Ибн Әби Усаибия – 13 ғасырдағы араб дәрігері, Сирияда туған. Грек, рим, үнді дәрігерлерінің энциклопедиясын жасаған, медицина тарихындағы маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
13 ғасырдағы араб дәрігері Ибн Әби Усайбиа Муаффақ әд-Дин Әбу әл-Аббас Ахмад Ибн әл-Қасим Ибн Халифа әл-Хазражи (ابن أبي أصيبعة; 1203–1270), көбінесе Ибн Әби Усайбиа (сондай-ақ Усайбиа, Усайбеа, Усайби`а, Усайби’а және т.б.) деп аталады, 13 ғасырдағы Сирия дәрігері. Ол гректер, римдіктер және үндістерден бастап, ислам дәуіріндегі 650 жылға дейінгі (1252 жылға дейін) көрнекті дәрігерлердің өмірбаянынан тұратын энциклопедияны құрастырды.
13th century Arab physician
Ibn Abī Uṣaybiʿa Muʾaffaq al Dīn Abū al ʿAbbās Aḥmad Ibn Al Qāsim Ibn Khalīfa al Khazrajī (ابن أبي أصيبعة; 1203–1270), commonly referred to as Ibn Abi Usaibia (also Usaibi'ah, Usaybea, Usaibi`a, Usaybiʿah, etc. ), was a physician from Syria in the 13th century CE. He compiled a biographical encyclopedia of notable physicians, from the Greeks, Romans and Indians up to the year 650AH/1252AD in the Islamic era.
Өмірбаян
Ибн Әби Усаибия Дамаск қаласында арабтың Бану Хазрадж тайпасының мүшесі ретінде дүниеге келді. Дәрігердің ұлы, ол Дамаск және Каирде медицинаны оқыды. 1236 жылы Каирдегі жаңа ауруханаға дәрігер болып тағайындалды, бірақ келесі жылы Дамаск билеушісінің Дамаск маңындағы Салхадтағы қызметін қабылдады және өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Оның қазірге дейін сақталған жалғыз еңбегі – «Дәрігерлердің өмірі». Ол бұл еңбегінде өзінің тағы бір еңбегін еске алады, бірақ ол бізге жеткен жоқ. Кітап ежелгі Грекия, Сирия, Үндістан және Рим дәрігерлерінің шолуымен басталады, бірақ кітаптың 700 бетінің басты назары ортағасырлық ислам дәрігерлеріне арналған. Алғашқы нұсқасы 1245–1246 жылдары жарық көрді және Әйюби әкімі, дәрігер және уәзір Амин әл-Даулаға арналды. Автордың өмірінің соңғы жылдарында еңбектің екінші, кеңейтілген редакциясы жасалды және қолжазбалардан көрініп тұрғандай, кем дегенде екі түрлі нұсқада таратылды.
Ibn Abi Usaibia was born at Damascus, a member of the Arab Banu Khazraj tribe. The son of a physician, he studied medicine at Damascus and Cairo. In 1236, he was appointed physician to a new hospital in Cairo, but the following year he took up an offer by ruler of Damascus, of a post in Salkhad, near Damascus, where he lived until his death. His only surviving work is Lives of the Physicians. In that work, he mentions another of his works, but it has not survived. The book opens with a summary of the physicians from ancient Greece, Syria, India and Rome but the main focus of the book's 700 pages is physicians of medieval Islam. A first version appeared in 1245–1246 and was dedicated to the Ayyubid physician and vizier Amīn al Dawlah. A second and enlarged recension of the work was produced in the last years of the life of the author, and circulated in at least two different versions, as shown by the extant manuscripts.
Басылымдар
Мәтін барлығы бес рет жарияланды. Август Мюллердің (Каир, 1882) "Имрул Кайс" псевдонімімен шыққан алғашқы басылымында қателер мен кемшіліктер табылды, содан кейін түзетілген нұсқасы жарық көрді (Кенигсберг, 1884). Мюллердің еңбегіне сүйене отырып, Низар Рида 1965 жылы Бейрутта мәтіннің сынға түспеген нұсқасын жариялады, кейіннен Касим Ваххаб оны 1997 жылы Бейрутта шыққан тағы бір басылым үшін қайта өңдеді. Әмір әл-Наджар 1996 жылы Каирде Мюллерге негізделмеген өзінің сын басылымын жариялады. Оксфорд және Уорвик университеттерінің ғалымдары "Уйун әл-Анба" кітабының жаңа сын басылымын және толық түсіндірмелі ағылшын тіліне аудармасын шығарды. Олардың жұмысы Brill Scholarly Editions-те еркін қолжетімді. 2020 жылы "Oxford World's Classics" басылымы "Анекдоттар мен ем-домеулер: дәрігерлердің ортағасырлық араб тарихы" деген атпен жаңа аударманы жариялады.
The text has been published five times in all. When the first edition by August Müller (Cairo, 1882), published under the pseudonym "Imrū l Qays", was found to be marred by typos and errors and a corrected version was subsequently issued (Königsberg, 1884). Relying on Müller's work, Niẓār Riḍā published a non critical edition of the text in Beirut in 1965, which was subsequently reworked by Qāsim Wahhāb for yet another edition issued in Beirut in 1997. ʿĀmir al Najjār published his own critical edition (not based on Müller) in Cairo in 1996. A team of scholars from the universities of Oxford and Warwick has published a new critical edition and a full annotated English translation of the Uyūn al Anbā. Their work is available in Open Access at Brill Scholarly Editions. In 2020, a new translation was published by Oxford World's Classics under the name Anecdotes and Antidotes: A Medieval Arabic History of Physicians.