Миссиялық бақылаумен жағдай туралы есептермен алмасумен өтті. Экипаж Аполлонның жарық жарқырау экспериментін (ALFMED) жүргізді, бұл эксперимент Аполлонның айға барған астронавттары ғарыш кемесі қараңғы болған кезде, көздері ашық немесе жабық екеніне қарамастан, "жарық жарқырауларын" көргенін зерттеуге арналған. Бұл көзге ғарыш сәулелері бөлшектерінің енуінен туындайды деп есептелді. Күннің екінші жартысында Янг пен Дьюк ай модуліне қайтадан кіріп, оны қуаттандырып, жүйелерін тексерді, сондай-ақ айға қонуға дайындық бойынша үй шаруасын орындады. Жүйелер күтілгендей жұмыс істеп тұрды. Осыдан кейін экипаж ғарыш киімдерін киіп, қону күні қолданылатын процедураларды жаттықты. Үшінші ұшу күнінің соңына жақын, ұшырылғаннан кейін 59 сағат, 19 минут, 45 секунд өткен соң, Жерден және Айдан ұшып шыққанда, ғарыш кемесінің жылдамдығы Айдың ықпал аймасына кіргеннен кейін Айға қарай жылдамдауымен ұлғайып бастады. Төртінші күні ұшақта оянғаннан кейін экипаж оларды орбитаға шығаратын LOI маневрына дайындық бастады. Ай орбитасына кіргеннен кейін экипаж ғарыш кемесінің орбиталық траекториясын одан әрі өзгерту үшін Орбиталық орбиталық кіріктіру (DOI) маневрына дайындық бастады. Маневр сәтті аяқталды, ғарыш кемесінің перицентрін төмендетті. Төртінші ұшу күнінің қалған бөлігі бақылаулар жасауға және ай модулін іске қосуға, сүйректен шығуға және келесі күні қонуға дайындыққа жұмсалды.

The Apollo 16 mission launched from the Kennedy Space Center in Florida at 12:54 pm EST on April 16, 1972. Six minutes after the burn of the S IVB, the command and service modules (CSM), containing the crew, separated from the rocket and traveled away from it before turning around and retrieving the lunar module from inside the expended rocket stage. The maneuver, performed by Mattingly and known as transposition, docking, and extraction, went smoothly. Following transposition and docking, the crew noticed the exterior surface of the lunar module was giving off particles from a spot where the LM's skin appeared torn or shredded; at one point, Duke estimated they were seeing about five to ten particles per second. Young and Duke entered the lunar module through the docking tunnel connecting it with the command module to inspect its systems, at which time they did not spot any major issues. Once on course towards the Moon, the crew put the spacecraft into a rotisserie "barbecue" mode in which the craft rotated along its long axis three times per hour to ensure even heat distribution about the spacecraft from the Sun. After further preparing the craft for the voyage, the crew began the first sleep period of the mission just under 15 hours after launch. By the time Mission Control issued the wake up call to the crew for flight day two, the spacecraft was about away from the Earth, traveling at about As it was not due to arrive in lunar orbit until flight day four, flight days two and three were largely preparatory, consisting of spacecraft maintenance and scientific research. On day two, the crew performed an electrophoresis experiment, also performed on Apollo 14,

The remainder of day two included a two second mid course correction burn performed by the CSM's service propulsion system (SPS) engine to tweak the spacecraft's trajectory. Later in the day, the astronauts entered the lunar module for the second time to further inspect the landing craft's systems. The crew reported they had observed additional paint peeling from a portion of the LM's outer aluminum skin. Despite this, the crew discovered that the spacecraft's systems were performing nominally. Following the LM inspection, the crew reviewed checklists and procedures for the following days in anticipation of their arrival and the Lunar Orbit Insertion (LOI) burn. Command Module Pilot Mattingly reported "gimbal lock", meaning that the system to keep track of the craft's attitude was no longer accurate. Mattingly had to realign the guidance system using the Sun and Moon. At the end of day two, Apollo 16 was about away from Earth. When the astronauts were awakened for flight day three, the spacecraft was about away from the Earth. The velocity of the craft steadily decreased, as it had not yet reached the lunar sphere of gravitational influence. The early part of day three was largely housekeeping, spacecraft maintenance and exchanging status reports with Mission Control in Houston. The crew performed the Apollo light flash experiment, or ALFMED, to investigate "light flashes" that were seen by Apollo lunar astronauts when the spacecraft was dark, regardless of whether their eyes were open. This was thought to be caused by the penetration of the eye by cosmic ray particles. During the second half of the day, Young and Duke again entered the lunar module to power it up and check its systems, and perform housekeeping tasks in preparation for the lunar landing. The systems were found to be functioning as expected. Following this, the crew donned their space suits and rehearsed procedures that would be used on landing day. Just before the end of flight day three at 59 hours, 19 minutes, 45 seconds after liftoff, while from the Earth and from the Moon, the spacecraft's velocity began increasing as it accelerated towards the Moon after entering the lunar sphere of influence. After waking up on flight day four, the crew began preparations for the LOI maneuver that would brake them into orbit. After entering lunar orbit, the crew began preparations for the Descent Orbit Insertion (DOI) maneuver to further modify the spacecraft's orbital trajectory. The maneuver was successful, decreasing the craft's pericynthion to The remainder of flight day four was spent making observations and preparing for activation of the lunar module, undocking, and landing the following day.

Айдың беткі қабаты

Экипаж ай модулін іске қосуға және бесінші ұшу күнін бастау үшін оянғаннан кейін көп ұзамай айырылуға дайындық жұмыстарын жалғастырды. SIM бөлімшесіндегі масса-спектрометрді созуға арналған иірме тұрып қалды, жартылай жұмыс істеді. Young және Duke айырылғаннан кейін иірмені визуалды түрде тексеруге келісілді. Олар ғарыш кемесі жүйелерін іске қосу және тексеру үшін ай модуліне кірді. LM-ге жоспарланғаннан 40 минут бұрын кіргеніне қарамастан, процестегі көптеген кешігулерге байланысты дайындық жұмыстарын тек 10 минут ертерек аяқтады. Екі кеме Айдың жақын жағынан өтетін кезде Mattingly Касперді жоғарырақ, дерлік дөңгелек орбитаға ауыстыруға дайындалды, ал Young пен Duke Орионды Ай бетіне түсуге дайындады. Осы сәтте, CSM-нің басқарылатын ракеталық қозғалтқышын сынақтан өткізу кезінде, орбитаны өзгертуге дайындық барысында Mattingly SPS қозғалтқышының қосалқы гимбал жүйесінде тербелістерді байқады. Миссия ережелеріне сәйкес, мұндай жағдайда Орион Каспермен қайта қосылуға тиіс болды, егер Миссиялық бақылау қонудан бас тартса және Жерге қайту үшін ай модулінің қозғалтқыштарын пайдалануға шешім қабылдаса. Оның орнына екі кеме бір-біріне жақын қалып, орналасқан жерін сақтап қалды. Бірнеше сағаттық талдаудан кейін, миссиялық бақылаушылар бұзушылықты жоюға болатынын анықтады және Young пен Duke қонуды жалғастыра алады. Айға ұшып баратын аппараттың болуы мақсатты нүктеден қашықтығын ұсақ-түйек ететін еді. CSM-нің негізгі қозғалтқышындағы ақаулықтан туындаған қонудың кешігуі миссия кестесіне маңызды өзгерістер енгізуді қажет етті. Аполлон 16 жер бетін зерттеу аяқталғаннан кейін Ай орбитасында бір күнге аз өткізеді, бұл экипажға қосымша проблемалар туындаған жағдайда жеткілікті резервтерді қамтамасыз етеді. Young пен Duke-тың ұйқы кестесін жақсарту үшін миссияның үшінші және соңғы серуендеуі жеті сағаттан бес сағатқа дейін қысқартылды. Екі ғарышкер ғарыш костюмдерін киіп, қысымға түсіріп, ай модулі кабинасынан қысымды шығарғаннан кейін, Young LM-нің "алқасына" шықты, сатыдан жоғары орналасқан шағын платформа. Duke Young-қа қоқыспен толтырылған пакет берді, оны бетке тастау керек болды. Содан кейін Young EVA кезінде қолданылатын жабдықты қамтитын жабдықты жеткізу қапшығын (ETB) бетке түсірді. Young сатыдан түсті және Ай бетіне аяғын тигізгенде, Айға басып кірген тоғызыншы адам болды. және басқа да жабдықтар. Бұл қиындықсыз жасалды. Ай роверін алғаш рет жүргізген кезде Young артқы рульдің жұмыс істемейтінін байқады. Телевизион камерасын орнатудан бұрын ол Миссиялық бақылауға проблема туралы хабарлады, содан кейін Duke АҚШ туын орнатты. Ай бетіндегі операциялар кезінде командир Young әрқашан роверді айдады, ал Ай модулі пилоты Duke навигацияға көмектесті; бұл Аполлонның J миссияларында үнемі қолданылатын жауапкершіліктердің бөлінісі болды. Күнінің келесі міндеті ALSEP-ті орнату болды; телекамера орнатылған ай роверін орнату кезінде артқы руль жұмыс істей бастады. ALSEP орнатылғаннан кейін олар жақын маңайдан сынамалар жинады. ЕВА 1 басталғаннан кейін шамамен төрт сағаттан кейін олар ай роверіне отырып, алғашқы геологиялық тоқталысқа, Флаг кратерінің шетіндегі Плюм кратеріне, шамамен қарсы бағытта жүрді. Олар LM-ден біршама қашықтықта, ғалымдардың жоғары реголит қабатынан төменгі Кейли формациясына дейін енген деп сенетін материалды сынады. Дьюк сол жерде, Миссиялық бақылаудың өтініші бойынша, Аполлон миссиясы қайтарған ең үлкен тасты, миссия геологиясы бойынша бас зерттеуші Уильям Р. Мюльбергердің құрметіне Биг Мюли деп аталған брекчияны алды. Күнінің келесі тоқталыс орны - Бастер кратері, үлкен Спук кратерінен солтүстікке қарай орналасқан шағын кратер. Сол жерде Дьюк Стоун-Маунтин мен Оңтүстік Рэй кратерін суретке түсірді, ал Young LPM-ді орналастырды. Осы кезде ғалымдар Декарттың ежелгі жанартаулық белсенділіктің орны болғаны туралы алдын ала болжамдарын қайта қарастыра бастады, өйткені екі астронавт әлі ешқандай жанартаулық материал таппаған. Бастерде тоқтағаннан кейін Young ай роверінде "Гран-при" демонстрациялық айдауын жасады, оны Дьюк 16 мм кинокамерамен түсірді. Бұл Аполлон-15-те де жасалған, бірақ камера бұзылған. ALSEP-те тағы да тапсырмаларды орындағаннан кейін, олар LM-ге оралып, серуендеуді аяқтады. Олар ЕВА басталғаннан кейін 7 сағат 6 минут 56 секундтан кейін LM-ге қайта кірді. Ішке кіргеннен кейін олар LM кабинасын қысымға түсірді, Миссиялық бақылаудағы ғалымдармен жарты сағаттық кеңес өткізді және кабинаны ұйқы кезеңіне дайындады.

The crew continued preparing for lunar module activation and undocking shortly after waking up to begin flight day five. The boom that extended the mass spectrometer in the SIM bay was stuck, semi deployed. It was decided that Young and Duke would visually inspect the boom after undocking the LM from the CSM. They entered the LM for activation and checkout of the spacecraft's systems. Despite entering the LM 40 minutes ahead of schedule, they completed preparations only 10 minutes early due to numerous delays in the process. For the rest of the two crafts' passes over the near side of the Moon, Mattingly prepared to shift Casper to a higher, near circular orbit, while Young and Duke prepared Orion for the descent to the lunar surface. At this point, during tests of the CSM's steerable rocket engine in preparation for the burn to modify the craft's orbit, Mattingly detected oscillations in the SPS engine's backup gimbal system. According to mission rules, under such circumstances, Orion was to re dock with Casper, in case Mission Control decided to abort the landing and use the lunar module's engines for the return trip to Earth. Instead, the two craft kept station, maintaining positions close to each other. After several hours of analysis, mission controllers determined that the malfunction could be worked around, and Young and Duke could proceed with the landing. The availability of the Lunar Roving Vehicle rendered their distance from the targeted point trivial. The landing delay caused by the malfunction in the CSM's main engine necessitated significant modifications to the mission schedule. Apollo 16 would spend one less day in lunar orbit after surface exploration had been completed to afford the crew ample margins in the event of further problems. In order to improve Young's and Duke's sleep schedule, the third and final moonwalk of the mission was trimmed from seven hours to five. After the pair donned and pressurized their space suits and depressurized the lunar module cabin, Young climbed out onto the "porch" of the LM, a small platform above the ladder. Duke handed Young a jettison bag full of trash to dispose of on the surface. Young then lowered the equipment transfer bag (ETB), containing equipment for use during the EVA, to the surface. Young descended the ladder and, upon setting foot on the lunar surface, became the ninth human to walk on the Moon. and other equipment. This was done without problems. On first driving the lunar rover, Young discovered that the rear steering was not working. He alerted Mission Control to the problem before setting up the television camera, after which Duke erected the United States flag. During lunar surface operations, Commander Young always drove the rover, while Lunar Module Pilot Duke assisted with navigation; this was a division of responsibilities used consistently throughout Apollo's J missions. The day's next task was to deploy the ALSEP; while they were parking the lunar rover, on which the TV camera was mounted, to observe the deployment, the rear steering began functioning. After ALSEP deployment, they collected samples in the vicinity. About four hours after the beginning of EVA 1, they mounted the lunar rover and drove to the first geologic stop, Plum Crater, a crater on the rim of Flag Crater, about across. There, at a distance of from the LM, they sampled material in the vicinity, which scientists believed had penetrated through the upper regolith layer to the underlying Cayley Formation. It was there that Duke retrieved, at the request of Mission Control, the largest rock returned by an Apollo mission, a breccia nicknamed Big Muley after mission geology principal investigator William R. Muehlberger. The next stop of the day was Buster Crater, a small crater located north of the larger Spook Crater, about from the LM. There, Duke took pictures of Stone Mountain and South Ray Crater, while Young deployed the LPM. By this point, scientists were beginning to reconsider their pre mission hypothesis that Descartes had been the setting of ancient volcanic activity, as the two astronauts had yet to find any volcanic material. Following their stop at Buster, Young did a "Grand Prix" demonstration drive of the lunar rover, which Duke filmed with a 16 mm movie camera. This had been attempted on Apollo 15, but the camera had malfunctioned. After completing more tasks at the ALSEP, they returned to the LM to close out the moonwalk. They reentered the LM 7hours, 6minutes, and 56 seconds after the start of the EVA. Once inside, they pressurized the LM cabin, went through a half hour debriefing with scientists in Mission Control, and configured the cabin for the sleep period.

Екінші айға шығу

[[File:Young and Rover on the Descartes GPN 2000 001133. jpg|thumb|upright=1.3|right|Stone Mountain-ның жағынан көрініс, Дьюк бұл көріністі "керемет" деп сипаттады. Екінші ай экспедициясының басты мақсаты – Stone Mountain-ға барып, шамамен 20 градусқа дейін көтеріліп, "Cinco craters" деп аталатын бес кратердің шоғырлы орнына жету еді. Олар LM-ден LRV көлігімен сол жерге дейін жүрді. Долина төменгі жағынан жоғарыда, олар кез келген Apollo миссиясының LM-нен ең биік нүктесінде болды. Stone Mountain-ның жағынан (соның ішінде Оңтүстік сәулесінен) ашылған көрініске таң қалды, Дьюк оны "керемет" деп сипаттады, содан кейін айналадағы үлгілерді жинады. Оңтүстік сәулесінен шыққан материалдардан таза деп саналған осы аймақта олар шамамен 40 минут үлгілерді жинаумен айналысты. "Бос алаңды" қалдырғаннан кейін 25 минут өткен соң, олар күнің соңғы аялдамасына – ALSEP орны мен LM арасындағы орта тұсқа жетті. Олар екі ядролы сынама алып, ALSEP-тің шығысына қарай созылған сызық бойында бірнеше сынақтар жүргізді. Янг пен Дьюктің өтініші бойынша айда жүру уақыты 10 минутқа ұзартылды. Екінші ай экспедициясын аяқтағаннан кейін LM-ге оралған соң, олар қону аппаратының кабинасына қайта кірді, 7 сағат, 23 минут және 26 секундтік EVA уақытынан кейін кабинаны жабыстырып, қысымға түсірді. Бұл көрсеткіш Apollo 15 миссиясымен орнатылған рекордты жаңартты. Тамақтанып, күндізгі жұмыстар туралы Миссиялық басқару орталығымен брифинг өткізгеннен кейін, олар LM кабинасын қайта жабдықтап, ұйықтау кезеңіне дайындалды.

Үшінші айға шығу

Суретте: Джон Янг Shadow Rock жанындағы LRV антеннасын реттеуде.

Жетінші ұшу күні – олардың Ай бетіндегі үшінші және соңғы күні болды. Күндізгі серуеннен кейін олар CSM-дегі Маттинглиге қосылу үшін орбитаға оралды. Үшінші және соңғы айлық саяхат кезінде олар кез келген Аполлон экспедициясы барған кратерлердің ішіндегі ең үлкені – Солтүстік сәуле кратерін зерттеуге тиіс болды. Орионнан шыққаннан кейін, екеуі Солтүстік сәуле кратеріне қарай жүрді. Бұл сапар алдыңғы күнгідей қиын болмады, себебі кратерлер көлбеу болды және қону орнының солтүстігінде тас-дақтар аз болды. Пальметто кратерінен өткеннен кейін, айлық ровермен Солтүстік сәулеге жақындаған сайын тас-дақтар біртіндеп үлкейіп, көбейе түсті. Солтүстік сәуле кратерінің жиегіне жеткенде, олар LM-нен алыс кетті. Олар келгеннен кейін, кең және терең кратердің суретін түсірді. Олар төрт қабатты ғимараттан да биік үлкен тасқа тоқтады, ол кейін "Хаус Рок" деп аталды. Осы тастан алынған үлгілер миссияға дейінгі жанартаулық гипотезаны жоққа шығарды. Хаус Рок тасында космостан келген микрометеориттердің соққан жерлерінде көптеген тесіктер болды. LM кабинасын қысыммен толтырғаннан кейін, экипаж Ай орбитасына қайта оралуға дайындала бастады.