14 ғасырдағы Мысыр ғалымы әл-Дамири және «Жануарлар өмірінің үлкен кітабы»
Al-Damiri
Аль-Дамири (1341-1405) – Египеттік ислам ғалымы, шафиғи мазхабының саңлағы. «Hayat al-Hayawan» атты жануарлар туралы тұңғыш энциклопедия авторы. Ислам құқығы сарапшысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
13 ғасырдағы Әл-Азхар университетінің ислам ғалымы Әл-Дамири (1341–1405), Камал әл-Дин Мұхаммед ибн Мұса әл-Дамири (كمال الدين محمد بن موسى الدميري) – Мысырлық сүнни ғалымы, Шафии мәзхабының заңгері, хадис сақтаушысы, дінтанушы және араб тілінің саршыны. Ол канондық құқық және табиғаттану саласындағы еңбектерімен ең көп танылды. Ол араб тілінде зоологиялық білім туралы алғашқы жүйеленген еңбекті – «Хайат әл-Хайван әл-Кубра» (1371) жазған.
13th century
Al Azhar University Islamic scholar
Al Damiri (1341–1405), the common name of Kamal al Din Muhammad ibn Musa al Damiri (كمال الدين محمد بن موسى الدميري), was an Egyptian Sunni scholar, Shafi'i jurist, traditionist, theologian, and an expert in the Arabic language. He was best known for his writing on canon law and natural history. He wrote the first known systematic work on zoological knowledge in Arabic, the Ḥayāt al ḥayawān al kubrā, 1371.
Шығармалары
Әл Дамири көп еңбек сіңірген жазушы болды және заңтану саласында өте жақсы білім алды, онда ол Аль Нававидің "Минхадж әл Талибин" еңбегіне түсініктеме жазды. ("Ḥayāt al ḥayawān al kubrā", 1371), онда Құранда, хадистерде және арабтардың поэзиялық және мақал-мәтелдік әдебиетінде айтылған 931 жануар алфавиттік тәртіппен қарастырылады. Бұл еңбек 500-ден астам прозашының және 200-ге жуық ақынның шығармаларынан құрастырылған. Жануарлардың аттары дұрыс жазылып, олардың мағыналары түсіндіріледі. Жануарларды медицинада қолдану, олардың тамақ ретінде рұқсат етілуі немесе тыйым салынуы, халық мұрасындағы орны – негізгі тақырыптар. Ал кейде саяси тарихқа қатысты ұзақ және маңызсыз бөлімдер де кездеседі. Бұл еңбек үш түрде сақталған. Ең толық нұсқасы Мысырда бірнеше рет жарияланды, ал орташа және қысқа нұсқалары қолжазба түрінде бар. Әр түрлі уақытта үзінділердің бірнеше басылымы шықты, соның ішінде аль Суютидің поэзиялық жинағы, ол Авраам Эчеленсис (Париж, 1667) тарапынан латын тіліне аударылды. Бохарт өзінің "Иерозой" (1663) еңбегінде Әл Дамиридің еңбегін пайдаланды. Бұл еңбектің толық ағылшын тіліне аудармасын лейтенант-полковник Жаякар (Бомбей, 1906–1908) жасаған.
Al Damiri was a prolific writer and excelled in jurisprudence in which he wrote a commentary on the Minhāj al Ṭalibīn of Al Nawawi. (Ḥayāt al ḥayawān al kubrā, 1371), which treats in alphabetic order of 931 animals mentioned in the Quran, the traditions and the poetical and proverbial literature of the Arabs. The work is a compilation from over 500 prose writers and nearly 200 poets. The correct spelling of the names of the animals is given with an explanation of their meanings. The use of the animals in medicine, their lawfulness or unlawfulness as food, their position in folklore are the main subjects treated, while occasionally long irrelevant sections on political history are introduced. The work exists in three forms. The fullest has been published several times in Egypt; a mediate and a short recension exist in manuscript. Several editions have been made at various times of extracts, among them the poetical one by al Suyuti, which was translated into Latin by Abraham Ecchelensis (Paris, 1667). Bochartus in his Hierozoicon (1663) used al Damiri's work. There is a translation of the whole into English by Lieutenant Colonel Jayakar (Bombay, 1906–1908).